Asya Rönesansı

Son zamanlarda hemen yanı başımızda Balkanlarda yaşanan kriz, Güneydoğu Asya''daki gelişmeler konusundaki dikkatimizi Kosova''ya yöneltti ister istemez. Ancak orada yaşananlar Kosova kadar sancılı ve bu hızla devam ederse sonuçları çok daha büyük ölçekli ve dramatik olacak görünüyor.

Yazının başlığı, geçtiğimiz yılın Eylül ayında kadar Malezya''nın ikinci adamı olarak bilinen Enver İbrahim''in kitabının adından geliyor. Asya''nın kültürel ve ekonomik olarak yükselişinin yani Asya Rönesansı''nın entelektüel temellerini aramaya çalışan kitapta Enver İbrahim bir dizi aydınla birlikte bu başlığın içini doldurmaya çalışıyor. Bir liderin sadece kendi ülkesinin değil bir kıtanın yükseliş projesi üzerine kafa yorduğu bir eserle hapse girmesi siyasal geleceğinin temellerini göstermesi açısından önemli olsa gerek.

Bir başka bir gerçek de şu ki, Enver İbrahim tam 8 aydır tutuklu bulunduğu zindandaki hücresini dolduruyor. Ve mahkemenin dün aldığı bir kararla Enver İbrahim suçlu bulunarak 6 yıl hapis cezasına çarptırılmış durumda.

1991 yılından bu yana Maliye Bakanı, 1993 yılından beri de Başbakan Yardımcısı olarak görev yapan Enver İbrahim''e geleceğin tartışmasız lideri olarak bakılıyordu.

Yolsuzluk ve Müslüman bir şahsiyet için aşağılık bir suçlama ile yargılanan İbrahim aleyhinde mahkemenin aldığı bu kararın ne kadar politik etki altında aldığını bilmeyen yok. Polis şefinin bile Enver İbrahim''e işkence yapılması için tepeden emir geldiğini itiraf etmek zorunda kalmasına rağmen alınan bu kararın ne kadar tarafsız olabileceğini az çok tahmin edebiliyoruz .

Enver İbrahim''in önümüzdeki günlerde sonuçlanacak başka davalarla birlikte gerçekte ne kadar yatacağını, siyasi kariyerini tümüyle bitirip bitirmeyeceğini kestirmek zor. Ancak bilinen bir şey varsa o da Enver İbrahim''in karizmasının sanılandan fazla olmasıdır. Tutuklanmasının ardından taraftarlarını örgütlemesini bilerek Reformasi (reform) hareketini kurmuş on binlerce kişiyi başkent caddelerinde toplayabilmişti. Eğer bu toplumsal ivme devam ederse aldığı ceza Enver İbrahim''in popülaritesini daha da artıracak demektir.

Enver İbrahim''in hapse atılmasının ardından gelen siyasal ve ekonomik kriz sonuç olarak, Malezya eski günlerini şimdiden aramaya başladı. Asya Rönesansı''nın entelektüel temellerini arayan İbrahim çizgisi şimdilik saf dışı edilmiş görünüyor.

Bir yanda Rönesans başlatmaya hazırlanan Güneydoğu Asya diğer tarafta son otuz yılın en büyük siyasal ve ekonomik kriziyle karşı karşıya görünüyor. Bunu aşabilmenin yolu henüz oturmamış siyasal ve toplumsal yapılanmanın kurumsal reflekslerinden çok liderlerinin basiretine kalmış durumda. Endonezya''daki kriz bölgeyi çok daha ciddi anlamda sarsacak gibi görünüyor. Binlerce adadan oluşan coğrafyası, 200 milyonu aşkın nüfusuyla Endonezya tam bir dağılma sürecine girmiş gibi görünüyor. Bu dağılmanın burayla sınırlı olmayacağı açık. Yüzlerce farklı etnik gruptan oluşan bu ülkenin dağılması bölgedeki ayrışmayı hızlandıracaktır. Suharto''nun ekonomik gelişmeye ağırlık veren, demokratik hakları kısıtlayıcı idaresiyle istikrarı koruyan ülkenin yeni dönemde etnik ve özellikle dini çatışmalarla çalkalanmaya başladı bile. Doğu Timor şimdiden ayrılmış sayılabilir. Nobel ödüllü Hıristiyan isyancıların bağımsızlıklarını merkezi hükümet bile tartışmıyor artık. Tüm bölgede ekonomik hayatta büyük ağırlıkları bulunan Çin asıllı azınlıkla idareyi elinde tutan Müslüman çoğunluğa dayalı postkolonyal yapılanmanın sonuna doğru gelinmiş gibi görünüyor.

Siyasal ve ekonomik dengeyi ilginç bir uyumla yürüten Malezya gibi Müslüman ülkelerin Enver İbrahim gibi bir isme sahip olma şanslarını kullanamamaları gelecekleri hakkında daha da karamsar düşünmemize neden olmaktadır.