İran ve cinayetler

İran''la ilişkileri bozmak Türkiye''nin çıkarına ise, bunu yapmak için iki ülkenin de zorlanmayacağı açık. Çünkü iki ülkede de böyle bir kamuoyu zemini var.

İran''da merkez sağ eğilimli İntihab gazetesi "Türkiye ile iyi geçinme politikası yeter, ilişkileri azaltın" başlığı ile bir yorum yayınlıyor meselâ. Yazıda, "Milli güvenliğimiz daha fazla tehlikeye atılmasın"deniliyor. Meclis Dışişleri Komisyonu üyesi bayan milletvekili Gudsiye Alavi de, aynı gazeteye yaptığı açıklamada "Ecevit''in düşman tarafından iki ülkenin iyi ilişkilerinde gerginlik yaratmak için kullanılmasına izin verilmemesi gerektiği"ni söylüyor. Demek ki İran''da kolayca harekete geçirilebilecek bir "Türkiye karşıtlığı" zemini var.

Türkiye''den baktığımızda da, İran''a ders verme eğiliminin yoğunlaştığı bir vakıa. Medyada, iktidara bu yönde karşı konulması zor bir baskı mevcut.

Bir ülkede, kamuoyunun yakından tanıdığı insanlara yönelik bu kadar faili meçhul cinayet işlenmişse ve bunun ardında İran''ın bulunduğuna dair "devlet kaynaklı kanaatler" varsa, bu, topluma yansıtılıyorsa, toplumda İran karşıtlığının oluşması da, İran''a yönelik müeyyide taleplerinin gelmesi de tabiîdir.

Ancak, ortada adeta bir mütereddit davranış gözleniyor. Sanki hükümet, ne yapacağı konusunda net karar veremiyormuş gibi bir tutum içinde. Ve sanki, hükümette, sadece "İran karşıtı" bir kamuoyu oluşmasının bir komşu ülke ile ilişkileri bozmak için yeterli olmadığı görüşünün etkili olduğu hissi ediniliyor.

Bunun altında ne olabilir?

1. İran''la ilişkilere verilen önem olabilir. Yani değiştiremeyeceğiniz bir komşuluk, iki İslâm ülkesi olarak birçok platformda birliktelik ve çıkar ortaklığı, İran''la ilişkileri bir çırpıda bozma rahatlığı vermeyebilir.

2. Ve İran''a karşı müeyyide uygulanmasını gündeme getiren gerekçeler en azından şu anda yeterli olmayabilir.

Bu yüzden, şu anda İran nezdinde yapılan girişim düşük profilli bir nitelik arzediyor.

Şu haberi Cumhuriyet gazetesinden alıyorum:

"Türkiye''nin İran''a yönelik uygulayabileceği bir politikanın soruşturmalardan alınacak bilgilere göre Tahran yönetimine karşı uluslararası bir cephenin oluşturulması çabası olacağı kaydedildi.

"Uluslararası kampanya sayesinde İran''ın, terörizme desteği kesmesi umudu dile getiriliyor. Ancak Dışişleri yetkilileri, Türkiye''nin bu sürece girebilmesi için öncelikle kesinliği kuşku götürmeyen somut belgelerin bulunması gerektiğini kaydettiler." (19 mayıs 2000, s. 4).

Alıntılarda altını çizdiğim ifadeleri bir daha okuyunuz. Altı çizilen ilk ifade, "henüz soruşturmaların devam ettiğini", ikinci ifade ise, "kesinliği kuşku götürmeyen somut belge gereği"ni seslendiriyor.

Yine Cumhuriyet''ten bir alıntı yapacağım:

" ...halkımız hâlâ kuşkulu... Pekçok kişi bakın ne diyor?

"Eğer yakalananlar ''cinayeti biz işlemedik, işkenceden geçtiğimiz için cinayeti üstlenmek zorunda kaldık'' derlerse bunu toplum ve dünyaya nasıl anlatacağız?" (Hikmet Çetinkaya, 19 mayıs 2000, s. 5).

Yani sorun şu: İran''ı devlet olarak suçladık ve İran bize "Soruşturmalarınız bitti mi, yargı safhası tamamlandı ve İran parmağı ortaya çıktı mı? Hani somut belgeler?" diye sorduğunda nasıl cevap verilecek?

Türkiye henüz, faili meçhuller açısından Emniyet sorgusu safhasında bulunuyor. Gerek cinayet failleri, gerekse bunların İran güdümlü olduğuna dair tüm bilgiler Emniyet kaynaklı.

Bu bilgilerin kamuoyunda gerek canilerin ele geçirildiği, gerekse bunların İran güdümlü olduğuna dair kanaatleri pekiştirdiği bir vakıa.

Ama hukuk safhasında durum acaba aynı mı?

Eğer bu bilgiler, hukuk açısından da kesinlik arzediyorsa, hükümetin İran''a müeyyide uygulamakta bir saniye bile tereddüt göstermesi kabul edilemez.

Burada şunu da belirtmek yerinde olur ki, "İran cinayet işlemez, işletmez" yollu bir kanaatin inandırıcı olması mümkün değildir. Türkiye olarak biz devletin "rutin dışı" işler yapabileceğini, Cumhurbaşkanlığı makamındaki bir kişinin te''yidi ile biliyoruz, Başbakanlık tarafından hazırlatılan resmi Susurluk Raporu ile biliyoruz. İran da, devrim geçiren, devrimi oturtma mücadelesi veren, içerde güç odakları oluşumunu önleyememiş ve bu arada devrim ihracını politika edinen bir ülke olarak "rutin dışı"ndan yararlanmış olabilir. Cinayet ise cinayettir.

Türkiye-İran ilişkileri noktasına yeniden dönersek durum şu ki, hukukun kararının, mahkeme safhasında ortaya çıkacağı evrensel bir hukuk kuralı ise, o zaman, karar kesinleşinceye kadar soru işaretini açık tutmak kaçınılmazdır.

Bu, cinayetlerin gerçek faillerinin bulunması açısından da sağlıklı bir uygulamadır. Cinayetlerin gerçek faillerini bulmak ise, Türkiye''nin dost-düşman bilgisi için hayatidir.

Türkiye henüz şu sorunun cevabını bulamadı:

-Bunlar, uzun bir zamana yayılmış cinayetlerdir. Uğur Mumcu olayının üzerinden 7 yıl geçti. Daha işin başından beri İran kuşkusu gündemde oldu. Bugünkü sanıklardan bir kısmı daha önce yakalanıp bırakıldı. İran''la ilişkileri olan insanların tesbiti de zor değil. Peki geçen zaman içinde bu cinayetler neden açığa çıkarılamadı? Burada derin bir müphemiyet ve derin bir kuşku var!

"İtiraf edildi" denildiğinde "edilmedi" demek mümkün değildir. Ama, "itiraf edildi" bilgisinin bile tek kaynaklı olduğunu ve bunun ancak, yargı safhasında güvenilirlik testinden geçeceğini de biliyoruz. Türkiye''nin çıkarlarını başka tüm devletlere karşı savunmak elbet önceliklidir. Türkiye-İran ilişkilerinin bozulmasının başka uluslararası güç odaklarının stratejileriyle örtüştüğü bilgisini de her zaman hatırda tutmanın elzem olması gibi.

İran ayağının da, Türkiye''nin kuşkularını dağıtıcı ve Türk kamuouyunu bilgilendirici bir hassasiyet içine girmesinin, bir iyi niyet göstergesi olacağı muhakkaktır.

Son söz: Keşke sayın Cumhurbaşkanı Sezer, bir hukuk adamı olarak, İran''a karşı bir tavır koymak için, hukuki prosedürün tamamlanmasını beklese ve ECO sürecinde bir yaralanmaya razı olmasa idi...