Seçim çok şeyi değiştirdi

Pazar günü halk sandık başına gitti ve Türkiye''nin temel tercihlerini alt üst eden, herkesi şaşırtan bir tabloyu ortaya koydu. Bir yandan hiç beklemedikleri halde büyük bir başarı elde eden DSP ve MHP, diğer yanda beklenenden daha büyük bir oy kaybına uğrayan FP, DYP ve ANAP, bunların yanında barajın altında kalan CHP. Ayrıca kendilerinden beklenen başarıyı gösteremeyen diğer küçük partiler.

Ortaya çıkan tablonun, Türk halkının temel tercihlerini, önceliklerini, eğilimlerini, hassasiyetlerini ve ileriye yönelik beklentilerini ortaya koyması açısından titizlikle değerlendirilmesi ve gerçek durumu ortaya koyacak şekilde okunması gerekmektedir. Bu tabloyu hem kamu politikalarına temel oluşturacak kararları alacak kişi ve kurumların hem de bu kararları uygulamaya yönelik çaba içinde bulunan kişilerin iyi değerlendirmeleri gerekiyor. Bunların yanında mevcut siyasi partilerin de bu tabloyu bir verili durum kabul ederek toplumun eğilimlerini ve tercihlerini doğru algılayarak kendilerini buna uydurmaları, çalışmalarını buna göre planlamaları, partilerinin hedef ve stratejilerini gözden geçirmeleri bir zorunluluktur.

Kısaca bu seçimler sonunda ortaya çıkan tablo, toplumun her kesimi için çok önemli dersler sunmaktadır. Partiler, siyasi liderler, bilim adamları, araştırmacılar, medya grupları, bürokrasi, devletin etkili ve yetkili mercileri bu tabloyu değerlendirmeli, bu tablo ışığında kendi çalışmalarını gözden geçirmeli, otokritik yapmaları için bir fırsat kabul etmelidirler.

İlk bakışta halkın DSP ve MHP''ye bu başarıyı verirken hangi saiklerin etkili olduğunu tesbit etmemiz gerekiyor. Her iki partinin de topluma cazip, anlaşılabilir, makul, tercih edilebilir bir proje sunmadıklarını görüyoruz. Bu partiler mevcut ekonomik, sosyal, siyasi, idari ve diğer temel sorunları nasıl çözecekleriyle ilgili anlaşılabilir bir proje sunmuş değildirler. MHP''nin enflasyonu nasıl düşüreceği, işsizliği nasıl önleyeceği, çürümüşlük içindeki kamu kurumlarını nasıl hizmet üretebilir hale getireceği, çöken sosyal güvenlik sistemini nasıl ayağa kaldıracağı ile ilgili somut bir proje sunduğunu hatırlıyor musunuz? Benzer şekilde DSP''nin bazı popülist iddiaların ötesinde anlaşılabilir, rasyonel bir projesinin olduğunu bilen var mı? Mesela şu son Güneydoğu Paketi''nden çıkanlara bir göz atıldığında halıcılık, balıkçılık, çiçekçilik gibi popülist çözümlerin dışında bir şey gördünüz mü? Zaten oldum olası B. Ecevit Güneydoğu sorununu bir ekonomik ve feodal sorun olarak görmektedir. Altmışlı yılların sonunda bu bölgeye yönelik olarak ileri sürülen feodalite temelli açıklamalar yıllardır tekrarlanıp durmaktadır. Marksist patentli bu açıklamaların artık kabak tadı verdiğinin belirtilmesi gerekir.

DSP''ye veya Ecevit''e, seçmenler bu partinin hangi temel sorunla ilgili makul, mantıklı ve rasyonel çözüm projesi önerdiğinden oy vermişlerdir? Mesela mevcut kronik işsizlik sorunuyla, sigorta sisteminin çöküşüyle, enflasyonla mücadele konusunda ne tür anlaşılabilir projelere oy verilmiştir? Bu sorulara kimsenin olumlu bir cevap veremeyeceğini biliyorum. Zaten benim de belirtmek istediğim DSP ve MHP''nin başarılarının seçmenlere daha iyi projeler sundukları, daha iyi bir gelecek vaat ettikleri, Türkiye''nin kalkındırılması, temel toplumsal sorunların çözümlenmesi hususunda diğerlerinden daha rasyonel öneriler geliştirmiş olmalarına bağlı değildir.

Peki seçmen bu partilere niçin oy vermiştir?

Bu soru son derece önemli bir soru. Buna verilecek makul cevaplar toplumun temel tercihlerinin ve önceliklerinin neler olduğunu ortaya koyacaktır. Sanıyorum seçmenin DSP ve MHP''yi tercih etmesinde en önemli faktör "dürüstlük" ve "güvenilirlik"tir. Türk seçmeni sadece bu seçimlerde değil daha önceki seçimlerde de "dürüstlük"e önem verdiğini, tercihinde bunun önemli olduğunu defalarca göstermiştir. 1995 seçimlerinde RP''nin birinci parti olmasında "dürüstlük" ve "güvenilirlik" önemli tercih sebebi olmuştu. Yapılan kamuoyu araştırmalarında denekler oy verecekleri partilerde öncelikle "dürüstlük" ve "güvenilirlik" niteliklerini aradıklarını belirtmişlerdir.

55. hükümet döneminde yapılan talanlarda faturanın sadece ANAP''a çıkarılmış olması DSP açısından büyük bir şans olmuştur. Bütün yolsuzluk ve talanları sadece ANAP yapmış gibi bir görüntü verilmiş DSP bu gelişmelerin dışında tutulmuştur. Bu konuda medyanın DSP''ye iyi hizmet ettiği açık.

Konjonktürel gelişmelerin de DSP''nin başarısında rol oynadığı kesin. B. Ecevit''in altmış milletvekiliyle Türkiye''yi gayet güzel yönettiği, ciddi hiçbir sorun çıkmadığı, dış politikada önemli başarılar elde ettiği şeklindeki görüntü, A. Öcalan''ın Türkiye''ye getirilmesi, enflasyon rakamlarındaki düşüş gibi hususlar DSP''nin lehine olmuştur. DSP''ye giden artı oyların ANAP ve CHP''den gittiğini dikkate alırsak bu oyların kendi partilerden uzaklaşmasında etkili olan negatif faktörlerin de dikkate alınması gerekir. Baykal''ın izlediği agresif, kırıcı, saldırgan politika taraftarını kendisinden uzaklaştırırken ANAP''ın yolsuzluk ve talanların içinde olması seçmenini DSP''ye yöneltmiştir. DSP''nin başarısında biraz da nostaljinin rolü olduğu söylenebilir. Yarım asırdır siyasette bulunan Ecevit nostaljisi takdire şayan görülmüştür.