Kıbrıs"a dair gerçekler...

Eğer Türkiye, Kıbrıs nedeniyle AB yolunda tıkanır kalırsa, bunun sorumluluğunu sadece Rum tarafının "uzlaşmaz" tavrına ve "Yunan oyunları"na bağlayıp, meseleyi savuşturamayız. Sadece Rauf Denktaş''ı ya da Türk hükümetlerini bu durumdan sorumlu tutmak da yetmez. Böyle bir durumda, Türk entellijentsiyasının ve kamuoyunu oluşturan tüm odakların ve bireylerin sorumluluğu vardır.

Avrupa Birliği''ne Türkiye''nin katılmasını, ülkenin ve insanlarının geleceği için elzem gören, demokrasinin sağlama alınması, hukuk üstünlüğüne dayalı bir devlet yapısına sahip olmayı arzulayan ve ekonomik açıdan bir refah toplumuna kavuşmayı düşleyen tüm kesimlerin, bu amacın gerçekleşmesini engelleyecek her konuya ilişkin olarak duyarlı olmaları gerekiyor. Kıbrıs, bu konuların başında.

Ayrıca, Kıbrıs, Türkiye''nin yaklaşık yarım yüzyıldır "taraf" olduğu ve uluslararası boyutları bulunan bir sorun. Böyle bir soruna, özellikle sol kesimlerin kayıtsız kalması ve sorunun içinden geçtiği aşamalar ve vardığı nokta hakkında "cahil" olması anlaşılır ve kabul edilebilir bir şey değil.

EOKA''cı Nikos Sampson''un Yunan askeri cuntasının teşvikiyle 1974''de gerçekleştirdiği darbe üzerine gerçekleşen Türk müdahalesinden KKTC''nin ilan edildiği 1983 yılına kadar geçen süre içinde, Türkiye''nin Kıbrıs Türk toplumu ile ilgisi bugünkünden çok daha ilerdeydi. Kıbrıs Türk toplumu, Türkiye''deki uygulamaya kıyasla, çok daha canlı bir demokratik sürecin içindeydi. Kıbrıs Türk kesimindeki demokratik atmosfer ve hoşgörü ortamına, Türkiyeli Türkler imrenerek bakarlardı. Türkiye kamuoyu, Kıbrıs''ta olan-bitenden haberdardı.

1980''li yılların ikinci yarısından itibaren adım adım, Türkiye''nin Kıbrıs''tan ve KKTC''den ilgisi uzaklaştı ya da uzaklaştırıldı. Bu arada, KKTC, bir "kara para çamaşırhanesi" ve "kumarhane cenneti"ne dönüştürüldü.

Kıbrıs sorunu, neredeyse tek kişiye "ihale" edildi. Rauf Denktaş… Yaklaşık 10 yıldır, KKTC''de sanki Rauf Denktaş''dan başka Türk yaşamıyor. Onun aldığı pozisyon, Türkiye''nin de pozisyonu haline geliyor. Türkiye''nin Kıbrıs politikası diye bir şey yok. Türkiye''nin Kıbrıs politikasını da Rauf Denktaş belirliyor. Buna ters düşen sanki "vatan haini" sayılacak. Oysa, KKTC''de Cumhuriyetçi Türk Partisi''nin ve Toplumcu Kurtuluş Partisi''nin oylarının toplamı yüzde 50''ye yakındır. TKP Genel Başkanı Mustafa Akıncı ile CTP Genel Başkanı Mehmet Ali Talat, AB''ye Kıbrıs Türk''ünün haklarını güvence altına alacak bir çözümle katılınmasından yanalar. Dahası, Mehmet Ali Talat, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi''nin tepki yaratan kararından ötürü Denktaş''ı sorumlu tutuyor ama Türkiye''nin bu gelişmelerin tek kelimesinden haberi olmuyor. Hatta, Türkiye''de "solcu" parti kurmak için birbiriyle yarışanların, KKTC solundan haberleri de, ona destekleri de yok. Garabet hali…

Çevre-Merkez ilişkileri açısından baktığınız takdirde, "çevre"nin "merkez"in işlevlerini üstlendiği garip bir manzara mevcut. Uzun Osmanlı yüzyıllarında asla olmayan, olması düşünülemeyecek bir durum. Hiçbir "beylerbeyi" ya da "sancak beyi", Babıali''nin yetkilerini kullanamazdı. Hiçbir eyalet, Dersaadet''in yerini alamazdı. Saray, bir başka deyimle "merkez", "Devlet"in karar mercii idi. Aksi, çok ciddi bir "devlet zaafı"na işaret eder.

Rauf Denktaş''ın politikası ise -artık sır değil- "çözümsüzlük en iyi çözümdür" anlayışı üzerine oturtulmuştur. Bu, uzun yıllar sonuç verebildi. Ancak, Soğuk Savaş sonrası dünyada, geçerliliği ve ayakta tutulabilirliği mümkün olmayan bir politikaydı. Çünkü, Soğuk Savaş sonrası dünya, uluslararası dengelerin yeniden tesis edildiği, kartların yeniden karıldığı şartları beraberinde getirdi. Eski politikaların yeni döneme adapte edilmesi, hemen hemen imkansızdı.

Nitekim, Türkiye''nin AB''ye "aday üye" ilan edildiği 1999 Helsinki zirve kararlarının en canalıcı bölümleri Kıbrıs sorununun çözümünün altını çizen paragraflar. "Ver kurtul" ya da "Kıbrıs''ı satmak" türünden demagoji yapmanın zemini de yok. Helsinki kararlarında, Türkiye, Kıbrıs''ı "satmaya" davet edilmiyor. 2004 yılına kadar, sorunu "çözmek" için BM Genel Sekreteri gözetiminde yapılan müzakereleri teşvik etmeye davet ediliyor. Türkiye''nin Denktaş''ın kılavuzluğunda, "çözüm"e ayak sürüyebileceği tahmin edildiği için, yine Helsinki kararlarında, Kıbrıs''ın AB üyeliğine kabulü Kıbrıs sorununun çözülmesi "ön şartı"na bağlanmaktan çıkartıldı.

Aslında BM Güvenlik Konseyi, Türkiye''nin ve Kıbrıs Türk liderliğinin 1974''den beri savunageldiği "iki toplumlu, iki kesimli federasyon" tezini benimsediği için, Türkiye''nin elinde önemli "diplomatik kozlar" da toplanmıştı. Gelgelelim, "çözüm perspektifi"nin belirmesi, "çözümsüzlük en iyi çözümdür" zihniyeti ile ters düştü. Onun üzerine, işler rayından çıkartılmak istendi. Denktaş, sudan bir gerekçeyle Cenevre görüşmelerinden çekildi ve "KKTC''nin tanınması"nı, kabul edilmeyeceğini bilerek, görüşmelere tekrar oturmanın "ön şartı" olarak savunmaya başladı. Türkiye, "ya Kıbrıs Türkleri; ya Avrupa Birliği" gibi "sahte" ve "milliyetçi demagoji"yle kamuoyunu kıstırmayı hesaplayan bir açmazla karşı karşıya bırakılmak istendi.

Ortada çelişen bir şey var: Ama bu "ya Kıbrıs Türkleri; ya Avrupa Birliği" diye sunulan "sahte ikilem" değil. Ortada çelişen şu:

"Ya Avrupa Birliği doğrultusunda, bir demokratik hukuk devleti olma yönünde adım atmak; ya da Kıbrıs''ta ''çözümsüzlük en iyi çözümdür'' politikası"na devam etmek.