"Askere söylemiyor muyum?"

Asker, neden ana muhalefet görevi yapan bir siyasi parti ile, askerler arasında bile üslubu tartışmalı bir polemiğe girerken, bağlı bulunduğu üst kurumlarla istişare etme gereği duymadı?

Türkiye''de siyasetçiyi eleştirmek kolay. Onun için son FP-TSK geriliminde FP lideri Kutan için ne gerekiyorsa söylendi. Kutan, hem kamuoyunda hem de partisi içinde kıyasıya eleştirildi. Bunlar olağan şeyler.

Peki ya askerin duruşu nasıl değerlendirildi? Özellikle askerin duruşundan birebir sorumlu kesimlerde nasıl görüldü askerin duruşu?

Önce bir tesbiti yansıtmak istiyorum. Yeni Binyıl''dan Murat Yetkin, Genelkurmay bildirisinin hazırlanma sürecini şöyle anlatıyor:

"Kıvrıkoğlu, Çarşamba sabahı Eskişehir''e ayrılmadan önce Başer (İkinci başkan) ve Işık (Genel sekreter)''a talimat vererek Kutan''ın konuşmasında 28 Şubat süreci, irtica, laiklik ve Türk Silahlı Kuvvetleri''ne saldırı niteliğindeki bölümlere yanıt oluşturacak bir metin hazırlanmasını istedi. Kısa sürede hazırlanan metin, öğle saatlerinde Eskişehir''e geçildi.

"Genelkurmay Başkanı, Kuvvet Komutanları, Jandarma Genel Komutanı ve MGK Genel Sekreteri taslak metin üzerinde, Birinci Taktik Hava Kuvvet Komutanı Korgeneral İbrahim Fırtına''nın karargahında çalıştılar. Son şekli verilen metin Genelkurmay''a geri gönderildi. Ve kısa süre sonra Genel Sekreterlik tarafından yayınlandı." (30 Ocak 2000, s. 12)

Bu ifadelerden, sürecin siyasi iradeden bağımsız işlediğini anlıyoruz. Yani bildiriden ne Cumhurbaşkanı''nın haberi var, ne de Başbakan''ın...

Genelkurmay Başkanlığı, anayasal çerçevede Başbakanlığa bağlı, oraya karşı sorumlu. Demokraside daha ileri ülkelerde Genelkurmay''ın Milli Savunma Bakanlığı''na bağlı olduğu görülüyor ve Türkiye''de de benzeri bir statünün neden olmadığı konusu tartışılıyor. Askeri çevreler, Türkiye''nin şartlarının farklı olduğundan hareketle buna karşı çıkıyorlar. Yaşanan olaydaki gerçek ise, kimi zaman askeri tavırların Başbakanlığın bile bilgisi dışında gerçekleştiğini ortaya koyuyor. Nitekim şu ana kadar, Başbakan Ecevit''in konu üzerinde herhangi bir yorumu olmadı. Belki de olamadı, çünkü gerçekten sıkıntılı bir durum söz konusu...

Ya Cumhurbaşkanı?

Onun değerlendirmesini, ancak olayın üzerinden 5 gün geçtikten sonra öğrenebiliyoruz. Bunu da Radikal gazetesine borçluyuz. Cumhurbaşkanı Radikal kadrosuyla yaptığı sohbette açıklıyor tavrını...

Cumhurbaşkanı o sohbette kendisinden "TSK''nın başkumandanlığını temsil eden kişi" olarak bahsediyor. Bu vurguyu önemsemek lazım. Çünkü Genelkurmay adına yapılan açıklama, "başkumandan" olarak onun da bilgisi dışında gelişiyor.

Demirel askerin "nefis müdafaası" içine itildiğini, "alınganlık gösterdiğini", "bunu anlamak ve alınganlıklara yol açmamak, tartışmalar içine çekmemek gerektiğini"ni söyleyerek siyasetçiyi suçlamayı tercih etse bile sonunda sıkıntısını gizleyemiyor. Ona göre de "bu çeşit tartışmalar, sanki Türk siyasetinin, Türk demokrasisinin üstünde asker gölgesi varmış gibi bir intiba uyandırmaktadır."

Aynı sohbetten anlıyoruz ki Demirel, bu konuda askeri de uyarmaktadır. Şöyle diyor Demirel:

"Peki bunu TSK''nın başkumandanlığını temsil eden kişi olarak onlara söylemiyor muyum? Söylüyorum tabii ki."

Hemen az sonra da şunları söylüyor:

"Tankları birtakım görevlere göndermek gerekirse bu hükümetlerin işidir. Yani güvenlik kuvvetleri kendiliklerinden, kendi kanunlarının müsaade etmedikleri yerde, ettiği yerde görev yapacaktır, bunları yapmaya kalkamazlar." (Radikal, 30 Ocak 2000, s. 9)

Bunları TSK''ya ince uyarılar olarak görmek mi gerekir, yoksa Sincan''daki tankların hangi hükümetin emri ya da hangi Başkumandan''ın bilgisi içinde gönderildiğini sorgulamak mı?

Her ne ise bunlar, siyasetçideki sıkıntının göstergeleridir.

Aynı sıkıntı Başbakan Ecevit''in sessizliğine, hükümet üyesi ANAP lideri Mesut Yılmaz''ın yakınmalarına, yine hükümet üyesi MHP''lilerin değerlendirmelerine yansıyor. Evet, herkes için FP lideri "olayı kaşıyan adam" olarak sanık sandalyesinde ama, yönetim sorumluluğunu üstlenenler de, en nazik ifadesiyle "dikkate alınmamış sorumlular" olarak askerin tavrına ilişkin sıkıntılarını gizleyemiyorlar. Hatta açıklamanın asker içinde bile "Gereğinden sert olmadı mı?" yolunda tartışmalara yol açtığını yine Murat Yetkin''in yazısından öğreniyoruz.

Kanaatimce, demokrasi standardımız açısından akla gelen soru şu:

Asker, neden ana muhalefet görevi yapan bir siyasi parti ile, askerler arasında bile üslubu tartışmalı bir polemiğe girerken, bağlı bulunduğu üst kurumlarla istişare etme gereği duymadı?

Sanıyorum bu soruyu Türkiye demokrasisini gözlem altında tutan uluslararası kurumlar da soruyor. Çünkü işin püf noktası, bu noktadaki psikolojik gerçeğin tesbitinde yatıyor.

FP''yi her zaman dövmek mümkün. Ama bu, demokrasinin gelişmesi noktasında Türkiye''ye bir şey kazandırmıyor.