Dergiler dünyasından...

Geçen yazımda, bu ülkede dergi çıkarmanın zorluklarının ve kolaylıklarının bulunduğundan söz etmiş ve dergilerimizi, genel özelliklerine dayanarak tasnif etmiştim.

Bugün size akademisyenlerin yayımladığı iki dergiden söz edeceğim.

1) "İslâmiyât", Ankaralı bir grup ilâhiyatçı genç akademisyenin emek verdiği bir dergi... Başeditörü ise değerli âlim Prof. Mehmed Said Hatiboğlu hocamız...

Üçüncü yılına giren dergi, dosyalarıyla dikkat çekiyor... Mevsimlik denebilecek türden... Yani üç ayda bir çıkıyor... Özel dosyalar hazırlayarak, ilgili sahanın uzmanlarından yazılarak derleyerek kalıcı olmaya çalışıyor... Şeriat, İslâm ve Demokrasi, Tasavvuf, Osmanlı özel sayıları hatırlayabildiklerimden... Çağdaş İslâm düşüncesinin sorunlarına yönelik -bence sistematik olmayan- eleştirileri, teklifleri, çözümleri var... Klasik İslâm düşüncesinin yorumunda ise, Çağdaş İslâm Düşüncesi''nin hâkim söyleminin etkisinde ve fakat henüz son sözü söyledikleri iddiasında olmaksızın hareket ediyorlar... Sorular sordukları gibi, cevaplar da vermeye çalışıyorlar...

Farklı düşüncelere, farklı yazarlara yer vermenin hiç kuşkusuz ki bir bedeli var; zira hakemli de olsa, yazılar yazarlarını da bağlasa, yayımlarda ilmî kriterler esas alınmış da olsa, bir dergide dikkatli araştırmalar, başarılı üslûplar, kıymetli keşifler, önemli tezler yer alabildiği gibi, bunun tersi de olabiliyor... Bu, dergiciliğin doğasında var... ve dergiler zaten bunun için okunur... Farklı görüşler, farklı tezler, farklı seviyeler... Önemli olan bunların hâsılası, ortalaması... Dergi, istifade edilebilir yazılar bakımından ortalamayı yukarıda tuttuğu takdirde başarılı olacaktır...

İslâmiyât, her ne kadar akademisyenlerin çıkardığı bir dergiyse de günceli takip etmek, daha doğrusu akademik cemaat içerisindeki tartışmaları, fikirleri ve keşifleri güncele taşımak gayretinde... Nitekim son sayısında -kıymetli yazıların yanısıra- Mehmet Görmez''in "Musa Carullah, Türkiye Gazetesi ve Kulağı Bükülen Kalemin Onuru" (cilt 3, sayı 1, Ocak-Mart 2000) adlı eleştiri yazısı, Musa Carullah (1874-1949) hakkında yüksek lisans tezi hazırlamış bir akademisyenin, uğraştığı meselelerin güncel tesirlerini takip etmekteki ısrarını göstermesi bakımından fevkalâde önemli bir yazı... Bu eleştiri yazısı muhakkak okunmalı ve Türkiye''de (!) ucuz insanların, ne denli ucuz iftiralarla varolmaya çalıştıkları açıkça görülmeli.

2) "İslâm Araştırmaları Dergisi", Türkiye Diyanet Vakfı''na bağlı İSAM tarafından çıkarılıyor. Üçüncü sayısı, Osmanlı''ya ayrılmış... Gayet nitelikli yazılara yer veriyor... Musa Yıldız''ın, Ali Kuşçu''nun İstiâre, Ömer Mahir Alper''in ise, İbn Kemâl''in Akıl hakkındaki risalelerinin edisyon-kritikleri, tek kelimeyle birinci sınıf...

Bilgi akışı içindeki ma''lûmâtı derleme, yorumlama ve değerlendirmenin ötesinde bilgi akışına güneş yüzü görmemiş bilgileri, belgeleri sunmak gayretinden ötürü "İslâm Araştırmaları Dergisi"nin yönetimini kutluyorum. İlmî mirasımızın büyük bir bölümü yazmalar halinde tozlu raflarda çürürken, oradaki hazineleri bütün ilim dünyasının dikkatine ve istifadesine sunması, çok, ama çok kıymetli bir teşebbüs olarak görülmeli ve teşvik edilmeli...

Dergide ciddi araştırma yazılarının yanısıra birtakım kitap ve makale tenkitleri de yer alıyor. "İslâm Araştırmaları Dergisi"nin dikkat çeken bir yönü de İngilizce makalelere yer vermeleri... Herhalde bir bildikleri vardır deyû bu konuda pek birşey demek istemiyorum. Fakat anadillerinde dahî rüşdlerini ispatlamamış genç yazarların kendi ülkelerinde İngilizce yazmak sûretiyle uluslararası ilim dünyasının dikkatini çekebileceklerine inanılıyorsa, bu isabetli bir görüş değil... Kanaat-i âcizâneme göre, makaleler Türkçe yazılmalı ve fakat yabancılar bu makaleleri kendi dillerine çevirmek zorunda kalmalı... Makbul olanı budur. Çünkü Türkçesi kıymetli olmayan bir araştırmanın, İngilizcesi de kıymetli olmaz...

Her iki derginin de teknik açıdan titiz emeklerin mahsûlü olduğunu ve kağıt, mizanpaj, baskı, vs. bakımından göz doldurduğunu ilave etmem gerek...

Hâsılı, gazetelerin Kültür-Sanat sayfalarının sorumluları daha popüler, daha ucuz ve pek tabii ki daha kolay tüketilebilir sudan işleri öne çıkarmak yerine, binbir zahmetle çıkarılan böylesi dergilere yer ayırsalar, sanırım daha yararlı bir iş yapmış olurlar.

Güncel basın, bu tür ilmî çabaları görmezlikten geldiğine göre, bu dergilerin -farklı istikametlere yönelmiş olsalar bile, sırf meslek onuruna sahiplenmek adına- kendi refiklerinin tanıtımına yer ayırmaları faydadan hâli değildir. Öyle ya, şunun şurasında geçici olanın rağmına kalıcı olmaya çalışan kaç dergi var?