Yeni yılda ekonomik beklentiler

Son söyleyeceğimi hemen söyleyeyim. Ciddi ekonomik dalgalanmanın ve finansal stresin yaşandığı 2018 yılı sonrasında, yeni yılda, tahrip edilen ekonomik dengelerin yeniden onarılarak ekonominin daha güçlü yoluna devam edeceğini düşünmekteyim.

**

Bir ekonomide genel gidişatı anlayabilmek için üç temel makroekonomik göstergeye bakmak gerekir: ekonomik büyüme, enflasyon ve işsizlik düzeyi.

Bu üç değişken birbiri ile etkileşim içinde ve bazen çatışmaktadır.

Şöyle ki, eğer yüksek enflasyon yaşıyorsanız ve bu enflasyon talep fazlalığından (yani tüketimden) kaynaklanıyorsa, enflasyonu önlemek için daraltıcı politikalar (sıkı para ve maliye politikaları) uygulamak zorundasınız.

Daraltıcı politikaların uygulanması ekonomik büyümenin azalması ve buna bağlı olarak işsizliğin artması demektir.

2018 yılında beklenmedik şekilde yükselen (kur ve faiz artışının tetiklediği) enflasyonun program dâhilinde (YEP) azaltılması için uygulanan daraltıcı politikalar, beklenildiği gibi, önemli düzeyde büyüme hızı kayıplarına neden olmuştur.

Bugün büyümeden vazgeçme pahasına uygulanan politikaların enflasyondaki tırmanışı önlediği ve belirli ölçüde aşağı yönlü baskıladığı görülmektedir.

**

Türkiye ekonomisinin 3. çeyrekte 1.6 büyümesi bazı çevrelerce stagflasyon geliyor söylemlerini gündeme taşımıştır (adeta sevinircesine).

Bilindiği gibi stagflasyon durgunluk içerisinde enflasyondur. Burada durgunluktan kasıt sıfıra çok yakın, ya da sıfır büyümedir. 4. çeyrek büyüme rakamı geldiğinde (çokları negatif geleceği beklentisine sahip) 2018 toplamında yüzde 3-3.5 büyüme gerçekleşeceğini düşünmekteyim. Bu rakam AB ortalamasının üzerinde bir büyüme olacaktır.

2019'un 1.çeyreğinde de büyüme oranlarının uygulanan daraltıcı politikalar neticesinde düşük geleceği beklenilmektedir.

Türkiye ekonomisinin geçmiş tecrübesi çok daha yüksek daralma dönemlerini bile hızla atlatan bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Bu olgu 2019'un 2. çeyreğinden itibaren ciddi bir ekonomik canlanmanın söz konusu olacağı beklentisini güçlendirmektedir.

Yani, bir program dâhilinde, hedeflere uygun enflasyon ve büyüme rakamları gerçekleşmesine rağmen, “Stagflasyona hazır olun!” sloganlarıyla piyasa aktörlerinin gelecek beklentilerini olumsuz etkilemeye çalışmanın çok da iyi niyet taşımadığını düşünüyorum.

**

Türkiye'nin genç, dinamik ve her geçen gün işgücüne katılımı artan nüfus yapısı ile düşük büyüme dönemlerinde yüksek işsizlik yaşaması kaçınılmaz.

Enflasyonu makul seviyelere indirmek için uygulanan politikalar sonrasında düşen büyüme hızları işsizliğin bir süre daha yüksek seviyelerde kalmasına sebep olacaktır. Özellikle genç işsiz oranı daha da artacaktır. Aslında ekonomi yönetiminin kısa sürede çözmesi gereken en önemli sorun budur.

2019'un ikinci yarısından itibaren işsizlik düzeyindeki artışın da sona ereceği ve hızla toparlanacak (büyüme sürecine girecek) ekonomi ile beraber yavaş yavaş azalacağını söylememiz mümkün.

**

2019 yılında kurların makul seviyelerde istikrar kazanması ile enflasyonu kontrol altına alınacağı, faiz oranlarının düşeceği, tekrar net girişin başladığı yabancı yatırımların ivme kazanacağı, piyasalarda istikrarın tesisiyle özel sektör yatırımlarının artacağı ve toplamda potansiyel büyüme hızına geri dönüleceği beklentisi içindeyiz.

Yerel yönetim seçimleri sonrasında 4.5 yıllık bir seçimsiz dönem olacağı, yapısal dönüşümü sağlayacak (dışa bağımlılığı azaltan) önlemlerin seçim baskısından uzakta alınacağı ve daha güçlü bir ekonomik yapılanmanın uzun dönemli adımlarının atılacağı beklentisi içerisindeyiz.