Son Balkan Zirvesi

Önümüzdeki hafta Saraybosna yüzyılın son en büyük zirvelerinden birine ev sahipliği yapacak. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Clinton dahil Batılı liderler Bosna''da biraraya gelecek. Bu çerçevede Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel de Saraybosna''ya geliyor. Saraybosna''nın kuşatma altında olduğu günlerde buraya gelmek isteyen Demirel''e dolaylı (belki de doğrudan) izin vermeye "sistem" zaferini ilan edeceği toplantıya gelmesinde, kutlamaya katılması için uçağının Saraybosna Havaalanı''na inmesinden şeref duyacaktır.

Bir tür Balkan Paktı''na dönüşecek olan zirvede 2000''li yılların Balkanları''nın alacağı şekil deklare edilecek. Amerika''nın geliştirdiği Balkanlar kavramı yerine "Güneydoğu Avrupa" konsepti çerçevesinde "bölgenin dizaynı yönünde" son nokta konacak.

Saraybosna bugünlerde yoğun biçimde bu zirveye hazırlanıyor. Hangi Boşnak yetkiliyle görüşmek isteseniz zirve hazırlıklarının yoğunluğundan ulaşmanız mümkün olmuyor.

Böylesi bir zirve hem zamanlama bakımından hem de mekan seçimi açısından ilginç özellikler taşıyor. NATO''nun -gerçekte Amerika''nın- Kosova''da görünüşü kurtaran bir zafer elde etmesinin hemen ardından gerçekleşmesi önemli göndermeleri içeriyor. İkinci olarak, bir zamanlar soğuk savaş sonrası dönemin kurbanı olarak görülen, değil Balkanlar''ın Avrupa''nın en istikrarsız ülkesi, hatta kimi postmodern entellektüeller tarafından başladığı çoktan ilan edilmiş bulunan 3. Dünya Savaşı''nın patlak verdiği yerde, Bosna''da yapılıyor olması da tesadüfi değildir.

Henry Kissinger, 2000''in ilk onbeş-yirmi yılında Amerika''nın ister istemez bugünkü rolünü bırakacağını veya buna mecbur olacağını, daha sınırlı bir role razı olacağı öngörüsünde bulunuyor. Eğer bu kehanet doğruysa ki kehanetten öteye daha gerçekçi göstergeler de bunu doğruluyor, Amerika''nın gücünün zirvesindeyken on yıl sonrasına yönelik düzenlemeler yaptığını düşünmemek elde değil.

Balkan zirvesine ve buraya gelmeden önce yaşananları da bu şekilde okumanın mümkün olduğunu varsaymak gerektiğini düşünüyorum. Yoksa Bosna''da yüzbinlerin canı pahasına, Kosova''da milyona varan mülteci dramı pahasına gerçekleştirilen (!) barış ve dizayn etme projesini anlamlandırmak, anlamak güç.