Subaylar, etnik şiddet ve biz...

Referandum bir yanda, İnegöl ve Dörtyol''daki gerginlikler öte yanda, 102 subay olayı bir başka tarafta…

Ayrı ayrı ama ilişkili hadiseler bunlar…

102 subay olayı üzerinden gidelim…

Bu olay etrafında yaşanan gelişmelere iki farklı mercekle, iki ayrı düzeyde bakmak gerekiyor.

İlk açı, güç mücadeleleriyle ve taktik hamlelerle ilgilidir.

Açıktır ki, 102 subayın tutuklanma kararı direnç ve değişim tarafları arasındaki dengeleri önemli ölçüde etkileyecek gelişmedir ve şimdiden etkilemektedir.

Günlerdir merkez medyada çıkarılan gürültüye bakarsanız, bu etkinin çapını görürsünüz. Bu gürültü üzerinden bir karşı kamuoyu yaratılmak ve karşı bir hamle geliştirilmek istendiği ortadadır.

Şu anda durum ne?

Merkez medya ve Genelkurmay karargâhının desteğinde yürütülen ilk karşı hamle sonuçsuz kaldı. Tutuklama kararını veren hâkimlere yönelik, reddi-i hâkim talebi bir başka mahkeme heyeti tarafından, yine oybirliğiyle, yani üç hâkimin de “hayır” demesiyle reddedildi.

Yargılamayı yapacak mahkemenin tutuklama kararına itiraz ikinci hamle olacak. Ancak mevcut deliller, daha önce verilmiş kararlar dikkate alınırsa, süreçte büyük bir değişiklik olacağını sanmıyoruz.

Bu ilk açının ikinci ayağı şüphe yok ki, haklarında kovuşturma süren subaylarla ilgili Yüksek Askeri Şura''da yapılacak işlem meselesidir. Askeri Personel Kanunu''nun 65. Maddesi “by-pass” edilmezse ya da başbakan-genelkurmay başkanı arasındaki bir mutabakatla delinmezse, bu şura zorunlu ve kısmi bir tasfiyeyle sonuçlanacaktır. Darbe girişimi zanlılarının fonksiyon ve işlevlerinin askıya alınması söz konusu olacaktır.

Mutabakat meselesine gelince… Başbakan nezdinde yapılan askeri girişimlere rağmen, Tayyip Erdoğan''ın duruşunda farklılık olacağını sanmıyoruz. Muhtemelen siyasi iktidar hukuki süreç ve yasaların gereğinin yerine getirilmesini izleyecek, iradesini bu şekilde beyan edecektir.

Bunlar dışında 102 subay olayında itirazlar sonrası “tutukluluk hali devam edecek emekli ve muvazzaf subaylar kimler olacaktır” sorunun yanıtı da önemlidir.

Bugünkü tablo tersine dönmezse, 102 subay hadisesinin lehte ve aleyhte referandum sürecinde önemli bir faktör olacağını varsaymamız gerekir…

Bu durum aslında bizi “ikinci açı”ya, uzak açıya bağlar…

Nedir ikinci açı?

Kimilerinin görmek istemediği sivilleşme sürecinin derinleşmesi ve yoluna devam etmesi halidir.

Sivilleşme sadece yasaların değişmesiyle gerçekleşmez, aynı zamanda hukuki yaptırım süreçlerini kaçınılmaz kılar. Bu yaptırım süreçleriyle beklenen hem suçluların cezalandırılması hem askeri bünyenin temizlenmesi, yeni bir kurumlaşmayla yeniden yapılanması meselesidir.

Bu uzun, kaçınılmaz yoldur ve demokratikleşme hamlelerinin, reform politikalarının itici gücünü oluşturur.

Önümüzdeki referandum da bu anlamda ve bu zeminde meydana gelecek bir oylamadır.

Ne tam olarak 12 Eylül Anayasası oylanacaktır ne de AK Parti için bir güven oylaması yapılacaktır…

Türkiye''nin değişim süreciyle ve buna değen çatışmalarla ilgili kamuoyu fikir beyan edecektir, ağırlık koyacaktır…

102 subay olayı nasıl referandumun ve değişme öyküsünün ne ölçüde merkezinde yer alıyorsa, İnegöl ve Dörtyol''da yaşanan gelişmeler de o denli merkezinde yer alıyor.

30 yıllık çatışmanın getirdiği yeni sosyolojik yapılanmalar, Kürt ve Türkleri ayrıştıran yerleşim biçimleri, siyasallaşmalar, ihmal edilen ve bizim yıllardır tehlikesine işaret ettiğimiz bir zemin oluşturmaktadır.

Ancak polislere saldırıyla başlayan ve ardından etnik saldırı görüntüsüne bürünen son gelişmeleri, bu gelişmelerin hızla alevlenmesini başka türlü yorumlamak mümkün müdür?