Darbe girişimlerini anlamak için anahtar...

Üç yıl önce İletişim Yayınları''ndan yeniden basılan "28 Şubat Bir Askeri Müdahalenin Güncesi" başlıklı kitabımın girişine gözüm takıldı dün.

Bu giriş hem on yıl öncesine ne yazık ki hem bugüne yakın duruyor…

Şöyle yazmışım:

"Türkiye''de askerî vesayet rejimi şu üç temel üzerine oturur:

Türk Silahlı Kuvvetleri''nin elinde bulundurduğu devlet malları, askerî kadrolar ve askerî harcamalar açısından "mali denetim"den fiilen muaftır.

Yüksek Askerî İdare Mahkemesi varlığı, Yüksek Askerî Şura''nın işlevleri, Milli Savunma Bakanlığı ile ilişkilerin ters bir hiyerarşi üzerine oturması askerî politika ve askerî sorumluluk açısından Türk Silahlı Kuvvetleri''ni ''hukuki ve siyasi denetim'' dışında bırakır.

Bu iki mutlak özerklik mekanizması Türk Silahlı Kuvvetleri''ni biteviye tazelenen türlü kurum, yasa ve yönetmeliklerin şemsiyesi altında ''icracı ve denetleyici bir güç'' haline dönüştürür.

28 Şubat süreci bu unsurları pekiştirmek yanında, bunlara, kalıcı nitelik taşıyan bir dördüncüsünü de eklemiştir. Bu dördüncü unsur, devlet iç işleyişinin, kamu alanının, mülki idare ve sivil asayiş alanın askerîleştirilmesidir.

28 Şubat''ın bu açıdan kalıcı etkisi 2000''li yıllarda fark edilmiştir.

Bu etkinin, daha doğrusu devletin iç işleyişinin, mülki alan yanında istihbarat ve asayiş alanını görece askerîleştirilmesinin kökeninde bir protokol yatar…

Bu protokole göre, her ilde garnizonlarda oluşturulan ''Asayiş Güvenlik Merkezleri'' üzerinden sivil emniyeti ve mülki amiri istihbarat, değerlendirme ve planlama açısından askere bağımlı kılınmıştır.

Tüm toplumsal bilgiler, istihbarat bilgileri askerin elinde birikmektedir.

Fişleme doğal bir işlem haline gelmiştir. MİT, Emniyet istihbarat açısından bir anlamda iller düzeyinde bu askerî birimlerin bağımlı değişkeni haline gelmiştir.

Bu durum yaygın, tehlikeli ve ''sıradan'' bir askerîleşme sürecine işaret etmektedir.

2001 yılından 2007 yılına kadar tüm kritik gelişmelerde EMASYA yapılanması bir şekilde kendisini hissettirmiştir…"

2010 yılına geldik…

Manzarada bu açıdan ciddi bir benzerlik var.

Kafes Eylem Planı Mart 2009 tarihli, hala aynı noktaya işaret ediyor…

Hala arınamıyoruz…

Yasalar değişiyor…

Asker kışlasına doğru itiliyor…

Ama 28 Şubat''ın, o günlerde ve sonrasında görülmeyen, görülmek istenmeyen tortularından hala kurtulamıyoruz…

28 Şubat, askeri vesayet düzeninin, yasalara dokunmadan, onları yeniden düzenleyen, sıkça onların ruhuna aykırı olarak hükümler getiren protokoller ve yönetmelikler devridir.

Bugün yaşadığımız sorunları anlamak için Ergenekon, Balyoz Planı, Kafes Eylem Planı gibi girişimleri sadece askeri bir zihniyetin müdahale girişimleri olarak okumak yetmez.

Bu sorunlar aynı zamanda bir derin yapılanmanın, 28 Şubat yapılanmasının eseridir ve onların sonucu olarak yaşanmaktadır.

Bir yandan askerin siyasileşmesini sağlayan bir alt yapı söz konusudur. Ancak bu alt yapı aynı zamanda siyasete müdahalenin ya da müdahaleye hazırlamanın çıplak ve meşru aracı olmuştur onlar için…

28 Şubat''ı destekleyenler, destekledikleri için mutluluk duymaya devam edenler de bu öyküde sorumluluk taşırlar, örneğin Özkökgiller ve benzerleri…

Arınmak için protokoller, yönetmelikler, uygulamalar katmanına bakmak gerek…

Açık: yargı süreci sürüyor, yasama faaliyeti derinleşiyor.

Artık idari işlemler yapmak gerek, yürütmenin devreye girmesinin zamanıdır…