Krize teşhis,krizden çıkış (2)

Kemal Derviş''e yönelik alaycı nitelemelere ve keskin dilli suçlamalara kulak asmayın. Türkiye''nin artık iflas ettiği ortaya çıkan siyasi sisteminin verimsiz polemik alışkanlıkları bunlar. "Kriz", çok yönlü. Siyasi kriz, demokrasi krizi, finans sektörü krizi, ekonomik kriz olur da, "düşünce krizi" olmaz mı? Yapılan budur.

Söz konusu alaycı nitelemelerde ve keskin dilli suçlamalarda, ben, "14 Nisan Belgesi"nin içeriğine ilişkin elle tutulur bir yorum ve yaklaşım göremedim. Sadece, "Program"da, "ekonomik yeniden yapılanma"nın nasıl gerçekleştirileceğine ilişkin, mali politikalar ve para politikalarının bulunmamış olmasına yönelik eleştiriler haklılık payı taşıyor. Ama, zaten "14 Nisan Belgesi"ni, 24 Ocak kararları (1980) ile 5 Nisan (1994) kararlarından ayıran özelliği tam da burada. Beklentiler, daha önceki iki örneğe benzer bir "metin" üzerinde toplanınca, kimileri "dağ fare doğurdu" diye hükümlere yöneldiler. Oysa, "14 Nisan Belgesi", Türkiye tarihinin bugüne dek gördüğü ve yaşadığı en ağır "kriz"in "ekonomik arka planı"na ilişkin "teşhisler"i içeriyor. Ve, buradan yola çıkarak, "makroekonomik hedefler"i belirliyor.

Bu özelliğinden ötürü, "Türkiye''nin Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı" adını taşıyan belgeyi "Kemal Derviş''in siyasi projesi" veya "Türkiye''nin zorunlu değişiminin ekonomik ana hatları" diye ifadelendirmek mümkün.

İlk paragrafı aynen şöyle: "Türk ekonomisi 1990''lı yıllardan itibaren sıklaşan aralıklarla ekonomik krizlerle karşı karşıya kalmaktadır. Yaşanan bu krizlerde dışsal etkenlerin de rolü olmakla beraber krizlerin başlıca nedenleri: (i) sürdürülemez bir iç borç dinamiğinin oluşması ve (ii) başta kamu bankaları olmak üzere mali sistemdeki sağlıksız yapının ve diğer yapısal sorunların kalıcı bir çözüme kavuşturulamamış olmasıdır."

Bunun "tercümesi" ise şöyle: Turgut Özal''ın 1980''lerde kurduğu ve Türkiye''yi küresel ekonomiye adapte etmeye yönelik sistem, başta Süleyman Demirel, Mesut Yılmaz ve benzerleriyle, ardından gelenler -bugünkü hükümet dahil- tarafından berbat edilmiştir. Türkiye''deki krizi dışarıya bağlamak yanlıştır. Sebebi, "içerde", kendimizde aramak gerekir. "Değişim"e ayak uyduramayan ve hatta engelleyen ve uluslararası parametrelere uymayan "yapı" bu krizin sorumlusu olduğu için, değişmek zorundadır.

"14 Nisan Belgesi"nin üzerinde yeterince durulmayan en çarpıcı ve önemli yanlarından biri, "Avrupa Birliği tam üyelik perspektifi"ni ve daha da önemlisi "Avrupa Para Birliği yükümlülükleri"ni gözden kaçırmamasıdır.

"14 Nisan Belgesi"nin hedeflerinin yerine getirilmemesi, Türkiye''yi çökertir. Yerine getirilmesi yönünde atılacak adımlar ise, hükümeti göçertir. Yani, hükümet, müthiş bir "açmaz" içindedir ve "yönetim işlevleri"ni büyük ölçüde yitirmiştir. Hükümetin şu andaki temel işlevi, Kemal Derviş''e, dış dünyayı tatmin etmek üzere, düzenli aralıklarla, "destek" ilan etmek, onun taleplerini "yasa" ile yerine getirmek üzere, derhal TBMM komisyonlarından geçirtip, Genel Kurul''a sevketmek; ve aynı zamanda Kemal Derviş''in girişimlerini "kösteklemek"ten ibarettir.

Yani, Kemal Derviş yönetiminde "adı konmamış" bir "teknokrat hükümeti" zaten işbaşındadır. Garabet, bunun devamlı olamayacak olmasından ve bir "geçiş dönemi"ni ifade etmesinden ileri geliyor. Kemal Derviş de, buna işaret ederek, "program"ın yol alması durumunda, "siyasete girebileceği"nin "sinyalleri"ni verdi. Önümüzdeki dönemde Türkiye''de siyasetin "yeniden dizayn edileceği"ne kuşku olmaması gerekir.

Bakın, Türkiye''deki mevcut çarpıklığı ve bunun değişmesinin "kaçınılmazlığı"nı, haftabaşında Radikal''de Neşe Düzel ile söyleşisinde Can Paker nasıl temellendiriyor:

"… Türkiye''de zannediliyor ki, siyaset ve ekonomi siyasiler tarafından yürütülüyor. Öyle değil. Siyaset, Milli Güvenlik Kurulu''nda yapılıyor. Ekonomi de siyasi partilerle Meclis''te yürütülüyor.

28 Şubat sonrası siyaset ve ekonomi içiçe geçti. Siyaseti destekleyip devlet kaynaklarına çok rahat ulaştılar. MGK''ya destek vererek ekonomik kaynaklara el koydular. 28 Şubat şemsiyesi altında, siyasi popülizme dönük inanılmaz ölçüde karşılıksız harcamalar ve yolsuzluklar yapıldı… Böyle bir totalierleşme, bu rant mekanizmasının işlemesine daha büyük imkan sağladı. Şimdi artık bu bitti. Çünkü yolsuzluk ve karşılıksız para dağıtmak için kaynak bitti. Yolsuzluk için kaynak sadece bizde değil, dünyada her yerde bitti.

Asya ve Rusya krizi gibi.. Türkiye''deki kriz de yolsuzluğun yol açtığı bir krizdir. Artık krizin temelinin siyasi olduğu ayan beyan ortada. Türkiye Avrupalı olma angajmanını göstermediği, siyasi yapısını değiştirmediği için krize girdi. Bu, siyasi boyutu çok güçlü olan bir demokrasi krizidir. Türkiye demokratikleşmeden, Partiler Kanunu''nu değiştirmeden, bireysel özgürlükleri genişletmeden, devleti şeffaflaştırmadan bu krizden çıkamaz. IMF''den para gelse de sorun bitmez. Parasal kriz bir süre için atlatılabilir, sonra Türkiye şeffaf olmayan yapısıyla gene duvara toslar… Türkiye''de siyasi sistem de ekonomi gibi dibe vurdu. Bu liderler sistemi değişecek artık…"

"14 Nisan Belgesi"ni bir de bu "prizma"dan bakarak, yorumlamaya çalışın. İktidar partileri kadar, muhalefet partilerinin "statükocu popülizmi"ne de kulaklarınızı tıkayın. Türkiye sancılı da olsa değişecek. İktidarıyla ve muhalefetiyle…