Merkez’in faiz kararı: Yetmez ama evet

2001 krizi sonrası oldukça yüksek seviyelere tırmanan merkez bankası politika faizleri, 2000’li yılların başından itibaren ekonomik ve sosyal alanlarda yapılan yaygın reformlarla (AB müzakere süreci de dahil) iç ve dış piyasalara güven verilmesi ile 2009 yılında tek haneli rakamlara çekilmiştir. Tek haneli politika faizi 2018 yılı Haziran ayına kadar uygulanabilmiştir.

2018 yılına gelindiğinde ise özellikle ağustos ve eylül aylarında yaşanan kur şokları ve buna bağlı olarak artan enflasyon oranları karşısında, piyasadan gelen baskının da etkisiyle, faiz artırımı kaçınılmaz olmuştur.

Sonuçta, 2018 yılının son çeyreğinde (14 Eylül) kamuoyunda politika faizi olarak belirlenen bir hafta vadeli repo ihale faizleri, tek oturumda 625 baz puan artırılarak (piyasa beklentilerinin de çok üzerinde) yüzde 24 oranına yükseltilmiştir. 10 aya yakın bir süre geçmesine rağmen (bu süreçte başta enflasyon olmak üzere birçok ekonomik göstergede iyileşme olmuş) bugüne kadar politika faizine dokunulmamıştır.

Hatta faizlere dokunulmaması Merkez Bankası başkanının görevden alınmasının gerekçesi olarak da gösterilmiştir.

**

Söz konusu yüksek faiz oranı, hem kredi hem de hazine borçlanma faizlerini etkileyerek piyasaların daralmasına, büyüme hızının düşmesine (negatif büyüme), işsizliğin yaygınlaşmasına ve enflasyon artışına (maliyet enflasyonu) neden olan önemli etkenlerden biri olarak kabul edilmektedir.

Özellikle mahalli idare seçimlerinin geride bırakılması, siyasi normalleşme ve gıda fiyatlarının düşmesiyle enflasyon oranı haziran sonu itibariyle yıl sonu hedeflerine yaklaşmış (yıl sonunda hedef enflasyonun altında gerçekleşme bekleniyor) ve yüzde 15,72 oranına gerilemiştir.

Bu tabloyla dünyada en yüksek reel faiz veren (yüzde 8,3) ülkelerden biri konumuna gelinmiştir.

**

Enflasyondaki düşüşün yanı sıra gerek Avrupa merkez bankası gerekse de FED yetkilileri tarafından faiz indirimlerinin dile getirilmesiyle uluslararası piyasalarda da faiz oranları düşmüş, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler için politika faizi oranlarını aşağıya çekme imkânı doğmuştur.

Yani, hem dış dünyada yaşanan gelişmeler, hem de iç piyasada kur istikrarı ve enflasyon düşüşü Merkez Bankasının faiz indirimi için uygun bir ortam hazırlamıştır.

Öyle ki, 25 Temmuz’da gerçekleştirilen para politikası toplantısı öncesi yerli ve yabancı yatırımcı tarafında 250 ila 400 baz puanlık bir indirim beklentisi oluşmaya başlamış ve döviz piyasalarında fiyatlanmıştır.

Yine, yıl sonuna kadar TCMB’nin toplamda 600 ila 900 baz puanlık bir faiz indirimi yapabileceği yatırımcıların beklentileri arasında yer almaktadır.

**

Merkez bankası para politikası kurulu (dün yaptığı toplantıda) piyasa beklentilerine paralel bir şekilde 425 baz puanlık bir faiz indirimine giderek politika faizini yüzde 19,75 seviyesine çekmiştir.

Kurul sonrası yayınlanan metinde ‘yıl sonu enflasyonunun öngörülenin altında gerçekleşebileceği’ notu düşülerek gelecek toplantılarda da faiz indirimlerine devam edilebileceği izlenimi verilmiştir.

Ayrıca ülke risk primlerindeki düşüşe de (CDS primleri düşmektedir) atıf yapılması bu kanaati desteklemektedir.

Açıklanan karar sonrası dövizin tepkisiz kalması, hatta düşüş eğilimine girmesi kararın piyasalarda çoktan satın alındığının (hatta daha yüksek oranda indirim beklentisi olduğunun) açık bir göstergesi.

Umarız bundan sonraki süreçte sadece döviz kurlarını ve piyasa talebini kontrol etmeye endeksli sığ bir teorik önyargıyla hareket eden anlayış yerine, ülkenin bütün ekonomik gelişmelerini ve potansiyelini dikkate alan bir para politikası uygulamaya konulur.

Kısaca, faiz indirimi için “yetmez ama evet” diyoruz.