ABD ile yeni dönem

Son zamanlarda Türk-Amerikan ilişkilerinin kazandığı seyir her bakımdan anlamlı bulunuyor. ABD ve Türkiye, bölgesel konjonktür ve güç dengeleri içerisinde hem birbiriyle alabildiğine dost ve müttefik, hem de dışarıya fazlaca sirayet ettirmemeye çalışsalar da hayli gergin bir düzlemde yol alıyorlar.

Bildiğiniz gibi Türkiye sırf 28 Şubat''la değil, 28 Şubat''tan daha birkaç yıl öncesinden İsrail''le ilişkilerini sıklaştırmış; eski Meclis Başkanı Hikmet Çetin, Başbakan olarak Tansu Çiller İsrail''i kapı bir komşu hale getirmişlerdi. Hatta bu ziyaret heyetlerinden birine Diyanet İşleri Başkanı''nın da dahil edildiğini hatırlamak gerekir.

Bu süreç iyi düşünüldüğünde, daha 28 Şubat öncesinde Türkiye''nin yönünün batıdan-doğudan çevrilerek, İsrail''e doğru yönlendirildiğini kabul etmek gerekiyor. 28 Şubat ise bir nevi hükümet darbesidir, demokratik hakların askıya alınmasıdır ve millî-askerî yeni konsept dönemidir. Bu tarihten sonradır ki çoğu İslâmî tezahürler ve mesajlar rejim suçu kapsamında mütâlea edilmeye başlanabildi.

Eskiden de sık sık yazdığımız gibi, Türkiye adına yaşanan bu trajediyi; sırf içerideki antidemokratik histeri ile, demokrasi düşmanlarının rejime müdahalesi ile izah edemeyiz. Hadisenin bölgesel konjonktür değişmeleri ile yakın bir alâkası vardır. Bu aşamada özellikle Almanya ve İngiltere''nin Türkiye''yi Avrupa Topluluğu fikrinden uzaklaştırmak niyetleri ile, ABD''nin Türkiye''yi İsrail''le içli-dışlı hale getirmek politikaları önemli bir rol oynamıştır. Bu işin sırrı, Batı''dan dışlanmış bir Türkiye''nin başıboş bırakılmak istenmemesinde aranmalıdır.

İşin acı olan tarafı, Türkiye''nin yeniden konumlandırılmaya çalışıldığı o safhada, dine ve her türlü dinî tezahürlere acımasız tavırlar sergileyebilecek ekiplerin arkalandığı ve anore edildiği gerçeğidir. Birkaç yıldır yaşadığımız operasyonel tavırların, hem ABD, hem Batı Avrupa yönetimleri tarafından ciddi bir tasviple karşılandığını nasıl olur da unuturuz? Alan Makovski''lerin, Amberin Zaman''ların hazırladığı raporlar ve yazdığı yazılar henüz arşivlerde tazeliğini koruyup dururken!..

Geçtiğimiz ağustos veya eylüle kadar; daha açık ifade edersek geçen yıl Washington''da ABD''nin Kürt liderlerle yaptığı Washington Zirvesi''ne ve özellikle de APO''nun Suriye''den tahliyesi yolunda Türkiye''nin geliştirdiği ani reflekse kadar, Türk-ABD ilişkileri neredeyse tam bir düğün bayram havasında cereyan ediyordu. Neredeyse tam bir yıl oluyor, Türkiye iç politikasını yürüten, Kuzey Irak politikalarını belirleyen ve Türkiye''nin Ortadoğu coğrafyasından tecridini amaçlayan "hizbin" yerine göre yara alması, yerine göre de tasfiyesi tarihinden beri, Türk-ABD ilişkilerinde üstü örtük bir gerilimin yaşandığını çokları tabiî ki fark etmiyor.

Bu gerilim Türkiye ile ABD''nin müttefikliğini zedelemese bile, yaşadığımız son deprem döneminde Türkiye''nin, bu alanda siyasî-stratejik "tarihî bir deprem" daha yaşadığını belki ileride tarihler yazacaktır tahmin ediyorum.

Şimdi detaylandırmak durumunda olmadığımız bu derin şok ve krizle birlikte, Batı âleminde 28 Şubat süreci boyunca orduyu laiklik ve tasfiye politikaları doğrultusunda sürekli teşvik ve onore eden yabancı basının, şu safhada çok ciddi bir tutum değişikliği içine girdiğini iyi farketmek gerekmektedir. Sırat''tan geçiş

İşte Türkiye bu safhada Kıbrıs ve Kuzey Irak gibi önemli konularda ABD ile masaya oturuyor. Ve son anda ABD bir emrivâki daha yaparak, hafta başında ABD''de toplanan Irak muhalefetinin temsilcileri ile Ecevit''i bir araya getirmeye çalışıyor. Orta Doğu Barış Süreci''nde mesafe alınmaya çalışıldığı bir safhada; Türkiye ile İran hatta buna Suriye''yi de ekleyebilirsiniz, Irak''ın hukukunun korunması noktasında sıhrî bir mutabakata ulaşılmış gözükürken, yapılacak müzakerelerde Türkiye''nin önemli bir taviz vereceğini tahmin etmek hayli zor olsa gerektir.

Çünkü Türkiye, ABD''nin Balkanlar, Kafkasya ve Ortadoğu politikalarında kendisine olan mecburiyetlerini az çok iyi okuyabiliyor da ondan!..

Şuna dikkat edin siz: Türkiye''nin ABD ile ciddi müzakerelere hazırlandığı bir dönemde bu ülke, bütün gayretlere rağmen hükümet çatlamaları içine sürüklenemedi. Unutmayalım ki Türkiye önemli dış tavizleri, iç kaosların alabildiğine yoğunlaştığı zamanlarda vermek durumunda kalıyor.