Cumhuriyet Halk Partisi"nin temel sorunu

18 Nisan''daki genel seçimlerde barajı aşamadığı için başlayan tartışmalar Genel Başkan Deniz Baykal''ın istifasıyla sonuçlanınca bir anda "genel başkan" sorunuyla yüz yüze gelen CHP''nin temel sorunu sadece bir genel başkanlık sorunu mudur acaba? Dün neticelenen olağanüstü genel kongrede yeni genel başkana kavuşan CHP temel sorununu çözmüş ve böylece yeni bir döneme adımını atmıştır.

Tarihi Türkiye Cumhuriyeti''nden daha gerilere giden CHP''nin sorununun sadece bir genel başkanlık sorunu olduğu sanılıyor. Oysa ki partinin sorunu daha köklü, derin ve önemlidir. CHP''nin genel başkanını değiştirmekle yüz yüze bulunduğu köklü sorunlarını aşmayı başarıp başaramayacağını zaman gösterecektir.

CHP''ye mensup olanlar elbette partinin tarihî seyrini bir biçimde değerlendiriyorlardır. Ama dikkatinizi çekiyor mu bilmiyorum, parti adeta bir yerlerde tıkanıp kalmakta ve siyaset yaptığı, vücut bulduğu Türkiye''nin temel yönelişleri ile kendisi arasında uçurumun giderek büyüdüğünü görememektedir. 1950 yılına kadar hiçbir muhalefete izin vermeden, her türlü muhalif sesleri ve gelişmeleri en zecri tedbirlerle ezerek Türkiye''yi yönetmiş olan CHP sadece Türkiye Cumhuriyeti''ni değil toplumu da tamamen yeniden inşa etmiş, bir mühendislik projesi gibi yeniden oluşturmuştur.

Çok partili dönemdeki seçimlerde halktan iktidar olabilecek oy alamamış darbelere umut bağlamıştır. 1965''lerden sonra o güne kadar izlediği çizgisini değiştirerek "Ortanın solu"nda olduğunu belirtmiş ve bu tarihten itibaren sol, sosyalist ve sosyal demokrat çizgide bir parti olduğu iddiasıyla siyaset yapmaya çalışmıştır. Bugün de CHP söylemindeki en hakim vurguyu "sosyal demokratlık" üzerinde yapmaktadır ve kendi kimliğini tanımlamakta "sosyal demokrat"lığını kullanmaktadır.

Benim gözlemim CHP''nin zaman içindeki yeni ve farklı gibi gözüken yönelişlerle birlikte kendisiyle hesaplaşmasını bilemediği, söylem düzeyinde gözlemlenen değişikliğin temel politikalara yansımadığı ve cumhuriyetin başlarında tanımlanan ana parametrelerin hiç değişmediği ve bu nedenle de partinin temel sorununun tam da bu özelliklerinde saklı olduğu şeklindedir. Bunu biraz açmakta yarar var:

1965''lerden bu yana CHP "ortanın solu"nda olduğunu, 1970''lerin ortalarından itibaren de "sosyal demokrat" olduğunu söylemektedir. Bir yandan kimliğini bu kavramlarla tanımlarken diğer yandan geçmişiyle ilgili herhangi bir kritik yapma, eleştirme ihtiyacı duymamaktadır. Hatta geçmişini kritik etmeyi bir tarafa bırakalım 1950 öncesine olduğu gibi sahiplenme ve bu dönemi yüceltme çabası içinde gözükmektedir. 1950 öncesinde izlenen temel politikalar, yöntemler ve egemen değerler açısından soruna baktığımızda bu dönemin hakim çizgisinin "faşizm" ve "totalitarizm"le nerede ise özdeş olduğu ileri sürülebilir.

Kendi kimliğini "sosyal demokrat"lıkla tanımlamaya çalışan bir parti nasıl olur da "faşizan" nitelikleri her halinde belli olan bir dönemi olduğu gibi savunur ve onu sahiplenmeye çalışır? İşte CHP''nin temel sorunu burada gizlidir. CHP, genel başkanını değiştirse, partinin yönetimine birileri gidip diğerleri gelse de eğer kendi geçmişiyle ve özellikle 1950 öncesindeki politikalarıyla yüzleşmiyecekse sorununu aşamayacak demektir.

Diğer yandan CHP''nin 1965 seçimleri öncesinde "ortanın solu"nda olduğunu ileri sürmesi nasıl bir tesadüf ve belli bir hesabın sonucu değilse "sosyal demokrat" olduğu iddiası da benzer şekilde hesapsız, kitapsız ve gerçeklerden uzak bir iddiadır. Avrupa''da ciddi şekilde bir "sosyal demokratlık" eğilimi mevcuttur. İki asırdır önemli başarılara imza atmış, devletlerin anayasalarına girmiştir. Sosyal bakımdan bu partiler işçi sınıflarına dayanmışlardır.

Türkiye''de işçi sınıfına dayanan bir parti var mıdır? Yahut soruyu şöyle soralım: Türk seçmeni sınıf mensubiyetiyle mi oy kullanmaktadır? Sosyal demokrat olduğunu iddia eden partilerden hangisi, CHP de dahil, işçilerden oy alabilmektedir? CHP''ye oy veren kitleler içinde işçilerin payı nedir? Bu sorulara verilecek cevaplar aralarında olumlu nitelikte olanların az olacağını sanıyorum. Bu durumda "İşçi sınıfından oy alamayan bir sosyal demokrat parti olur mu?" sorusunu sormamız iktiza etmektedir.

CHP her şeyden önce kendi tarihiyle hesaplaşmak, yanlışlarını ortaya koymak ve tarihinin önemli bir kısmını mahkum etmek zorundadır. Tek parti dönemi özlemiyle ve o dönemdeki eylemlerini yüceltmekle halktan oy alması, destek görmesi imkansızdır. Toplumla ve değerleriyle barışık olmayan bir partinin sosyal demokratlığının bir retorik olmaktan öteye gidemeyeceğini anlaması gerekir.

CHP''nin sorunu genel başkanını değiştirmekle çözülemeyecek kadar büyük ve köklü gözükmektedir. CHP''lilerin sadece parti yönetimiyle değil kendileriyle ve tarihleriyle de hesaplaşmaları gerekmektedir.