Bir diyalog arayışı

Şu an çok geniş bir toplum kesiminde "Kız çocuğumu nasıl okutacağım?" kaygısı var. Başka bir kaygı "Çocuklarıma 15 yaşına kadar dinî eğitimi nasıl vereceğim?" yönünde... Bu kaygıların ikisi de bu insanların İslam ilişkilerinden geliyor. Kız çocuğu ile ilgili kaygı, "mahremiyet" duyarlığından kaynaklanıyor, diğeri ise, çocuğunu Müslüman olarak yetiştirme hassasiyetinden...

Bir devlet tavrı, bu kaygıları önemsemektir. Önemsersiniz, çünkü devletin toplumdaki her talebi önemsemesi gerektiğini, toplumsal barışın ancak bu talepler karşılandığında gerçekleşeceğini düşünürsünüz. Böyle yaklaşırsanız, bu kaygıların ne kadar yaygınlığa sahip olduğunu araştırır, sonra kaygıların nereden kaynaklandığını tesbit eder, sonra da bunların giderilmesi için adımlar atarsınız. Karşılayamadığınız talepler için de toplumu tatmin edecek makul gerekçeler ortaya koyarsınız. Üretilen sonuç, devlet-toplum ilişkilerinin barış ikliminde seyretmesidir.

Bir başka tavır ise, toplumu yeniden biçimlendirme, dönüştürme gibi bir amaçtan yola çıkmaktır. Böyle bir durumda "ilkeler" belirlersiniz, hukuku (yasakları, emirleri, cezaları) ona göre tanzim edersiniz. Ona göre eğitim-kültür politikaları düzenlersiniz ve toplumu o çarktan geçirmeye çalışırsınız. Bu durumda daha peşinen toplum varlığı testten geçirilecek, ilkeler açısından toplumun meşru olan ve olmayan alanları belirlenecektir. Arkasından da toplumsal her talep ve davranış, o ilkelerin mihengine vurulacak, kabul veya reddedilecektir. Buna rağmen toplumsal talep devam ettiği takdirde ise, müeyyideler, yani cezalandırmalar devreye girecektir.

Yukardaki talepler açısından olaya baktığımızda bir devlet tavrı şöyle olabilir:

-Bu ülke için kız-erkek her çocuğun eğitim görmesi önemlidir. Eğer bu toplumun önemli bir bölümü, İslami kaygılar sebebiyle, belirli yaştan sonra kız çocuklarının mahremiyet şartları gözetilerek, mesela başörtüleri içinde ve karışık olmayan sınıflarda okumasını talep ediyorsa, bunun ortamı hazırlanmalıdır. Hiçbir çocuk eğitimsiz kalmamalı, artı, devlet-toplum ilişkisi yaralanmamalıdır. Toplumun küçük bir kesimi bile özgürlüklerinin kısıtlandığı hissine kapılmamalıdır. Taleplerini bastırmak, sonunda gayrı memnunlar zümresi oluşturmak zorunda kalmamalıdır. Ayrıca, büyük çoğunluğu Müslüman olan bir ülkede "din eğitimi"nin kısıtlandığı kanaati doğmamalıdır. Çocuklar, ebeveynlerinin istediği zaman ve şartlarda din eğitimi alabilmelidir. "Devlet, çocuğu ebeveyninden kıskanıyor" yargısına yol açacak biçimde bir görüntüye kapı aralanmamalıdır. Hem eğitim hem özgürlük hem toplumsal barış... Ana ilkeler bunlar olmalıdır. Çağdaş dünyayı yakalama önceliği, toplumsal barış önceliği ile atbaşı gitmelidir.

Öteki devlet tavrı da şöyle hayata intikal eder:

-Önemli olan yeni düzenin ilkeleridir. Topluma gerekirse dayatma ile bu ilkeler benimsetilmelidir. Toplum zaten kendi kendine çağdaşlaşamaz. Bazı şeyler ona rağmen de olsa yapılmalıdır. Bunun yolu devrimci bir eğitim ve hukuk düzenidir. Toplum, eğitimle dönüştürülecek, hukuk da bunun kaçaklarını derleyip toplayacaktır. Toplum kimi dini kaygılarla buna direnebilir. Hele İslam''ın toplum hayatını düzenleyen kuralları vardır, bunlar zaman zaman ilkelerin önüne çıkabilir. Bunları aşmak gerekir. Buna ilişkin toplum talepleri dikkate alınırsa, dönüşüm akamete uğrayacaktır. Bu noktada "Bu memlekette demokrasi yok mu?" tuzağına düşmemelidir. Toplum zamanla ilkelere göre biçim değiştirecek, zihniyet değiştirecektir. Çocuklar anne-babaların önceliklerine terkedilemez. Devlet alacak çocukları ve ilkeler çerçevesinde yeni bir nesil inşa edilecektir. Toplum talepleri görmezden gelinecek, buna rağmen ortaya çıkacak talepler ise yasa dışı kabul edilip mahkum edilecektir. Medya bu noktada etkin bir görev üstlenecek, yargı, meşruları ve gayrı meşruları ayıklamak için devreye girecek, güvenlik güçleri aykırı toplum hareketlerini kontrol etmek, aykırı toplum taleplerini susturmak için istihdam edilecektir. Bu süreç yıllarca da sürse, ana yaklaşımlar üzerinde bir özeleştiri yapılmayacak, dönüşümcü iradenin zaafa uğramasına müsaade edilmeyecektir. Çünkü toplum talepleri karşısında direnmeyip, taviz verir de, dönüşümcü irade bir kere zaafa uğrarsa, ilkeleri koruma imkanı kalmayabilir. Önemli olan toplumsal dönüşümdür. Bu noktada toplum bilinci yeterli olmayabilir, onu öncü bir kadro eğitecek, çağdaş bir bilince kavuşturacaktır. Öncü kadronun bilinci, toplum bilincinden daha belirleyicidir. Toplum öncü kadronun, küçük bir azınlık da olsa, önceliklerine tâbi olmalıdır.

İşte iki tavır...

Ve işte bir toplumsal sancı ve talep...

"-Kız çocuğumu nasıl okutayım?" diye soran bir anne-babaya nasıl cevap verilmeli?

"-Çocuğuma 15 yaşına kadar dinî eğitimi nasıl vereceğim?" diye soran bir ebeveyne nasıl cevap verilmeli?

Cumhuriyetin 76''ıncı yılında, bana göre çok geniş bir toplum kesimi bu sancının içinde... Ne demeli bu insanlara? Acaba şunları mı?

-Bağrınıza taş basın ve teslim olun... 15 yaşına kadar çocuklarınız üzerinde seçme hakkınız yok. Tüm eğitim çerçevesini üstün ilkeler belirler. Buna itiraz edemezsiniz. Ederseniz suçlu duruma düşersiniz. Ya suç işleyeceksiniz, ya da bağrınıza taş basacak ve teslim olacaksınız. 15 yaşından sonra da, sadece çocuğu okutup okutmama özgürlüğünüz var. Eğer okutacaksanız, gene üstün ilkeler çerçevesinde okutmak zorundasınız. Eğer o ilkelerle inançlarınız arasında bir çelişme varsa, okutmamayı tercih edebilirsiniz ama, bu ilkeleri aşmayı asla...

Yoksa, başka bir yol üzerinde mi düşünmeli?

Bir özeleştiri mi yapmalı mesela? Toplum-sistem ilişkisinde aksamalar var mı, bu neden kaynaklanıyor? Toplumsal barış yaralı mı, bu nasıl tedavi edilebilir? Özgürlükler konusunda problem mevcut mu, neden inanç ve düşünce özgürlüğü alanında yaygın şikayetler var? Neden cezaevleri düşünce adamları ile dolu? Neden sistemin özel sahipleri olduğu, olması gerektiği kanaati yaygın? Neden sistem tehlikeye girebilir ve o zaman özel bazı güçler görev üstlenme gereği duyarlar? Neden toplumun her an bir yanlışlık yapabileceği kaygısı hakimdir? Barış içinde bir toplum-sistem ilişkisi mümkün değil midir? Başka ülkelerde toplumsal barış, toplumun önceden belirlenmiş egemen ilkelere boyun eğmesi sonucunda mı sağlanmaktadır? Bu toplum, bin yılları bulan tarihinde hep yanlışlar yaparak mı gelmiştir ve hep birileri onun yanlışlarını düzeltmek için özel roller mi üstlenmiştir? Bu toplum ne zaman rüşdüne erecektir? Başka ülkelerde de özel bazı güçler, toplumun rüşdüne ermediği düşüncesiyle mi hareket etmektedirler?

Ne yapmalı "Ben kız çocuğumu nasıl okutacağım?" diye soran ve İslami bazı kaygılar taşıyan insanları?

Ne yapmalı "Ben 15 yaşına kadar çocuğuma dinî eğitimi nasıl vereceğim?" diye soran anne-babaları?

Dinlemeli, çözüm yolları araştırmalı, toplumu yapabileceğini yaptığına inandırmalı, kaygılarını mı gidermeli? Yoksa önce "Ölümlerden ölüm beğen, seni medyanın önüne atarım, anandan doğduğuna pişman olursun" diye korkutup, ardından da jakobence bir ders mi vermeli? Merve gibi anasından emdiği sütü burnundan mı getirmeli? Nasıl bir diyalog önerirsiniz?