TR
EN
AR
FR
RU
UR
Ortadoğu'nun geleceği ile ilgili projeksiyonlar
ORTADOĞU
coğrafyasının geleceği ile ilgili olarak üç alternatifi bir projeksiyon yapmak mümkündür. Birincisi, statünün korunmaya çalışıldığı bir Ortadoğu. Yani cari sınırların her ne pahasına olursa olsun korunduğu ve bu sınırlar içinde sömürgeci geçmiş tarafımdan şekillenen ulus-devlet oluşumlarının desteklendiği bir Ortadoğu. Bu projeksiyon cari uluslararası hukuk açısından haklı görülen temellere dayansa da, uzun dönemli bir stratejinin ana unsuru olarak beürlenemez, çünkü bu projeksiyon reelpolitiğin siyasi güç olma izni vermediği ve suni teneffüs ile yaşatılan devletçiklerin hayat alanlannın süreceği varsayımına dayanmaktadır. Uzun dönemli stratejiler reelpolitiğe aykırı bu tür varsayımlar üzerine oturtulamaz. Bir misal vermek gerekirse, uluslararası sistemin merkez güçleri uluslararası hukuka dayanarak Kuveyt'in dış müdahelelerle yaşatılmasını sağlayabilirler, ama Irak ve İran'ın devlet olma niteliklerine tam sahip olmayan bu ülke üzerindeki reelpolitik ağırlığını yok edemezler. Ayni şekilde Körfez'deki emirliklerin kendi güçlerinden kaynaklanan bir varlık temelleri olduğunu iddia etmek son derece güçtür. Bu tür siyasi yapılar varlıklarını uluslararası hukuku belirleyen güçlerin stratejik hesaplanna bağlı olarak sürdürebilirler, ama bu stratejik hesaplann değişmeyeceği konusunda kimse de garanti veremez. İkinci projeksiyon, bölgedeki sınır temelli ulus-devlet yapılanmalannı aşmaya çalışan milliyetçi akımlann yükselişe geçmesidir. Böylesi bir yükseliş Ortadoğu'nun büyük devlet kurma f;eleneğine sahip üç unsuru yani Arap, Türk ve İran ile bu unsurların kurduğu devletlerin ana gövdesinde yer almış Kürt unsurlar arasında, cari statüyü sarsan bir rekabet ortamının doğmasına yol açacaktır. Bu projeksiyonda bir yandan Ortadoğu'nun merkezinde bulunan Arap unsurlar ile kuzey ve doğu hatlarındaki Türk ve İran unsurları arasındaki çatışma alanları artacağı gibi, diğer yandan bu unsurların kesişim alanlarında yer alan Kürtler'in milliyetçilik temelinde çatışmayı artırıcı bir ek etkide bulunması kaçınılmaz olacaktır. Böylece yükselen milliyetçilik hareketleri cari ulus-devletlerin iç yapılanmalarını önemli ölçüde değişime zorlayacaktır.
Üçüncü projeksiyon, İslam-eksenli sistem karşıtı muhalefet hareketlerinin yükselişe geçmesidir. Bu tür bir yükseliş Ortadoğu'daki unsurlar arasındaki etkileşimi artırırken, ulus-devletlerin iç yapılarında ciddi dalgalanmalar meydana getirecek ve uluslararası sistemin merkezindeki güçlerin manevra alanım daraltacaktır. İslam eksenli bilinçlenmenin yükselişe geçişi en çok Arap milliyetçiliğine darbe vuracaktır; çünkü Türkiye ve İran'ın Kafkaslar, Balkanlar ve Orta Asya gibi diğer bölgelerle ilgili politikalar geliştirme şansına sahip olmasına karşılık Araplar için Arap coğrafyası genelde bir Ortadoğu coğrafyasıdır.
Ortadoğu politikasının denetimim elinde tutmaya çalışan Amerikan yönetimi, birinci ve ikinci projeksiyonlann koordineli bir şekilde devrede tutulmasına yönelik bir strateji takip etmektedir. Denetim altında yükselen Arap milliyetçiliği hareketi bir taraftan bu bölgenin Batı yanlısı rejimlerine meşruiyyet sağlamak yoluyla birinci projeksiyonu desteklerken, bölgenin diğer etkin ülkeleri olan İran ve Türkiye ile Arap ülkeleri arasındaki milliyetçilik temelli çelişkiler ikinci projeksiyon yoluyla sistemik güçlerin manevra alanını genişletecektir. Denetim altında yükselen Arap miliyetçiliğinin oluşturduğu dengeler Türkiye'yi İsrail'e yakınlaştırırken, İran'ın bölgedeki etkisi de önemli ölçüde azalacaktır. Bu nedenle cari statükoyu tehdit etmeyen bir Arap milliyetçiliği ABD'nin bölgedeki çıkarlarının odak noktasını oluşturmaktadır. Bu projeksiyonlann Türkiye açısından ne değer taşıdıkları ise Amerika'nın stratejik çıkarlarından bağımsız bir şekilde değerlendirilmesi gereken bir konudur.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.