Apo"dan Tarık Aziz"e: Yeni bir evreye doğru

Dünkü yazımızda, Irak''a ilişkin görünür görünmez bazı mutabakat arayışlarının, sür''atle devreye sokulmak istendiğine işaret etmiştik. Orta yerde şahidi olduğumuz gelişmeler, Ortadoğu''ya ve Irak''a yönelik önemli bazı kararların arefesinde bulunduğumuz gibi hisler uyandırıyor, bizde.

Dünkü basını gözden geçirdik, fırsat bulabildiğimiz kadarıyla televizyonlara baktık. Farkettiğim şu oldu: İleri sürdüğümüz tesbit ve yorumlarda gene yapayalnız kalmamış mıyız?

Fakat, Irak''ın ikinci adamı Tarık Aziz Türkiye''de ve Türk basınında bu olay manşetlerde değil. Siz ona bakın!.. Güya ABD, bu ziyaretten rahatsızmış; Türk hükümeti iki arada bir derede kalmışmış vs.

İşte tam da bu sırada, Apo''nun Türkiye''ye getirildiğini düşünün bir de. Türkiye ile Irak arasındaki müzakerelerden hani ABD rahatsızdı? Hem de ABD rahatsızlığının en yüksek seviyelere yükseldiği bir sırada, yani Irak-Türkiye müzakerelerinin iyice yoğunlaştığı bir safhada getiriliyor Apo Türkiye''ye. Bunu nasıl izah etmemiz gerekiyor?

Ortadaki tek gerçek şu!..

Hem Yunanistan, hem ABD, işte orta yerde Kürt lideri ve Kürt hareketini satmanın yarışındalar. Yunanistan''ın sattığından kuşku yok da; ya ABD''ye ne demeli? Kenya/Nairobi''deki Yunan Büyükelçiliği yetkilileri Apo''yu, Kenya hükümetine teslim ediyorlar. Soru: Yunan yetkililerini bu devir işlemine kim ikna etti acaba? Kenya mı, ABD mi hangisi? Hangisi olursa olsun, işte Apo elimizde, gelin alın!.. Ya da yakıt zaruretiyle uçak Türkiye''deki bir havaalanına indiriliyor. Apo ise, hangi ülkeye ait havaalanına indiğini bilmiyor. Hangisi olursa olsun; Apo şu anda, nasıl bir oyuna getirildiğinin henüz yenice farkına varıyor. Acı, hüsran, başı sonu gelmez nedâmet hisleri hepsi iç içe!..

Ama ortadaki olayın adını da koymamız gerekiyor:

Yunanistan bile bile Apo''yu sattı. ABD ise hem Yunanistan''ı sattı, hem de Apo''yu!..

ABD''nin yaptığı birşey daha var: Apo''yu âdeta Türkiye''ye hediye etti. Büyük devletler adamı işte böyle satarlar. İsmet Paşa''nın sözüyle söylersek, "Büyük devletlerle münasebetler; aslanla tavşanın yanyana, aynı yerde yaşaması gibi bir şeydir." Belki böyle değildi bu söz, fakat anlamı itibariyle bütünüyle böyle.

İşte bu yüksek ABD jesti, Tarık Aziz''le, yani Irak''la müzakerelerin iyice koyulaştığı bir zamanda tezahür ediyor. Zaten anlamı da burada yatıyor.

ABD''nin PKK konusundaki yaklaşımını uzun zamandır izliyoruz ve biliyoruz. Ancak o eski ABD çizgisi ile, son gelişmeleri izah yeterli olmamaktadır. Unutmayalım ki, Irak konusunda yeni ve hızlı bazı gelişmelerin arefesinde yaşıyoruz. Dünkü ileri sürdüğümüz mütâleaların burada tekrarında fayda yok belki ama, biraz daha detay ihtiyacı bulunduğunun da elbette farkındayım.

ABD ve Türkiye, birbirinden çok farklı gerekçelerle, Irak problemine son noktanın konmasından yanalar. Türkiye mevcut kriz durumunun ürettiği sorunlara, artık tahammül edemeyeceğini daha bir açıklıkla ifade ediyor. Türkiye''nin Suriye konusundaki tazyikiyle başlayan yeni bir evre bu. PKK''nın, Batı ülkelerindeki siyasallaşma ihtimali ortadan kalkınca, Türkiye daha bir aceleci davranmaya başladı. Problemin sona erdirilmesi ve Irak''ın hukukunun yeniden teyidi noktasında; ABD nezdinde daha ısrarlı tavırlar sergilenmesi buradan kuvvet alıyor.

ABD''ye gelince!..

Basra Körfezi ve İncirlik Üssü''nden yapılan hava saldırıları ile Irak''ta yönetimin değiştirilemeyeceğinin bilincinde olan ABD; Arap Dışişleri Bakanları Toplantısı''nda hasıl olan havanın da farkında tabiî ki.

Şöyle veya böyle, Irak problemini çözmek zorunda olduğunu düşünüyor ABD. Bu ihtiyacın, ileri sürdüğümüz mevcut gelişmelerin daha ötesinde bazı sebepleri de var. Onları burada kullanmak istemiyorum. Ancak gene de kaydedelim ki mayıs sonlarına doğru, Irak konusunda iyi kötü bir mesafe alınabileceği ihtimali bize son derece yüksek görünüyor.

Ve bu bakımdan Tarık Aziz''in gelişi; Türkiye''nin davetinin ve Irak''ın duyduğu bir ihtiyacın daha da ötesinde bir anlam ifade ediyor. Bizatihi ABD''nin duyduğu bir ihtiyaç da burada önemli bir rol oynuyor.

Yapılan müzakerelerde Tarık Aziz''e, bir yandan Türkiye''nin tezleri aktarılırken; öbür yandan da ABD önerileri iletiliyor. Böyle bir anda da İncirlik''ten uçaklar kalkıyor, Apo Türkiye''ye getiriliyor, suikastlar gırla gidiyor. Türkiye, Irak ve dünya kamuoyunun dikkati işin aslına değil de, gürültülü taraflara teksif edilmeye çalışılıyor.

İran ve Mısır''ın düşüncelerine dün işaret ettik. Bunlara Suriye, S. Arabistan ve Ürdün''ü de ilâve edebilirsiniz. Peki Türkiye neyin peşinde? Bazı şartlarla Saddam''ın gitmesini kabul edebiliyor. Musul ve Kerkük Türkleri''nin, 36''ncı paralel kapsamına dahil edilmesi şartıyla!.. Ya 36''ncı paralel az daha güneye çekilsin, ya da Türkler''in kuzeye göçü temin edilerek; Kuzey Irak''ta üçlü bir yapı teşekkül ettirilsin. Ya da Musul-Kerkük Türkleri''nin durumu, Orta Arap Kuşağı''nda nasıl teminat altına alınabilir vs.

Ya ABD? Saddam gitmesine gitsin de, nasıl gidecek? Yerine kim ikame edilecek? Burada Hıristiyan asıllı bir Arap olan Tarık Aziz''e kilitlenmiş görünüyor hemen her şey!.. Buraya bir "mim" koyun isterseniz.