Eski İ.Cem yok

Ortadoğu''da önemli gelişmelere kapı aralandığı bu aşamada, bizatihi Başbakanın ağzından çıkan ihtiyatsız sözlerle Türkiye büyük bir yanlışlığa adım attı. İran''ın iç işlerine müdahale niteliği taşıyan Ecevit''in açıklamaları, doğrusu ne kendisinden ne de Türkiye''den beklenen birşey olamazdı. Ne yapalım ki realite bu. Kendisini kimler enforme ediyorsa, sayın Ecevit zaman zaman böyle ihtiyatsız çıkışlar yapabiliyor işte.

Burada ilk akla gelen kuşkusuz, Dışişleri Bakanlığı''nda yer tutmuş İsrail ve ABD yanlısı bir çekirdek oluyor. Benzer bir ihtiyatsızlık, daha doğrusu sabote denemesi; geçen eylülde Washington''daki Kürt liderler buluşmasına kabul edilmeyen Türkiye''nin, Irak''la ilişkilerini geliştirmek amacıyla attığı adımlar sırasında vuku bulmuştu. Irak Büyükelçilik görevlisinin, Irak istihbaratının ileri gelenlerinden biri olduğu yolundaki ABD ve CIA argümanları, bizatihi bir Dışişleri ileri geleni tarafından önemli basın kuruluşlarına servis yapılmamış mıydı?

Maksat açıktı: Washington sürecine tepki olarak Irak''la ilişkilere mesafe aldırmak isteyen Türkiye''nin tekerine taş koymak!..

İşte burada, Dışişleri ve İsmail Cem faktörü ister istemez önem kazanıyor. Bize öyle geliyor ki, eski Kemal Tahir''ci gelenekten gelen ve Sabah''taki yazılarıyla İsmail Cem''in alâkası artık bütünüyle kopmuştur. Varsa yoksa İsrail''le ilişkiler!.. İsmail Cem''in neredeyse bütün dünyası bu!.. Bu bakımdan biz, Demirel''in İsrail ve Ortadoğu ziyaretlerine denk düşürülen bu açıklamaların altında yanlış bir motivasyon kastı aramaktan geri kalamıyoruz. Zira Türkiye İran''a tavır koyarsa, İsrail''le ilişkilerin inandırıcılığı daha bir artar biçimindeki İsrail/musevî yönlendirmelerinin hiçbir tutarlılığı bulunamaz.

Doğrusu İran''a yönelik sınır tecavüzü iddiası da bize, korsan bir davranışı hatırlatmıyor değil. Bu gelişmeler karşısında İran''ın, içerideki gösterileri Türkiye ile izahı da o kadar yanlış bir tutum. Buna ne Türkiye''nin gücü yeter, ne de Türkiye''nin, iç problemleri karşısında boğulmuş bir İran''dan göreceği bir fayda bulunabilir. Yanı başımızda Irak''ın yaşadığı kaos yetmezmiş gibi, bir de İran kaosu!.. Bunu düşünmek kadar büyük bir abes olamaz.

Gerçi zaman zaman, Türkiye kendi ülkesindeki dinî gelişmeyi İran''la; İran da rejim aleyhtarı faaliyetleri Türkiye ile izah denemelerine girişse bile, bu tutumların bazı yönetim takıntılarını ve kamuoylarını tatmin amacının ötesine gitmeyeceği âşikârdır. Fakat asıl gerçek odur ki, İran ve Türkiye, Irak''ın geleceği konusunda müşterek politikalar geliştirmek ve uygulamak mecburiyetinden asla uzak düşemezler. İki ülke de, yaşanan binbir bâdireye rağmen, şimdiya kadar bu sağduyulu tutumdan bir an olsun gafil gözükmemişlerdir.

Bu bakımdan mevcut gerginliğin en kısa zamanda telâfisi, her iki ülkenin de yararınadır. İran''la Türkiye''nin arasının açılmasını isteyen güçler de belli olduğuna göre, daha fazla yara kaşımakta fayda bulunmadığı kanaatini taşıyoruz.

Ne varki iş bununla da sınırlı değildir.

İşte, İsrail-Suriye barış görüşmeleri başlamak üzere. Bu safhada Suriye''nin Filistin Kurtuluş Cephesi, El-Fetih ve Hizbullah gibi örgütleri hizaya çekmeye hazırlandığı haberleri yayılıyor ortalığa. Bugün yarın bunlara, İran yanlısı olarak bilinen Hamas ve İslâmî Cihad''ın da ilâve edileceğinden kuşku duyulamaz. Suriye bu örgütlere demek isteyecek ki, ben artık barışa doğru yol alıyorum, silâhlı eylemlere paydos!..

Bu aşamada İran-Suriye ve İran-Lübnan ilişkileri hangi renge boyanacak dersiniz? İleri aşamada İran''ın, Suriye ve Lübnan''la ilişkileri bozulmayacak mıdır?

Böylesi zamanlar, dostlukların ve düşmanlıkların birbirine doğru evrilme dönemlerini ifade eder. Acemi ve tecrübesiz ülkeler, bu geçiş zamanlarında nedense hep sınıfta kalır. Onun için bölgenin tarihî sorumluluklar taşıyan Türkiye, İran ve Mısır gibi ülkeleri yüksek bir sağduyuyu asla ihmal edemezler.

Bakın Türkiye ne yaptı? Manavgat suyunu devreye sokarak; İsrail''in su ihtiyacını bahaneye dönüştürmemesi ve Golan''dan geri çekilmesini temin bakımından, anında ileri bir adım attı. Suriye bu inceliği ama farkeder, ama etmez. Orası ayrı bir mesele. Fakat Golan Tepeleri''nden İsrail''in geri çekilerek Suriye''nin rahatlatılması, her bakımdan Türkiye''nin de menfaatinedir. Bakmayın siz İsrail mahreçli ve Türkiye''yi telâşa sokmayı amaçlayan sun''î haberlere.

Ortadoğu Barış sürecinde taşların yerinden oynamaya başladığı bu aşamada; Türkiye, Suriye ve İran yakınlaşmasına her zamandan ziyade ihtiyaç bulunmaktadır. Bu yakınlaşma Suriye''nin elindeki kartları güçlendireceği ve yalnızlık duygularını telâfi edeceği gibi; İran ve Türkiye''nin Irak karşısındaki ABD ve İsrail tutumuna Suriye''nin de iştiraki ile, Ortadoğu probleminin çözümlenmesinde eş zamanlı gelişmelere şahit olabileceğiz.