Demokratik hesaplaşma

Kürt sorunu, tesettür meselesi, İslami kesimin görünürlülüğü gibi konular Türkiye''nin yaşadığı değişim dalgasının içinde birer “korunmalı adacık” oluşturuyor.

Bu adacıklar yarattıkları diğer toplumsal, siyasal sorunlar yanında ülkenin “siyasetsizlik damarı”nı besliyorlar.

Bu konulardaki yeni hamlelere, demokratikleşme ve çözüm çabalarına direnç kimileri buna siyaset adını verse de, “siyasetsizliği” kemikleştiriyor.

Türkiye, önündeki en önemli engelleri bu “toplumsal-siyasal sorun öbeği”ni nasıl aşacak?

AB yolunun ya da üyeliğinin bu konuda sisteme yardımcı, yol gösterici olacağını sanmanın hayalcilik olduğu yaşanan son gelişmelerle ortada.

Sorun da, çözümü de içeride, iç dinamiklerde yatıyor.

Türkiye''de yaşayan her kişinin, merkeziyetçi, ataerkil bir zihniyetle “demokratik hesaplaşması”ndan geçiyor.

İşe şu ya da bu gerekçelerle destek verilen kutuplaşma meselelerinden başlamak gerek…

Zira asıl sorunu, ilk hesaplaşma alanını bu kutuplaşmaların ardındaki mantık oluşturuyor

Şu açık:

Fiilen kamu sahasını işgal etmekte olan farklı grup, kesim ve kimliklerin varlığı bazı kesimleri oldum olası rahatsız ediyor.

Ve bu rahatsızlık bugün hâlâ Türk iç siyasetinin ana çatışma eksenlerinden birisini oluşturuyor. Uluslararası alanda ve ülkede yaşanan değişimin, çağın ruhunun bireysel hak ve özgürlüklerinin çizdiği sınırlar içinde sosyolojik anlamda çok kültürlü toplum modeline işaret etmesi, bu model ile çağdaş demokrasi anlayışı arasındaki paralelliği göstermesi yetmiyor.

Zihinlerindeki sorun sürüp gidiyor.

Ancak sorun sadece bir zihniyet sorunu değil. Meselenin aktörleri, tarafları var…

Nitekim bu aktörler her fırsatta işi azıya alıyorlar.

Önce, değişim fikrini reddetmeye gayret ettiler...

Ardından değişimin dinamiğine işaret eden “hetorojen toplum” anlayışına, yani her toplumun farklı topluluklardan oluştuğu fikrine yönelik ürküntüleri, zamanla bir tiksintiye dönüştü. Bugün, değişime meydan okuma meşruiyetini kaybettikçe, değişimle mücadelelerini Kürt sorunu, İslami kesimin görünürlülüğü meseleleri üzerinden götürmeye çalışıyorlar.

Biraz yakından bakıldığında görülür: Son dönemlerde, demokrasi adına demokrasi karşıtlığı, İslami kesimin görünürlülüğü, Kürt sorununun çeşitli biçim ve tezahürlerini araç ve gerekçe yaparak kendini ifade yolunu böyle buldu.

Çok kültürlü bir toplum inşası, devletin bu çok kültürlülüğü dikkate alarak yeniden yapılanması fikri bu çevrelere rahatsızlık vermeyi sürdürüyor.

İçinde bulundukları hal ciddidir. Siyasi olduğu kadar psikolojiktir.

Onlar korku, endişe ve tedirginlik üzerine inşa ediyorlar varlıklarını...

Her totaliter zihin gibi ara nokta bilmeksizin “ya korku vermek istiyorlar ya korkuyorlar, ya endişe saçmaya çalışıyorlar ya endişe ediyorlar...”

Korkular, endişeler belki meşrudur.

Oysa, az buçuk bilgisi ya da siyasi sezgisi olan her insan, kimliklerin içine kapanma eğilimiyle çok-kültürlü toplumun aynı şey olmadığını bilir.

Tersine; çok-kültürlülüğün içe kapanma tehlikesinin panzehiri olduğunu, aşırı cemaatleşmenin çok-kültürlü toplumla aşılabileceğini görür.

Çok kültürlü toplumsal düzen karşılıklı kabule dayandığı, çoğulculuğu esas aldığı oranda bireyi yeniden tanımlar ve ait olduğu dünya içinde ve o dünyaya karşı özgürleştirir, çünkü.

Doğru orantı, içe kapanma ile çok-kültürlülük arasında değil; içe kapanma ile dışlanma arasındadır. Kimlikler karşılıklı oluşur. Hiçbir birey kendi kimliğine tarih dışı, toplum dışı bir hattan ve kendisi üzerine düşünerek ulaşmaz. Onu tanımlayan, tasnif eden başkalarının tavırları ve davranışlarıyla ulaşır.

Kısacası, aşırı cemaatleşme eğilimi, kimliklerin birbirini karşılıklı olarak reddettikleri bir düzenin adıdır.

Çok kültürlü toplum ise bu kimliklerin birbirlerinin karşılıklı olarak kabul ettikleri toplumun adı...