Sıra Kuzey Irak"ta

Cumhurbaşkanı Demirel''in Ortadoğu, yeni İsrail Başbakanı Ehud Barak''ın ABD gezisi, bölgede ciddi ve hızlı bazı gelişmelere hazır olmamız gerektiğini hatırlatıyor. Nitekim ABD Başkanı Clinton''la mutadın üzerinde, 2,5 saatlik bir görüşme yapan Barak, en kısa sürede Ortadoğu barış görüşmelerini başlatacaklarını ifade ediyor.

Yapılan açıklamalar eğer doğruysa, İsrailli yetkililer, Ortadoğu barış görüşmelerini on beş ay gibi bir süre içerisinde neticeye bağlamak istediklerini belirtiyorlar. Nitekim İsrail gazetesi "Yediot Aharonot"un kaydettiği şekilde İsrail, Suriye ile barış görüşmeleri safhasında, ya da daha önce, herhangi bir şart ileri sürmeksizin Güney Lübnan''dan çekilecek olursa!.. Buradan doğacak sonuç, Lübnan''dan Suriye''nin de geri çekilmesi olmayacak mıdır? O zaman hadise, Suriye ve İsrail arasında, müzakerelerin esasını teşkil edecek biçimde sırf "Golan Tepeleri"ne münhasır kalmayacak mıdır?

İşte bu safhada, önümüzdeki haftalarda ABD Dışişleri Bakanı Albright''ın İsrail ve Suriye''yi ziyareti ile, iki ülke arasında ısındırma turlarının başlatılması bile planlanmıştır denilebilir.

Bütün bunlar neyi gösteriyor?

Birincisi İsrailli yetkililerin, Ortadoğu barışı konusunda çok aceleci bir tutumun içine girmiş oldukları gerçeğini!.. Gerek Netanyahu ve gerekse daha önceki İsrail yönetimlerinin gerginliği esas alan ve barış görüşmelerini sürekli yokuşa süren tutumu ile, Ehud Barak hükümetinin geliştirdiği yeni strateji; bu açıdan oldukça farklı düşüyor. İkincisi de, Ortadoğu krizinin çözümü hususunda ciddi bir öncelik farkının ortaya çıkması!.. Daha önceki İsrail hükümetleri, gönülsüz de olsa, birinci planda FKÖ ile yaşanan krizleri ön planda tutar ve işe oradan başlamayı tercih ederlerdi. ABD ve Batı Avrupa ülkelerinin yanısıra, Arap ülkeleri de hadiseye ister istemez böyle yaklaşırlardı.

Şimdi bu öncelik meselesi de tarihe karışacağa benziyor.

Birinci planda Lübnan''ın boşaltılması (hem İsrail hem Suriye tarafından), ikinci planda Golan Tepeleri (İsrail-Suriye) ve son olarak da Filistin problemi!..

Ortadoğu krizinin halli konusunda bu yeni stratejinin nereden kaynaklandığı hususu, her bakımdan önem arzediyor. Burada yatan temel sâik, Suriye''nin stratejik konumunda başgösteren büyük zafiyettir. Neredeyse 1983-84''lerden beri, özellikle PKK ve Kürt politikalarının arkalanması hususunda, Suriye''ye yüklenen büyük ihale artık bütünüyle boşa çıkartılmıştır denilebilir. Suriye yönetimine karşı neredeyse 15-16 yıldır, hiçbir Batılı ülke gözünün üstünde kaşın var demez; Hafız Esad yönetiminin Fırat suları, Hatay sorunu ve PKK desteği çerçevesinde teşekkül eden politikalarına zımnî destekler vermekten geri kalmazlardı.

Şunu kimse unutmamalıdır ki bu süre zarfında ABD Savunma ve Dışişleri Bakanları, Batı Avrupa hükümet temsilcileri Suriye''yi çat kapı ziyaret eder dururlardı. Yani Suriye Batılı müttefiklerimiz nezdinde, herzaman Türkiye''den daha itibarlı bir ülke muâmelesi görürdü. Suriye de bu şımarıklıkla; Fırat sularını, Hatay sorununu kaşır dururdu. Şam sokaklarında APO dolaşıp durduğu halde hiçbir batılı ülke buna ses çıkarmazdı. Türkiye''ye karşı Suriye tam bir şantaj silahı idi.

1993''te Çiller-Doğan Güreş tarafından geliştirilen stratejiden sonra, bu alanda Türkiye yeni ve ciddi bir adım daha attı. PKK''nın ardında mevcut olan Suriye ve İsrail-Batı desteğini boşa çıkartma noktasında ciddi bir strateji daha geliştirildi. Nitekim Armegedon''dan naklen, şu anda emekli olması beklenen Çevik Bir''in, ilk İsrail ziyareti sırasında bu ülke yetkililerine: Suriye istihbaratı El-Muhâberât''ın size, yani MOSSAD''a angaje olarak çalıştığını bildiğimizi ve dolayısıyla bu desteğin çekilmesi gerektiğinin hatırlatıldığını gayet iyi biliyoruz.

Türkiye''nin Suriye ve PKK konusundaki kararlı tavrının ne sonuç verdiği ise hepimizin malûmu. Elinden PKK, APO ve Kürt kartı düşmüş Hafız Esad yönetimi, şimdi öylesine şaşkın bir bekleyiş içinde. Şu halde Suriye''yi arkalayan ABD ve Batı Avrupa desteği de bütünüyle sona erecek demektir.

Yani şu anda Suriye zayıf ve uluslararası desteklerini yitirmiş bir ülke konumundadır. Alelacele Hafız Esad''ın, yıllar sonra Moskova yollarına düşmesinin arkasındaki asıl neden de budur.

İşte İsrail''in, barış görüşmelerine yönelik strateji değişikliği de buralardan kaynaklanıyor. Bilmem anlatabildim mi?

Bu ciddi realiteyi kavrayamayan bazı sınıflar, sırf Suriye konusunda değil; Kuzey Irak''ta katedilen mesafelerin de farkına varamıyorlar bir türlü.

Şunu ifade edelim: İçerideki binbir kaosa rağmen Türkiye, dış politikada fena bir seyir takip etmiyor.