Teknoloji ve Kurban Bayramı...

Teknolojinin hayatımızın her alanında nasıl büyük değişmelere sebep olduğunu gözlemek için Kurban Bayramı eşsiz bir örnektir. Hafta sonunda idrak edeceğimiz Kurban Bayramı, Müslüman dünyanın iki önemli bayramından biri. Ekonomik bakımdan belli bir düzeye ulaşmış Müslümanların Allah rızası için bir hayvan kurban etmeleri, etlerinden yakınlarına ve ihtiyaç sahiplerine ikram etmeleri bayramın öne çıkan özellikleri. Ancak kurban kesmenin ve buna ilişkin ritüellerin dışında Kurban Bayramı günlerinde sosyal ilişkilerde yaşanan canlılık, coşku ve farklılık kurbanın ötesinde ayrı bir yere ve öneme sahip.

İşaret etmek istediğim bayramlarda komşularımızdan, yakınlarımızdan başlayarak tanıdıklarımızı aramamız, tebrikleşmemiz, hal hatır sormamız, yüzüne tebessüm etmemiz, kapısını çalmamız, gönül almamız çok daha önemli bayrama özgü eylemler olarak görülüyor.

Elbette Kurban Bayramı''nın sembolü kesilen kurbanlardır. Vacip olan da zaten budur. Ancak bunun çevresinde gelişen sosyal ilişkiler, özellikle ilişkilerin giderek marjinalize olduğu bugünkü toplumlar için çok daha önemlidir.

Kurban Bayramı''nın diğer bayramdan farklı kılan sadece kesilen kurbanlar değil ayrıca bu tarihte haccın da yapılmasıdır. Bir yandan milyonlarca Müslüman hiç olmazsa ömründe bir kez hacc yapmak için Mekke''ye giderken diğer yandan hali vakti yerinde olan Müslümanlar kurban kesmektedirler.

Teknoloji bu alanda ne tür değişikliklere yol açıyor?

En basitinden kurban kesmek konusunda geleneksel şekli tersyüz etmiş gözüküyor. Son yıllarda ortaya çıkan yardım kuruluşları, giderek artan bir yoğunlukta vekalet yöntemiyle Müslümanların kurbanlarını kesme yetkisi alıyor ve dünyanın değişik yerlerinde çok sayıda kurban kesmeyi gerçekleştiriyorlar. Vekalet yöntemi yeni bir yöntem değil, baştan beri bu yöntem vardı. Ancak bunun yaygınlık kazanması sanıyorum internet yönteminin gelişmesiyle yakından ilgilidir.

Düşünün evinizdeki bilgisayar ekranından herhangi bir yardım kuruluşunun verilen hesabına belli miktarda para gönderiyorsunuz, kurbanınızın kesilmesi için yetkilendiriyorsunuz ve sizin için ilgili kuruluş kurbanı kesiyor, ihtiyaç sahiplerine ulaştırıyor. Bunun nasıl büyük bir iş olduğunu ve bilinen yöntemlerden farklı olduğunu anlamak zor değil. Burada bütün mesele ilişkilerin belli bir güven üzerine oturuyor olmasıdır. Güvenmezseniz herhangi bir kuruluşa vekalet vermeniz, para göndermeniz ve kurbanınızı emanet etmeniz söz konusu olamaz.

Vekalet yetkisini ve parasını alan kuruluşular İslam dünyasının dört bir yanına gidiyor ve buralarda yüzlerce, binlerce kurban kesimini gerçekleştiriyorlar. Bu sistemin nasıl organize edildiği, ne kadar rasyonel işlediği, sonuçların nasıl değerlendirildiği merak konusudur.

Özellikle şehirlerde yaşayan bizler için kurban ciddi bir sıkıntıdır. Kurban bulmak, almak, kesecek mekan bulmak, kesme işini yapacak ehil birini bulmak, kestikten sonra etleri vereceğiniz ihtiyaç sahiplerini bilmek, etleri bunlara ulaştırabilmek… bütün bunlar başlı başına sorun alanları. Evimizde etleri kesmik için ne bir uygun bıçak, ne de uygun bir tahta veya kütük var! Şehir evleri bu tür faaliyetler için maalesef hazır değil.

Böyle bir ortamda vekalet yoluyla kurban kesme sistemi eşsiz bir çözüm sunuyor. Ne var ki böyle bir kurban kesimi, biraz da sanal alemde kesilen kurban gibi. Hayvanı görmüyorsunuz, ona dokunup sevemiyorsunuz, karnını doyurmak için önüne bir şey koyamıyorsunuz, kesim yerine bir törenle ve heyecanla götüremiyorsunuz, çocukların kesim yerindeki heyecanını, coşkusunu ve biraz da korkusunu görmüyorsunuz… Oysa ki kurban biraz da bütün bunların yaşanması değil mi? Vekalet yoluyla kesilen kurbanlarla çocuklarımız kurbanın ne olduğunu nasıl anlayacak, nasıl yaşayacaklardır?

Teknolojinin ve modern şehir hayatının geleneksel kurban kesimi şeklinde meydana getirdiği büyük değişiklik değil mi bu?

Peki bayramlarda tebrikleşme ve ziyaretlerde yaşanan büyük değişime ne demeli? Bayramlardaki tatil artık eş dost ve akrabaların ziyaretine ayrılan bir vakit olmanın ötesinde şehirden ve evlerden kaçılıp tatil beldelerine gidilen bir zaman dilimi haline geliyor. Yakın zamana kadar bayramlarda özenle ve büyük titizlikle tanıdıklarımıza yazıp gönderdiğimiz tebrik kartları çoktan tarih oldu. Artık internet var ve oluşturduğumuz bir e-mail grubuna standart bir tebrik cümlesiyle anında ulaşıyor ve herkesin bayramını tebrik ederek sorumluluğu yerine getirdiğimizi sanıyoruz. ..

Teknoloji ve şehir hayatı geleneksel kurumlarımızı, ilişkilerimizi ve değerlerimizi ciddi şekilde değiştiriyor. Acı olan buna direnmenin bir faydasının olmaması.

Not: Değerli okurlar hepinizin Kurban Bayramı''nı tebrik eder iki cihanda saadet getirmesini dilerim.