“Bizden olan” ve “bizden olmayan”lara oy vermek...

"Kemalistlerin seçkinci oldu"ğundan şikayetçi olan Toktamış Ateş, Star Gazetesinden Fadime Özkan''a verdiği röportajda altı çizilmesi gereken önemli açıklamalarda bulunmuş. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi öğretim üyesi Toktamış Hoca, yazılı ve görsel medyada iyi bilinen akademisyenlerden biri. Yumuşak üslubu, hoşgörülü tavrı, çoğulculuk ve demokrasiden yana oluşu herkesin saygısını hak eden bir isim. Yıllarca ısrarla sürdürdüğü farklı kişilerle ortak paydada buluşma ve birlikte yaşama çabaları mensubu bulunduğu "mahalle"nin baskısına yol açarken demokratik tavrın gelişmesine olan katkısı görmezlikten gelinemez.

Bu röportajında kendisine sorulan sorulara verdiği samimi cevaplar sadece kendisinin düşüncelerini ortaya koymuyor aynı zamanda toplumun belli kesimlerin tavrını da ele veriyor. Cevapları arasında özellikle altının çizilmesi ve üzerinde düşünülmesi gereken mevcut iktidar partisi hakkındaki değerlendirmesidir.

Aynen şöyle diyor Toktamış Hoca:

"AKP''li değilim, oy da vermedim, seçim kazanmasından da mutlu olmadım ama ülkeyi iyi yönettiklerini, hata yapmadıklarını düşünüyorum. Dış politikada akıllı basiretli, ekonomi politikada disiplinli davranıyorlar. Sağlık politikalarını beğeniyorum. Özellikle sigortalı hasaların hayatlarını çok kolaylaştırdılar. Ulaşım politikaları da öyle, çift yol projesi gayet başarılı. Bunlar hep olumlu şeyler ama AKP''ye yine de oy vermem, ''bizden değil'' çünkü."

Toktamış Hoca''nın hükümet hakkındaki bu değerlendirmeleri kendi bakışını yansıtıyor. Buna hak verenler olacağı gibi karşı çıkanlar, hatalı bulanlar da olabilir.

Burada benim dikkat çekmek istediğim ve üzerinde düşünülmesi gereken "AKP''ye yine de oy vermem, ''bizden değil'' çünkü" şeklindeki sözleri.

Toplumda zaman zaman artan dozda "biz" ve "onlar" ayrımı yapılıyor. Nerede ise herkes kendisini "onlar"ın karşıtlığı üzerine temellendiriyor. Kendisinin meşruiyetini, farklılığını, haklılığını "öteki"nin varlığıyla ortaya koyanlar "öteki"nin olmaması halinde kendilerini nasıl izah edeceklerini hep merak etmişimdir.

"Bizden değil" ifadesinin, temelde Türkiye''de sıradan insandan akademisyene, işçisinden entelektüeline kadar herkesin siyasi tutum ve davranışına egemen olan ana motiflerden biri olduğu görülüyor. Demek ki insanlar ülkeyi yönetecek kadroları seçerken önlerine çıkan siyasi ekiplerden bu işi en iyi yapacak, ülkeyi en iyi yönetecek ekibi seçmiyor "bizden olan"lara oy veriyorlar. Önlerine konular alternatiflerden hangileri kendilerinden ise ona oy veriyor ve onların ülkeyi yönetmesini istiyorlar.

Oysaki rasyonel siyasi tutum ve davranış bu şekilde bir tercihi değil önlerine konulan seçenekler içerisinden ülkeyi yönetmeye en ehil olanlara oy verilmesini gerektiriyor. Sonuç böyle olmadığına göre Toktamış Hocanın ifade ettiği bu durumu anlamlandıracak bir açıklamanın olması gerekir.

Türkiye''de insanlar siyaset alanında tercihlerini rasyonel temelde değil ideolojik mensubiyete göre mi yapıyorlar? Sanıyorum bu sorunun irdelenmesi "bizden olan" ve "bizden olmayan" eksenleri temelinde yapılacak tercihlerin rasyonellikten uzak olsa da kendi içerisinde belli bir mantığının olduğu açıktır. Muhtemelen "bizden olan"dan yana tercihte bulunmak, "bizden olan"a oy vermek, "bizden olan"ın seçimi kazanması, bir yarışta ipi göğüslemek ve yarışı kazanmak olarak görülmektedir. Gerçekten "bizden olan"ın ülkeyi iyi yönetip yönetmeyeceği, toplumsal sorunları makul ve rasyonel şekilde çözüp çözemeyeceği öncelikle tercihlerde rol oynayan hususlar olmayıp önemli olan mensubu bulunduğumuz "bizden olan"ın yarışı kazanmasıyla duyulan mutluluk ve tatmin olmalıdır.

Kim ne derse desin Türkiye toplumsal düzeyde belli kamplara bölünmüş bir ülkedir. Bu kamplar arasında her alanda bir rekabet ve yarış söz konusudur. Takım halinde sürdürülen yarışta "bizden olan" ve "bizden olmayan" ayrımı önemlidir. Bu karşıt iki grubu değerlendirirken farklı kriterler, ölçüler ve değerler kullanılmaktadır. "Bizden olmayan"ların yarışı kazanmaları, ipi göğüslemeleri ve "bizden olan"ların yarışı kaybetmeleri kabul edilebilir bir sonuç değildir. Rakipler daha iyi, daha ehil ve daha yüksek bir performans gösterseler bile onların başarısına katkıda bulunmak söz konusu olamaz.

Bu tablonun bir spor müsabakası, bir yarış için geçerli olmasında şaşılacak bir husus yok. Ancak seçimleri, siyaseti ve ülke yönetimini de bu mantık temelinde görmenin sorunlu bir yaklaşım olduğu da inkar edilemez. Demokratik sistemlerde seçimler, ülkeyi en iyi kimin yöneteceğine inanıldığını ortaya koyarlar. Seçimlerde oy verirken ülkeyi en iyi yönetecek kadrolara değil de sürekli "bizden olan"lara oy verilecekse bunun demokratik kültürle bağdaştırılması mümkün müdür? Şükretmek lazımdır ki ülkemizde toplumun çoğunluğu oy verirken "bizden değil" demeyip ülkeyi iyi yöneteceklerine inandıkları kadrolara oy vermektedirler.