Ben köpeğimin adam olmasını istemiyorum ki!

Geçen haftasonu Kitabevi''nde dinî yayıncılığın sorunları üzerine konuşuluyordu. 101. Türk Büyüğü olduğu konusunda efkâr-ı umûmiyenin neredeyse ittifak etmiş olduğu Mehmed Varış beyefendi, bir taşra kitapçısının kendisinden istemiş olduğu kitapları hâvi bir listeyi yüksek sesle ve tabii ki bir celâl-i azîmle okudu ve en nihayet "İşte görüyorsunuz" dedi: "Bakınız şimdi müslüman gençler hangi kitapları okur oldu!"

Bu sitemkârâne feryâd üzerine meclistekiler de kendisini teyid etmek maksadıyla o istikamette kanaatler dermiyan etmeye başladılar: gençler iyiden iyiye bunalıma girmişlerdi, lüzûmsuz mevzûlarla uğraşıyorlardı, -tâbir-i âmiyanesiyle- artık bohem takılıyorlardı; bu durumun en müşahhas misâli de gençlerin bizim mahallenin (!) kitaplarını bırakıp başka mahallelerin ara sokaklarında dolaşmalarıydı, vs.

Ben de biraz gençlerin avukatlığını üstlenerek "Hırsızların bunda hiç mi suçu yok!" diye itiraz ettim. Öyle ya, bizim mahallenin (!) yazarları okunacak neler yazmıştı da gençler almamışlar, okumamışlar idi?! Kaç tane ciddi ilim ve fikir adamı çıkarmıştık, kaç ciddi edebiyatçımız, romancımız, hikâyecimiz vardı? Tebliğ etmek adına şiir, roman ve hikâye yazıp ortaokul çocuklarını etkilemeye çalışanlar, üniversite gençliği karşısında lâl u ebkem bir hâle düşmezler miydi? Mahallenin aydınları (!) yerlerinde durmayıp ikide birde yer değiştirirken, şahsî ikballerini temin etmek için kendi mahalle halkını küçümserken, onların hassasiyetlerini ucuza, hem de çok ucuza peşkeş çekerken, halk ne yapacaktı? Beşpara etmez çevirileri, telif adıyla ortaya konan sahtekârlıkları, birkaç ayda karalanan kitapçık müsvettelerini mi okuyacaktı? Siyasî baskılar ortadaydı, imam-hatibler kapatılmıştı, başörtüsü sorunu öğrencilerde neredeyse okumaya, düşünmeye mecal bırakmamıştı, ülkenin içine düştüğü iktisadî bunalım da kimseye gizli değildi. Hal böyleyken gözlerinde şevk, gönüllerinde coşku, mahrem dünyalarında sevda, ceplerinde çekirdek kalmamış gençler başka mahalleleri gezmesinler de ne yapsınlardı? Tebdil-i mekânda hayır vardır diyen yazar takımı, hergün yer değiştirirken, gençlerimizin gezintiye çıkıp farklı dünyalardan lezzet almaya çalışmalarından, daha light, daha soft kitaplar okuyarak vakit harcamalarından niye gocunuyorduk? Yazarlarımız ve yayıncılarımız üzerlerine düşen vazifeyi yerine getirmediklerine göre, onların okurlardan böyle birşey beklemeye hakları mı vardı? vs.

Kitabevi''ndeki konuşmalar bu minvalde sürerken, Mehmed Bey, bana Türk Yurdu dergisinin son sayısını (Ağustos 1999, c. 19, sy. 144) uzatıp içindeki bir yazıya bakmamı söyledi. Bu, Ali Tekinci müstearıyla yazan büyük bir eleştiri ustası tarafından kaleme alınmış "Cehalete Methiye: Okumanın Yazmanın Gereği Yok" başlıklı enfes bir yazıydı; üstelik bizim mahallenin (!) tam da kendisinden şikayet etmekte olduğumuz hodgâmlıklarıyla alâkalıydı. Gerçi genel okur, mahallenin ipliğini pazara çıkaran yazarlardan ve yazılardan pek hoşlanmaz, kol kırılsın yen içinde kalsın diye düşünür, enerjimizin ve yeteneklerimizin öteki (!) için harcanmasını daha uygun bulur, ama ben; ahlâksızlığın, seviyesizliğin ötekisi, berikisi olmadığına inandığımdan nereden gelirse gelsin, kim yaparsa yapsın her türlü cehaletin, tembelliğin, istismarın, sahtekârlığın önlenmesinden, reddedilmesinden, eleştirilmesinden ve ipliğinin pazara (günyüzüne) çıkarılmasından gocunulmaması gerektiğini düşünürüm. (Öyle ya, kendimize sadakatten gayrı koruyacak neyimiz var?)

İngilizin birine, "Efendim, çocuğunuza çok sert ve acımasız davranıyorsunuz, fakat buna mukabil köpeğinizi de çok şımartıyorsunuz. Bu bir haksızlık değil mi?" diye sormuşlar. İngiliz ise şöyle cevap vermiş: "Ben köpeğimin adam olmasını istemiyorum ki!"

Eleştiri meselesi de biraz böyledir ve eleştiri bu nedenle öteki''den değil, bilakis biz''den, biz''e ait ya da dahil olandan başlamalıdır ki adam olabilmenin imkânları iyiden iyiye yitip gitmesin. Ali Tekinci de böyle düşünmüş olacak ki intihal (hırsızlık) ve seviyesizlik meselesini ele alıp -kendi tabiriyle- iki vak''adan söz etmiş: ilki Sadık Yalsızuçanlar vak''ası, diğeri ise Zeki Doğan vak''ası. Üstad, bu iki zâtın, Türkçe''de çevirisi yayımlanmış bazı klasiklerin (Salaman ve Absal, Kelile ve Dimne, Bostan, Mahzen-i Esrar, Yedi Askı, Dede Korkut Kitabı, vs.) dilleri üzerinde küçük birkaç değişiklik yaparak (meselâ banyo''nun yerine hamam sözcüğünü koyarak) kendi isimleriyle yayımlamalarını konu edinmiş ve hem Allah''tan korkmadıklarını, hem de kullardan utanmadıklarını söylemiş. Türkiye''deki Doktora ve Yüksek Lisans tezleriyle ilgili değerlendirmeleri ise tek kelimeyle "kalemine sağlık" dedirtecek cinsten. (Bu arada Tekinci''nin, Ahmet Akgündüz''ün Bilinmeyen Osmanlı adlı kitabı için, "mevzûu Osmanlı Tarihi olan bir masaldan başka bir şey değildir" hükmünü verdiğini de kaydedelim.)

Kitabevi''ndeki meclise geri dönecek olursak, orada bu değerlendirmeler yapılırken, adı geçen kitapların yayıncısı da oradaydı. Meraklı (!) bakışlarımız karşısında dayanamayıp şöyle dedi: "Bunu sadece biz yapmıyoruz ki herkes yapıyor!"