27 Mayıs bir "darbe" mi, bir "inkılap" mı?

27 Mayıs üzerinde şimdiye kadar çok şey söylendi, pek çok kitap yazıldı, bu olaya karışmış olanların hatıraları, analizleri yayımlandı; kimi lehte, kimi de aleyhte tavır aldı. Yine de bu olayın siyasi hayatımızdaki yeri ve sonuçlarının yeteri kadar iyi anlaşıldığı, bütün boyutlarıyla ortaya konulduğu konusunda şüpheliyim.

27 Mayıs''la ilgili yazılara bakıldığında hâlâ kaba bir sübjektivitenin hakim olduğunu görmek mümkün. Ta başından beri bu olayın lehinde olanlarla aleyhinde olanlar vardır ve bütün değerlendirmeler, analizler eleştiri ve onaylamalar buna göre yapılmaktadır.

Oysa ki aradan bu kadar sene geçmiş bir olay üzerinde durulurken subjektiflikten arınarak daha tarafsız ve ilkeli bir değerlendirmenin yapılması beklenmektedir. Genelde şöyle bir çizginin hakim olduğu görülür: Kemalist sol kesim 27 Mayıs darbesini bütün boyutlarıyla onaylamakta, onu bir meşru müdahale olarak görmekte ve ilke düzeyinde bir kritiğe tâbi tutmamaktadır. Buna karşılık sağ kesimse darbeyi mahkum etmekte, DP''ye yapılan vahşi bir haksızlık olduğunu söylemektedir. Böyle bir kamplaşmadan da doğru dürüst bir sonuç çıkmamakta, kör döğüşü sürüp gitmektedir.

Her iktidarın, bu bir darbe ile gelmiş olsa bile, kendi meşruiyetini temin etmek için çeşitli yöntemlere başvurması kabul edilebilir. Ama bunun sürgit böyle devam etmesi ve bilimsel çalışmaları da yönlendiren bir çabaya dönüşmesi kabul edilemez.

27 Mayıs''ta yapılan eylemin bir "darbe" mi, bir "devrim" mi, bir "inkılap" mı, bir "müdahale" mi, bir "harekat" mı olduğu konusunda bile ortak bir kanaat yoktur. 27 Mayıs''ı gerçekleştirenler önceleri bunun bir "inkılap" olduğunu ileri sürmüşlerdir. O dönemde yapılan resmî yayınlarda, yazışmalarda ve konuşmalarda "inkılap" kelimesinin tercih edildiğini görmekteyiz.

Kemalist sol kesim 27 Mayıs''ı ilerleyen yıllarda "devrim" kelimesiyle ifade etmeyi tercih etmişti ve "27 Mayıs Devrimi" ifadesi yerleşmiştir.

27 Mayıs''a karşı olumsuz bakan kesimlerse "darbe" demeyi daha uygun bulmuşlardır.

Dikkat edilirse bu olayın anlatımı için kullanılan kelimelerin farklı olması ona atfedilen değerin ve meşruiyetin değişik oluşunu da gündeme getirmektedir. Eğer 27 Mayıs bir "inkılap" veya bir "devrim" ise bu durumda peşinen onaylanan bir eylem olmakta ve meşruiyeti sorgulanmamaktadır. Buna karşılık 27 Mayıs bir "darbe" ise olumsuz bir eylem olmakta ve meşruiyeti sorgulanır, tartışılabilir bir hareket olmaktadır. "Darbe" nerede ve hangi zamanda olursa olsun kabul edilemez bir eylem olmaktadır, oysa ki "inkılap" alkışlanmaktadır!

27 Mayıs''ı meşru bir eylem olarak görenler genellikle bunun olumlu kabul edilebilecek sonuçlarına bakışlarımızı yöneltmektedirler; oysa ki sonuçlarından önce eylemin kendisini tartışmak ve kendisinin ilke düzeyinde meşruiyetini konuşmak gerekmektedir. Meşru olmayan bir eylemden meşru sonuçlar çıkmaz!