Yeni atanan bakanlar, göreve devam etmek isteyenler ve atama bekleyenler

İki bakan dışında kabine tamamen yenilendi. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile birlikte Cumhurbaşkanı’nın görev süresi bitince genel müdür ve üstü görevlerde bulunanların görev süresi de kendiliğinden sona ermektedir. Bakan değişikliği sonrasında ister istemez bakanlık bürokrasisi telaşa düştü. Acaba yeni bakan bizle çalışacak mı yoksa her bakan kendi ekibini kurarak bakanlık bürokrasisini sil baştan dizayn mı edecek? Bu yazımızda konuyu bütün boyutlarıyla izah etmeye çalışacağız.

3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nde Cumhurbaşkanı’nın görevi sona erdiğinde genel müdür ve üstü görevlerde bulunanların (bazı görevler hariç) görevlerinin sona ereceği ancak yeni atama yapılıncaya kadar görevlerine devam edeceği belirtilmiştir.

Buna göre 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin Görev Süresi başlıklı 4’üncü maddesinde; “Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne ekli (I) sayılı cetvelde yer alanların görev süresi, atandıkları tarihte görevde bulunan Cumhurbaşkanı’nın görev süresini geçemez.Cumhurbaşkanı’nın görevi sona erdiğinde, bunların görevi de sona erer. Ancak bunlar, yerlerine atama yapılıncaya kadar görevlerine devam eder. Görev süreleri sona erenler, yeniden atanabilir. Bunlar, görev süreleri sona ermeden de Cumhurbaşkanı’nca görevden alınabilir.” hükmüne yer verilmiştir.

Aynı kararnamenin Süreli Görevler başlıklı 7’nci maddesinde ise; “4’üncü madde hükümleri bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne ekli (III) sayılı cetvelde yer alanlar hakkında uygulanmaz. Bunların görev süreleri ekli (III) sayılı cetvelde gösterilmiştir.” hükmüne yer verilmiştir.

(III) sayılı cetvelde Diyanet İşleri Başkanı, TÜBİTAK Başkanı, ÖSYM Başkanı vb. başkanlıklar ile kurul başkan ve üyeleri yer almaktadır.

Bu hükümlere göre (I) sayılı cetvelde yer alan kamu görevlilerinin Cumhurbaşkanı’nın görevinin sona ermesiyle görevleri sona erdiği belirtilse de bunlar yeni atama yapılıncaya kadar görevlerine devam etmekte ve maaşlarını da almaktadırlar. Daha açık ifade ile bunların yerine yeni atama yapılıncaya kadar görevleri devam etmektedir. Zaten bunların her zaman görevden alınması da mümkündü. Yani bunların tamamının görevi tek bir Cumhurbaşkanı Kararnamesi ile topluca sona da erdirilebilirdi.

Diğer yandan Danıştay’ın istikrar kazanmış görüşlerine göre üst düzey görevlilerin açtıkları davalar da aleyhe sonuçlanmaktadır. Dolayısıyla bunların görevden alınmış olmaları nedeniyle dava yoluna gitmeleri de sonuç vermeyecektir.

Görevi sona eren üst düzey kadrolarda görev yapanların yerlerine yeni atama yapılınca bunların ister istemez bakan onayı ile başka bir kadroya atanması gerekmektedir. Bunların yeni kadrolara ataması yapılıncaya kadar hem unvanları aynen korunmakta hem de bu kadronun maaşını almaya devam etmektedirler.

Bunların hangi görevlere atanacakları ise 375 sayılı KHK’nin ek 35’inci maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; Ek göstergesi bakanlık genel müdürü dengi ve daha yüksek tespit edilen üst kademe kamu yöneticisi kadro, pozisyon ve görevlerinden alınanların veya görevleri sona erenlerin, Cumhurbaşkanlığı’na bağlı, ilgili, ilişkili kurum ve kuruluşlarda müşavir veya danışman kadro veya pozisyonlarına ya da bakanlıkların merkez teşkilatlarında bakanlık müşaviri unvanlı kadrolara atamaları yapılmaktadır.

Bunlardan en az iki yıl fiilen görev yapmış olanların malî hakları, atandıkları söz konusu kadro veya pozisyonlarda bulunmaları kaydıyla, atandıkları tarihi takip eden ay başından itibaren ikinci yılın sonuna kadar, fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç önceki görevine ait ödeme unsurları esas alınarak verilmeye devam edilmektedir. 

İki yıldan az görev yapanlar ise atandığı bakanlık müşaviri kadrosunun maaşını alacaklardır.

Yukarıda belirtilenlerden açıktan atandığı yönetici kadro, pozisyon veya görevlerinden alınan veya görevleri sona erenler hakkında, bir ay içinde talepte bulunmaları halinde, bakanlık müşaviri kadrosuna atanmaları mümkündür. İdare isterse atamayabilir. Ancak talep edilmesine rağmen atamama durumunda haklı bir gerekçe yoksa idari yargıdan işlem iptal edilecektir.

Bunların atanma talepleri neticelendirilinceye kadar görev yaptıkları kadro, pozisyon veya görevlere ilişkin almakta oldukları her türlü ödemeler görev yaptıkları kurum tarafından verilmeye devam edilir. Bunlardan talepleri uygun görülmeyenlerin memuriyetle ilişikleri kesilir. 

Kamu görevlisi olmayanlar arasından üst kademe kamu yöneticisi kadro, pozisyon ve görevlerine açıktan atananlardan görevleri sona eren veya görevden alınanlara tazminat ödenip ödenmemesi ve tazminat miktarı ile buna ilişkin diğer hususlar Cumhurbaşkanı’nca belirlenmektedir.

Açıktan atanan bakan yardımcılarından görevden alınan veya görevleri sona erenler hakkında bakanlık müşaviri kadrosuna atama yapılmaktadır. Şayet bunlar atanmak istemezlerse bunlara Cumhurbaşkanı’nca tazminat ödenebilmektedir. Yani bunların memuriyetle ilişiklerinin kesilmesi durumu söz konusu değildir.

Yeni bakanlara kendi ekibini kurmada sınırsız yetki verilip verilmeyeceğini bilemiyoruz. Çünkü görevi sona erenlerin yerlerine yeni atamalar Cumhurbaşkanı’nca yapılmaktadır. Bakanların hukuken bunların atamalarını teklif etmeleri dahi mümkün değildir. Hal böyle olunca bakanların kurmak istedikleri ekibe son şeklini Cumhurbaşkanı vermektedir. Bu nedenle bakanların nasıl olsa ben kendi ekibimi istediğim gibi kurarım algısı çok doğru değildir ve bu konuda dikkatli olmalarını öneririz.

Diğer yandan bakanlıklardaki genel müdür ve üstü görevlerde bulunanların görevlerinin sona ermiş olması nedeniyle bu görevlere atanmak için bakanlıkların içinden veya dışından koşuşturan çok sayıda adayın olması kaçınılmazdır. Yeni bakanlar ister istemez yeni bir seçim yapmak ya da mevcutlarla göreve devam etmek durumu ile karşı karşıya kalacaklardır.

Daha önceki yazılarımızda bahsettiğimiz üzere görevlerini hakkıyla yapan ve başarılı olanların ekipçilik mantığıyla kenara çekilmesi kamu adına çok büyük bir kayıp olacaktır. Nihayetinde yapılan değişiklik bakan değişikliği olup, iktidar değişikliği değildir. Bu nedenle nitelikli bürokratların kenara çekilmesi konusunda çok dikkatli olunmalıdır. Şimdiden yeni dönemin hayırlı olmasını temenni ediyoruz.