Demokrasimize 367 sayı darbesi

Türk demokrasisi, 50 yıl içerisinde askerlerin iki darbesi(*), iki muhtırayla iktidarların devrilmesine(**) şahit olmuştur. Bunlar, demokratik rejimin yerleşmesinde, demokratik müesseselerin kurulmasında güçlükler yaratmıştır.

Ancak, demokratik rejimimize, askerler dışında hukuk darbeleri vardır ki, bunlar birçoklarımızın dikkatinden kaçmaktadır. Kısa zaman önce yaşadığımız, TBMM''nin Cumhurbaşkanı seçim turlarına başlaması için genel kurul salonunda 367 üyenin bulunması gerektiği kararı da demokratik rejime karşı yapılmış bir darbedir.

Konuyu hatırlatmakta fayda vardır. Cumhurbaşkanı Sezer''in Cumhurbaşkanlığı süresi dolmuş ve yeni Cumhurbaşkanı seçimlerinin başlaması gerekmiştir. Anayasamıza göre, Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ilk iki turunda adaylar TBMM üye sayısının üçte ikisinin oyunu alamazlarsa seçilemezler, ilk iki turdan sonra seçimde salt çoğunluk aranır v.s.(***)

Seçimin başlanacağı sırada, eski bir savcı, ortaya bir tez atmıştır. TBMM''nin seçime başlayabilmesi için, Genel kurul salonunda üçte iki yani 367 üyenin hazır bulunması gerekmektedir. Bu sayı mevcut olmadan seçim turlarına başlanamaz.

Bu tez, mevcut iktidara karşı olan medya, hukuk çevreleri tarafından da benimsenmiş ve tartışılmamıştır. Bu yorumun mağduru olan AKP de, bu tezin tutarlı olmadığını savunacak yerde, bu engeli nasıl aşacağına dair politika oluşturmuştur. İşte bu yönüyle Türk demokrasisi büyük bir yara almış ve sakatlanmıştır.

Oysa bu tezin hukuk mantığı yönünden savunulur tarafı yoktur. 12 Mart Muhtırası ve 28 Şubat müdahalesi sonunda, mevcut iktidarlar nasıl ki, bu kanunsuz müdahaleye karşı koymaya çalışmamış ve boyun eğmişse, AKP iktidarı da bu tez karşısında hukuki yönden direnme göstermemiş ve adeta Demirel''in, Necmettin Erbakan''ın yaptığını tekrarlamıştır.

Bu mütalaamız, bazılarına göre tutarsız gelebilir. Ancak, Türk kamu oyunda eski Anayasa Mahkemesi Başkanı Tuğcu ile medya arasındaki tartışmalara baktığımız zaman haklı olduğumuz ortaya çıkacaktır.

Bir hatırlatma

Bu olay şöyledir: Bazı basın organlarının iddiasına göre, yani TBMM''nin Cumhurbaşkanı seçimine bağlayabilmesi için genel kuruluda 367 üyenin hazır olup olmaması konusu Anayasa Mahkemesinde tartışılırken, bazı yüksek rütbeli subaylar, böyle bir kararın alınması için Anayasa Mahkemesine baskı yapmışlardır. Gerek baskı yaptığının iddia edildiği komutanlar ve gerekse o tarihte bu kararı veren mahkemenin başkanı, böyle bir baskı olmadığı savunmasını yapmışlardır.

Konu yeniden kamuoyunda tartışmaya başlanırken, bu kararın alınmasında baskı var mıydı, yok muydu sualinin sorulması, alınan bu kararın hukuka uygunluk yönünü gölgelemektedir

Zira hiç kimse, “367 kararının alınmasında baskının alınıp alınmadığını neden tartışalım? Bu karar hukuka ve karar verenlerin vicdanlarına uygun olarak verilmiştir” dememekte ve hatta denilememektedir.

Eğer Anayasa Mahkemesinin aldığı karar hukuka uygunsa, neden bu kararın alınması için baskı yapıldı mı, yapılmadı mı konusu tartışılsın. İşte tartışmanın bu yönde yapılmış olması 367 kararının hukuki değil siyasi olduğunun en büyük delilidir.

Demokrasilere darbe türleri

Bir ülkede karşı darbe olmuştur denildiği zaman, genellikle askerlerin idareye el koyması hatıra gelir. Hâlbuki rejime karşı yapılan darbelerin çeşitli şekilleri vardır. Darbe sokak hareketleriyle olabilir; bürokrasinin toptan direnmesiyle olabilir. Aynı zamanda, Anayasal kuruluşun ülke idaresini kilitleyen hukuka uygunluğu tartışılan kararlarıyla yapılmış olabilir.

Bu söylediklerimizi daha açık ifade etmek için çarpıcı bir örnek verelim: Bütçe, TBMM tarafından kabul edildikten sonra, farz edelim ki Cumhurbaşkanı, kendisine Anayasada verilen süre içerisinde imzalayıp yayınlatmıyor. Maaşlar ödenemiyor, yatırımlar yapılamıyor. İşte bu da, sivil ve bürokrat bir darbedir.

Tekrar ediyoruz, vaktiyle 367 kararını alan Eski Anayasa Mahkemesi Başkanı, “Aldığım karar doğrudur” diyemiyor da, baskı yapıldı veya yapılmadı tartışmasına giriyor. İşte bu nokta alınan kararın hukukiliğini de tartışılır hale getirmiştir. Ve siyasi bir karar olduğunun açıkça ifadesidir.

Tekrar ediyoruz, 367 kararı neticeleri itibarıyla 12 Mart 1971, 28 Şubat 1997 müdahalesiyle aynı sonuçları doğurmuştur. İlk ikisinde başbakanlar istifa etmiş, üçüncüsünde Başbakan, hukuk mantığı temelinden mahrum bu karara uymak zorunda kalmıştır.

(*)27 Mayıs, 1960 ve 12 Eylül 1980

(**)12 Mart 1971 ve 28 Şubat 1997

(**)Daha önce bu konuda makale yayınlamıştık