"İnsanlar uykudadırlar, öldüklerinde uyanırlar"

XIX. yüzyılın ortalarından itibaren başlayan ve 1990''lı yıllara kadar varlığını sürdüren "İslâmcılık", hiç kuşku yok ki Batılılaşma/Modernleşme çabalarının bir ürünüydü ve bu haliyle geleneksel İslâm tasavvurunun tabii bir devamı olmayıp bu tasavvurdan köklü bir ayrılışı (kopuşu) temsil ediyordu. Batı''nın o göz kamaştırıcı bilim ve teknolojisi karşısında şaşkınlığa düşen; siyasî, askerî hukûkî, ictimaî, ahlâkî kurumlarını ve bu kurumların ürettiği kavramları -önceleri seçmeci davranmak, sonraları bu tereddüdü de terketmek sûretiyle- benimseyen; benimsemekle yetinmeyip ardındaki dünya-tasavvuru yeterince tedkik edilmeksizin alınan bu kurumların üzerine eklektik yöntemlerle dinî kisveler giydiren İslâmcılar, ne yazık ki bu süreç içerisinde Frengistan''da kâşâneler, diyar-ı İslâm''da viraneler görmekten kendilerini alamamışlar, böylelikle o yılların "aslî akîdesi" olarak telâkki edilen muâsırlaşma''nın (modernleşmenin) sözcülüğüne soyunmayı bir marifet bilmişlerdi. Din''in mânî-i terakkî (ilerlemeye engel) olduğu şeklindeki saldırılara cevaben din''le bilim''in çatışmadığını, bilakis din''in bilim''i desteklediğini, hatta modern bilimsel keşif, icad ve teorilerin din''in kendisinden mülhem olduğunu söylemekten çekinmiyorlar, bu husûslarda ilgili-ilgisiz çeşitli ayet ve hâdisler zikrediyorlardı.

Göğüslemekte oldukları sadme, o yılların yaygın tabiriyle bir seyl-i hurûşân (karşı konulamaz bir sel) idi ve önüne gelen herşeyi sürüklüyordu; bu nedenle direnmemeli, karşı koymamalı, aksine selin aktığı istikamete doğru yönelinmeliydi. Nitekim Mehmed Akif''in I. Dünya Harbi''nden önce söylediği şu sözler o günlerde İslâmcıların hâlet-i rûhiyesini gayet açık bir şekilde gözler önüne sermektedir:

-"Beşeriyet coşkun bir sel gibi umman-ı terakkî''ye atılmak için alabildiğine akıyor. Bu selin önünde durulamaz. İşte biz de ya boğulacağız ya da o sel ile beraber gideceğiz." (Sebilürreşad, IX/230)

"O sel ile beraber gidenler"in ve din''le bilim arasında çatışma olmadığını söyleyenlerin iddialarını teyiden zikrettikleri ayet ve hadîslerin yorumunda ne tür zorlamalara başvurdukları artık açığa çıkmış bir husus. O devirde imanı kurtarmak adına peşine düşülen "bilimsel yorumlar", bugün insanları tebessüme sevkediyor. Artezyen''i Kur''an''dan çıkarmanın bugün için hiçbir cazibesi kalmadı. Batı bilim ve teknolojisinin sonuçlarını kimse üstlenmiyor ve tam aksine bu sefer çevrecilik daha revaçta.

Modernizm''in etkisi altındaki İslâmcılığın savunmacı tezleri hükmünü kaybederken, bugünün İslâmcıları postmodernist rüzgârların tesiriyle ve üstelik aynı aymazlıkla ma''lûl bir biçimde benzer hataları tekrarlamaktan çekinmiyorlar. Dün din-bilim, din-devlet, din-toplum ilişkileri bağlamında üretilen savunmacı yaklaşımlar bugün ne yazık ki daha düşük seviyede ve daha ilkesizce yineleniyor:

-"Vahiy ile akıl arasında uzlaşmazlık olduğunun kabul edilmesi halinde din ile ilim; devlet ile din ve hatta hayat ile din arasında gerginlik doğar." (II. Abant Bildirisi, 5. madde).

Acaba "din ile ilim", "din ile devlet", "din ile hayat" arasında bir gerginliğin (!) ortaya çıkmasından kaçınılabilir mi? Din ile bilim(in sonuçları) arasında zuhûr eden gerginlikler nasıl ortadan kaldırılacak? Kezâ din ile devlet arasında varolabilecek bir çelişki nasıl çözülecektir: din''in lehine mi, devlet''in lehine mi? Devlet''in herhangibir ilke veya uygulamasının dinen yasak olması halinde devlet''e bu uygulamadan vazgeçmesi mevcut yasal sınırlar içerisinde teklif bile edilemezken, kendilerini din ile devlet arasındaki gerginlikleri ortadan kaldırmakla görevli addedenler yorum haklarını hangi istikamette kullanacaklar, kime neyi önerecekler?

Din ve hayat arasındaki gerginlik için de bu suâller geçerli değil midir? Hayat''ı din''in icaplarına veya din''i hayat''ın icaplarına uydurmadıkça bu gerginlik sürecek ve ister istemez ne din ne de hayat diğerinin kendisi üzerindeki mutlak hâkimiyetini kabul edecektir. Çünkü insanlık tarihi boyunca hemen hemen bütün dinlerle o devrin mevcut siyasî, hukukî ve ahlâkî kuralları arasında bir gerginlik varolmuş ve dindar insanların "zihinlerindeki dünya" ile "içinde yaşadıkları dünya" arasında her dâim kapatılamaz bir mesafe bulunagelmiştir. Esas itibariyle böyle bir mesafenin bulunmasından rahatsızlık duyulmamalı ve hayat karşısında dindarca bir duruşu tercih edenlerin bu gerginliği (!) kendi istekleriyle üslendikleri aslâ unutulmamalıdır. (Bu durum, "vahiy ile akıl arasında uzlaşmazlık olduğunun kabul edilmesi halinde..." şeklinde dile getirilen koşulu ve tanımlanmamış bir akl''ın itirazlarını anlamsız kılar.)

Kısacası, hayat karşısında dindarca bir duruşu tercih etmek, şâirce bir duruşu tercih etmek demektir ve bu nedenle ey müslümanlar, lütfen şu hadîs-i şerifi aklınızdan çıkarmayınız: "İnsanlar uykudadırlar; öldüklerinde uyanırlar."