Hükümet işinde zorluklar

Koalisyon arayışında zorlukların, partiler arasında ekonomik politikalardaki farklılıklardan kaynaklanmadığı belli. Hatta dış politika farklılıklarından bile sınırlı ölçüde söz edilebiliyor.

Asıl problem, sistem-toplum ilişkilerindeki sancıdan kaynaklanıyor.

Aslında 28 Şubat süreci denen hadise de bu alandaki sancı ile ilgili.

Doğu-Güneydoğu''da odaklaşan problem de, gene sistem-toplum ilişkisinde, belki başka boyutta yaşanan sancıdan kaynaklanıyor.

Partiler, sancıyı gidermek yerine, onun bir parçası haline gelince de sancı kronikleşiyor ve bütün zamanların siyasî krizlerinin fideliği haline geliyor.

28 Şubat süreci denen hadise, aslında CHP geleneğinin uzantısı. Bu, son dönemde DSP çizgisi ile somutlaşmış bulunuyor. Ecevit''in "inançlara saygılı laiklik" söylemi de, 28 Şubat çizgisinde bir farklılaşma oluşturmuyor.

Sonuç ne: Sonuç toplumun nefes darlığı çektiği bir ortama sürükleniş. Yani toplumsal bunalım.

Toplumun buna tepkisi ne: Seçim sonuçları. 28 Şubat''la bütünleşen çizginin bir boyutu barajın altına düşmüş, diğer boyutu da sadece yüzde 22''lik oy almış. Parlamentodaki temsil 136 kişi. Geriye kalan yüzde 70''lik kesim, parlamentodaki 414''lük oy ile, bu sürece şöyle veya böyle karşı...

Koalisyon arayışlarında, DSP çizgisi bir özeleştiri yapıp, toplumun 28 Şubat sürecindeki nefes darlığını görse ve özgürlükler alanında toplumu rahatlatıcı adımlar atmaya yönelse, yani MHP''den beklediği değişimi, kendi kişiliğinde de gerçekleştirse uzlaşma ortamına ulaşmak bir hayli kolaylaşacak. Toplumun DSP''ye rezervi azalacak, MHP tabanının ve ona akraba toplum kesimlerinin "taviz endişesi" izale edilmiş olacak. Gerilim düşecek.

Bunu yapmadığınız ve MHP''yi, hükümet pazarlığında, tıpkı daha önce ANAP''ta olduğu gibi, 28 Şubat sürecinin uzantısı haline getirmek için zorladığınızda, hem bu partinin, kendi tabanlarıyla ilişkisini yaralarsınız, hem her somut olayda koalisyonun deprem geçirmesine yol açarsınız, hem de toplumda yaşayan sancıyı devam ettirmiş olursunuz. Yani hükümeti kurtarır, toplum-sistem ilişkisini batağa saplarsınız.

Diyelim ki hükümet oldunuz. Milli Eğitim Bakanlığını da DSP aldı. Tam da bu sırada Mersin''de, geçenlerde yaşanan olaylar meydana geldi. Ne yaparsınız?

Milli Eğitim, İçişleri, Adalet ve Diyanet''ten sorumlu devlet bakanlığının partiler arasındaki dağılımı neden bu kadar sancı oluşturuyor?

Şu anda ilköğretimin sona erdiği yaşa kadar camilerde bile Kur''an eğitimi yasak. Bu konuda DSP ile MHP''nin yaklaşımı aynı mı?

İmam Hatip Liseleri, İlâhiyatlar, Kur''an Kursları can çekişiyor. Bu acıyı iki parti aynı duygularla mı seyrediyor?

Bu konular çoğaltılabilir. Hepsi de toplum-sistem ilişkisinin sancı alanları. Yani sancı bir gerçek. Bunu görmemek mümkün değil.

Nasıl çözülecek bunlar?

Sadece toplumun, sistemin tartışılmaz kabul ettiği kurallara boyun eğmesiyle mi? Toplumdan yola çıkıp, daha özgürlükçü yeni bir çözüm düşünülemez mi?

"Düşünülemez" derseniz, böyle sancılı, zoraki hükümetlere mahkûm olursunuz. Partiler, zoraki şablonlara uymak zorunluğu içinde yamulurlar, kişiliklerini kaybeder ve kendi tabanlarından koparlar.

Oysa, DSP çizgisi toplum gerçeğini, yıllardır yaşanan sistem-toplum sancısını görse ve bir açılım gösterse... "Böyle gitmiyor" dese... "Toplumun özgürlüklerini sürekli ambargo altında bulundurmak, Türkiye''de sancıdan başka bir sonuç doğurmuyor" dese... "İnançlara saygılı laiklik" denen şeyin içini doldursa...

"Ya CHP-DSP tabanının tepkisi? denecek olursa... Onlar özgürlüklerinden bir şey kaybetmiş olmuyorlar ki... Sadece başka toplum kesimlerinin özgürlükleri üzerindeki ambargonun kalkmasına "razı !" olacaklar... Bu bir fedakârlıksa, eh o da, demokrasinin toplum ferdlerini eşit gören ilkesine uyum adına kabul buyurulsun lütfen.

Benzeri bir sancı MHP''nin Doğu-Güneydoğu ile ilişkilerinde söz konusu... ANAP bile, MHP ile ortaklığın Doğu-Güneydoğu''lu milletvekillerinde ortaya çıkaracağı gerilimi gidermek için kimi girişimlere gerek duyuyor. Doğu-Güneydoğu''da MHP''li bir koalisyon, endişe ile karşılanıyor.

Demek ki, bu alandaki sancının giderilmesi için de MHP''nin kendi çizgisini yeniden değerlendirmesine ihtiyaç var. Yol, toplum kaygılarını yok farzetmek veya yutmasını tavsiye etmek değil. Güç, hiçbir şeyi çözmüyor. Sadece erteliyor, ama daha yoğun bir içe atışla daha büyük sancılara yol açıyor.

28 Şubat süreci, özgürlük alanlarını daha da daraltarak, yani toplumun nefes alma alanlarını kapatarak çözmek istiyor toplum-sistem ilişkilerindeki sancıyı... Şu an, çok geniş toplum kesimlerinin "sıkıntı"lı olduğunu biliyorum. Bu sıkıntıların üzerine kurulacak her hükümet potansiyel bir sancı ile yola çıkacaktır. Bunu, öncelikle DSP''nin görmesi gerektiğini düşünüyorum. Ve MHP''nin, bir yandan tabandan getirdiği özgürlük arayışında sağlam durması gerekirken, diğer yandan da Doğu-Güneydoğu''daki toplumsal duyarlığı dikkate almasının zaruretine inanıyorum.