28 Şubat"ın mağduru var mı?

Yarın, Türk siyasetinde derin izler bırakan postmodern darbenin 10. yıldönümü. Her on yılda bir darbe geleneğinin farklı biçimde sürdürülmesi gibi takvime bağlanmış kronik müdahale şemasına takılmadan müdahalenin toplum mühendisliği boyutu ve aktörlerin gelecekte nasıl bir Türkiye tasavvuruyla hareket ettiklerini ve bugün nereye gelindiği gibi temel soruların sorulması gerekir.

Her şeyden önce, siyasi sistemin askerileşmesi anlamında önemli dönüşümleri gerçekleştirdiğini hemen belirtmek gerekir. Muhtemelen toplumsal yapının yanı sıra Türkiye''nin dünyaya daha açık/entegre olma yönünde bir dönüşüm geçireceği öngörüsü ile daha sofistike yöntemlerle sisteme müdahil olma imkanlarının yasal zemini hazırlanmış oldu. Bunun siyasi sistem üzerindeki etkileri sonuçları ve yöntemleri artık ders kitaplarının konusu olacak kadar açık.

Bir paradoks gibi görünse de, postmodern darbeden sonra siyasi sistem askeri etkiye/müdahaleye daha açık şekilde tahkim edilirken Türkiye''nin yapısal dönüşüm geçirerek dünya sistemine daha eklemli hale getirilmiş olması hayli manidardır. Bilinen anlamda ulusdevlet şemasına uygun olarak toplum mühendisliğini gerçekleştirme refleksinin klasik örneği gibi görünse de medyanın, sivil toplum kuruluşlarının aktif konumu hatta rol paylaşımının söz konusu olduğu göz önüne alındığında uluslararası sisteme, küresel yapıya entegrasyonun hazır aşamasında bir müdahale olarak da okunabilir…

Tüm bu analizler bir yana 28 Şubat sürecinde kimin mağdur olduğu sorulduğunda ilk ve de tek cevap olarak “andıç” hadisesinden başka hafızalarda bir şeyin kalmadığının bilmem farkında mısınız? 28 Şubat sürecinde en önemli rolü üstlenen medyada, gazetelerinden ihraç edilen bir kaç gazetecinin başına gelenlere hayıflanmanın ötesinde haksızlığa uğrayan bir kesim ya da kişilerden bahseden var mı? Birkaç demokrat-liberal kalemin ilke olarak müdahaleye karşı olma söyleminin dışında andıç olayından başka esefle yad edilecek bir hatıra, alınacak ders kalmamış görünüyor.

Postmodern darbenin yapıp ettikleriyle ve amaçlarının bu denli saptırılmasında bir suçlu aranacaksa; tek başına medyanın ya da gizli/açık biçimde bu süreçle işbirliği yapanlardan ibaret olduğu söylenemez. Bu darbe sürecinin bu şekilde hatırlanmasında bizzat taraf olan, hedef olan, siyaseten hırpalanan kesimin payı olduğu çok açık. Hatta bu kesim darbe sürecinde kendilerinin ve söylemlerinin siyasi hedef olduğunu unutturma gayreti içinde oldukları bile söylenebilir. İlk bakışta anlaşılmaz gibi gelen bu tavrın, bilinçli bir siyaset tarzına, söyleme dönüştüğünü de rahatlıkla iddia edebiliriz.

Andıç hadisesiyle anılan bir postmodern darbenin mağduru olmanın keyfini çıkaran birkaç yazarın tekrardan iade-i itibar görerek yıldızlaştırılmaları da kahraman sıkıntısı çeken Türk demokrasi tarihi için bir fırsat sayıldı. Ancak, siyaseten aşağılanan, tahkir edilen, yasaklanan kadroların bu süreçle ilişkileri sadece “ gerilim politikalarına son” vermekle izah edilebilir mi? Sorun bununla sınırlı olsaydı anlaşılabilirdi. Gerilim politikalarının siyasi hareketine, taraftarlarına ve ülkeye bir hayır getirmediği kanaatine vararak farklı bir siyasi tarz üzre yoluna devam etmek istemeleri, gayesi sonuç almak olan siyaset açısından katılmasak da anlaşılabilir bir durum sayılabilirdi.

Mağduriyetini hatırlamak istemeyen iki kesim var: biri genel anlamda Türk siyasi sisteminin üzerinde yükseldiği varsayılan ilkelere bağlı kalan yönetim erki, ikincisi, darbeyi gerçekleştirenlerin hedefi olan kadrolar… Birinci kesimin suskunluğu ilke düzeyinde çelişkili bulunsa da sivil ve askeri bürokrasinin ilişkisi ve birinin diğerine göre sistem içindeki ''reel ağırlığı''na bakarak hiç de şaşırtıcı gelmeyecektir.

Asıl tartışılması gereken ikinci gruptakilerin takındığı tavır. Bu tavrın gerekçeleri ne olabilir? Öngörülmüş olsun ya da olmasın darbenin şoku atlatıldıktan sonra yapılan ilk genel seçim sonuçlarına bakarak statükoyu muhafaza etme refleksi olabilir mi? “28 Şubat''ın rövanşı” yahut “gerilim politikalarına son” gibi içi boş retorikten daha hayati bir sorundan bahsediyorum bu soruyu ortaya atarken. “Rövanş”ya da “gerilim” gibi kısır döngüye düşmeden bu sorunun sorulması ve yaşanan süreçle ciddi anlamda yüzleşilmesi gerekiyor. Çünkü bu süreçte uygulamaya konun toplum mühendisliği bu ülkenin toplumla, toplumun tarihi ve gelenekleriyle, inancıyla olan irtibatını koparmayı amaçladığı gibi toplumun kendi olma güvenini sıfırlamayı hedeflemiş ve büyük ölçüde gerçekleştirmiştir de. Yoksa örtünme ibadeti için AİHM kapılarına koşmanın, insanca yaşama umudunu AB''de aramanın sembolize ettiği anlam çerçevesinde medeniyet idrakinin sarsılmasına imkan olmazdı.