“Farklılık” ve “Eşitlik” temelli politikalar...

Geçen haftaki yazımda Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkanı Deniz Baykal''ın partisine katılan çarşaflı kadınlara partinin altı oklu rozetini takarken yaptığı konuşmasında dile getirdiği “Hepimiz eşitiz, eşit!” sözlerine atıfta bulunmuş ve gerçekten eşit olup olmadığımızı sormuştum. (20 Kasım 2008) Vatandaşların eşitliği konusundaki gelişmelerin bir bakıma Türkiye''nin modernleşme serüvenini açıklamada başvurulacak kullanışlı bir yöntem olduğu söylenebilir. Genellikle kanun önünde herkesin eşit olduğuna vurgu yapılır ve temel hukuk metinleri ile anayasalarda bu ifadelere yer verilir.

Aslında gerçek hayatta insanların eşitliği değil farklılığı söz konusudur. Toplum çeşitli farklılıklara sahip bireylerden oluşur; farklılıkları yok sayıp herkesin eşit olmasını istemek ve her konuda eşitlemeye çalışmak olmayacak bir şeye girişmek gibidir. Geleneksel toplumlarda toplum üyelerinin din, dil, kültür, etnik ve diğer alanlardaki eşitsizliği temel bir durumdu ve sistemler bu gerçeklik üzerinde yükseliyordu. Modernlik bu farklılıklar üzerine yükselen sisteme karşı çıkıp herkesi vatandaşlık temelinde eşitlemeye yöneldi. Ancak bu durum bireylerin din, dil ve kültür alanlarındaki farklılıklarını ortadan kaldırmadı. Söz konusu bu farklılıkları yok edip tek tip bireylerden oluşan bir toplum inşa etmeye yönelen otoriter toplum projelerinin başarılı olamadıklarını biliyoruz. Yeni durumda eşitlik, bireylerin farklı olmamasını değil tam tersine bir gerçeklik olan farklılıklar karşısında devletin herkese eşit davranması anlamında bir yaklaşımın gelişmesini ifade etmiştir.

Daha açıkçası vatandaşların eşitliği demek, devletin bireyler arasındaki farklılıkları bir veri olarak kabul edip bu farklılıklardan dolayı herhangi bir farklı muamele yapmamayı ve herkesi eşit görmesi anlamında bir eşitlik anlayışının yerleşmesi anlatılmak isteniyor. Sayın Baykal''ın coşkulu partililere söylediği “Hepiniz eşitsiniz, eşit!” sözünden herkesin farklı olabileceğini, devletin farklılıklara karşı herkese eşit muamele edeceğini ve bireyler içerisinde belli niteliklere sahip olanları birinci sınıf, farklı olanlara ise “öteki” olarak davranmayacağını anlatmak istemiş olsun. Daha somutlaştırmak gerekirse devlet nezdinde başı açık bir bayanla, başı örtülü bir bayan arasında ahlaki bakımdan bir farklılık olmadığını, herkesi vatandaş olarak kendi farklılıklarıyla birlikte eşit kabul ettiğini ifade etmek istemiş olsun.

Bu anlamda “eşitlik”e kim itiraz edebilir?

Evet bu ülkede yaşayan vatandaşlar arasında ciddi anlamda bir ayrım yapıldığı, külfet ve ödevler söz konusu olduğunda “eşit vatandaşlık” gündeme gelirken nimetler ve birtakım imkanlar gündeme geldiğinde birinci sınıf olarak bazı grupların öne çıktığı buna karşılık bazı toplum kesimlerinin “öteki”leştirilip arka sıralara sıkıştırıldığını unutmak mümkün mü? Yıllardır yaşanan derin bir sorun olan “kamusal alan” tartışmasında başörtülülerin dışlanması örneği önümüzde dururken “Hepiniz eşitsiniz” sözünden emin olmak mümkün mü? Özellikle de bu alanda yıllardır eşitsizliğin yılmaz savunucusu olan bir parti lideri bunu söylüyorsa!

Ancak Sayın Baykal''ın önceki gün parti meclis grubundaki konuşmasını dinleyince bu konuda ciddiye alınması gereken adımlar attıkları, “eşitsizlik” üzerine oturan politikalarını sorgulayıp “eşitlik” temelinde bir zihni yapılanma çabası içerisinde oldukları kanaatinin güçlenmekte olduğunu bize düşündürtmektedir. Geleneksel tutucu ve “eşitsizlik” temelli statüko mu, yoksa “eşitlik” temelindeki yeni yönelişin mi öne çıkacağını zaman içinde birlikte göreceğiz.