Bilgisizlikten gelen cesaret

Prof. Dr. Nur Serter ismini okuyucularımız iyi hatırlayacaklardır. İstanbul Üniversitesi''nin yer aldığı bütün televizyon tartışmalarında üniversiteyi temsil eden sarışın, mahcup, kibar, orta yaştaki güzel kadından söz ediyorum. Hani şu İstanbul Üniversitesi Rektörü Kemal Alemdaroğlu''nun yardımcısı olarak takdim edilen İktisat Fakültesi öğretim üyesi Nur Serter var ya işte o.

Serter''in elimde bir kitabı var: DİNDE SİYASAL İSLEM TEKELİ, (Sarmal yayınevi, İstanbul 1997). Buradaki bilgilerden anladığımıza göre Serter Üsküdar Amerikan Kız Kolejini ardından İktisat Fakültesini bitirmiş. Bütün akademik unvanlarını bu fakülteden almış. 1988 yılında profesörlüğe yükseltilmiş, halen İktisat Fakültesi Endüstri İlişkileri Bölümünde öğretim üyesi olarak çalışmaktadır.

Yayınlanmış eserler arasında "Türkiye''nin Sosyal Yapısı", "Sosyal Devlet", "İstihdam ve Gelişme", "Giydirilmiş İnsan Kimliği" gibi kitaplar olduğuna göre sosyoloji ile yakından ilgili. Böyle bir kişinin sosyal yapının temel kurumlarından olan dinle ve dindarlar arasındaki gelişmelerle ilgilenmesi gayet normal, hatta gerekli bir faaliyet olarak kabul edilmeli. Her ne kadar Sayın Serter daha çok sosyal olayların ve gelişmelerin ekonomik boyutuyla ilgili olsa da sosyal olayların sadece ekonomik faktörlerin etkisi altında şekillendiği söylenemeyeceğine göre din, kültür ve siyaset gibi kurumlarla ilgilenmesi şaşırtıcı değil.

Üç ana bölümden ibaret olan kitabının ilk bölümünde "Din-Toplum-Siyaset", ikinci bölümünde "Siyasal İslam ve Demokrasi", Üçüncü bölümünde de "Din ve Ahlak" konuları ele alınıyor.

Kitabı ele aldığımda sosyal bilimci hassasiyeti ve sosyoloji yöntemleriyle konuları inceleyen bir çalışma bekliyordum. Ne var ki hayal kırıklığına uğramam için fazla bir vakit geçmesi gerekmedi. Kitabın arka kapak yazısı okunduğunda kitabın içeriğinin nasıl bir sığlık, polemik tartışmaları ve popüler değerlendirmelerle dolu olduğunu anlamak mümkündü.

Arka kapak yazısından şu paragrafa bakın: "...Siyasal sistem getiren bir dinin, demokratik sisteme geçit vermesi mümkün değil. Dinin özünü teşkil eden tanrısal vahiy sistemi ve onun anayasası olan Kutsal Kitap, yönetme erkini tanrıya ve onun seçtiklerine devrediyor. Tanrı''nın anayasasının karşısına, hukuk devletinin yasalarını çıkarmak, Tanrısal irade yerine, halkın iradesini ikame etmek, siyasal sistem getiren bir dine inananlarca kabul görecek yaklaşımlar değil." Buradaki cüretkar önermeler ve değerlendirmelerin hangisi bir bilimsel çalışmanın kolayca altından kalkabileceği hususlardır.

Çalışma baştan sona polemiklerle, ciddi hiçbir kaynaktan alınmamış bilgilerle, teorik düzeyden yoksun ve bilimsel hassasiyetten uzak açıklamalarla ve her tarafı sırıtan ideolojik değerlendirmelerle dolu. İnsan profesörlüğe kadar yükselen bir bilim adamının elinden çıkan böyle bir çalışmayla karşılaşınca Türkiye''de sosyal bilimin nelere hizmet ettiğini, hangi düzeyde bulunduğunu ve ne tür amaçlara alet edildiğini düşünmeden edemiyor. Sayın Serter''in bu çalışmasında alıntıladığı ikinci, üçüncü sınıf bilgileri ve marjinal açıklamaları çalışmasına dayanak yapması için sosyoloji bilmesine hiç gerek yok. Zaten bu çalışmasından böyle bir sonuç da çıkmıyor!

Serter''in ana tezi şu: Kur''an''ın bütünü savunulamaz, ancak bazı ahlaki normların hayata geçirilmesinde bir beis yok. Bakın ne diyor? "Kur''an''daki her hükmü, değişmeksizin yaşama geçirmek isteyen Siyasal İslamcılar, sadece Kur''an''daki ahlaki normları değil, 14 yüzyıl öncesinin Arap örflerini de Türk insanına dayatmayı amaçlamaktadırlar ki, toplumdaki laik-islamcı çatışmasının temelinde yatan gerçek de budur." (s.82)

Bir başka cümle: "İnsanların tuvalet alışkanlıklarına dahi karışma ihtiyacı duyan bir zihniyetin nasıl bir sistemin müjdecisi olduğu ortadadır." (s.33)

Bilim adamı olmak biraz da haddini bilmek olmalıdır. Yazar bu kitabında ne dini, ne de siyaset bilimini en azından asgari seviyede bilmediğini ortaya koymakta, buna rağmen cüretkar önermeler, hipotezler ve değerlendirmeler yapabilmektedir. Ben Sayın Serter''in sosyolojiyi de sahip olduğu akademik unvanların hakkını verebilecek seviyede bildiğinden şüpheliyim. Demek ki Serter''in cesurluğu biraz da bilgisizliğiyle ilgili.