"tepeden tırnağa şiir günleri"

Görenler, sıklıkla "televizyon''dan seyretmekle anlaşılmaz, bizzat görmek gerek" diyorlardı. Ben de 25 Ağustos 1999 Çarşamba günü, depremin yol açtığı hasarları bizzat yerinde görmek için -dostlardan oluşan bir yardım ekibiyle birlikte- Adapazarı''na gittim. Fakat bu sefer Adapazarı halkının, "salt görmekle anlaşılmaz, bizzât yaşamak gerek" sözleriyle karşılaştım. Haklıydılar. Görüntüsü bile bu denli tüyler ürpertici olan bir felâketin, muhakkak yaşantısı daha korkunç olmalıydı. Nitekim ortadaki görüntülerden, İstanbulluların yaşadıkları ma''lum sarsıntıyla Adapazarı''nda idrak edilen hakikatin kabil-i kıyas bir tarafının olmadığı kuşkuya yer bırakmayacak şekilde anlaşılıyordu.

Hissedilen/yaşanılan şeyler başkalarına ne kadar anlatılabilir? Miktarı bir yana, anlatılabilir mi? Olsun; denemeli, anlatmalı, anlatmaya çalışmalı, hiç değilse kalemin ucunu deprem sarsıntılarının acısıyla bulamalı.

-Depremi bütün şiddetiyle yaşayanların gözlerindeki o korku, endişe ve tutukluk o bilinen basit anlamıyla bir korku (havf) değil; bilakis hakikati bizzât idrak etmiş insanların korkusu (haşyet). Haşyet... Evet her Adapazarlı haşyet ehli oluvermiş... Tevekkülü rehber edinmiş, tevekkülüne tedbiri eklemiş; tevekkül ve tedbirini haşyetiyle süslemeyi/derinleştirmeyi ihmal etmemiş.

-Bir anda Adapazarı''nın bütün halkı eşitlenivermiş, zenginleriyle fakirleri bir olmuş. Yardım kamyonlarının yanında yiyecek, giyecek, barınak talebiyle havaya kalkan o eller arasında zenginler de var, fakirler de... Varsıllıkta eşit olunamıyor, ama yoksullukta/yoksunlukta eşit olunmuş.

-Belki sizlere garip gelecek ama insanlar yıkılan binalarına, yok olan servetlerine -zannedildiği gibi- pek üzülmüyorlar. Maddî kaybın ölçüsüzlüğü, kaybedilen maddiyâtın değerini hemen hemen yok etmiş. Nadir olan kıymetlidir; ve insan, kıymetli olan şeylerini kaybettiğinde üzülür. Oysa 17 Ağustos öncesinde bir kıymeti olduğu sanılan maddiyâtın hiçbirinin hiçbir kıymeti kalmamış. Bu nedenle Adapazar halkı senâ ediyor ve fakat o bilinen basit anlamıyla bir senâ (şükür) değil bu, bilakis hakikî nimetin mahiyetini idrak etmiş insanların senâsı (hamd). Hamd... Evet her Adapazarlı -kelimenin tam anlamıyla- hamd ehli oluvermiş.

-"Din görevlilerin halk arasında bir etkinliği var mı? Hiç değilse halkın dinî hissiyâtını güçlendirmek maksadıyla birşeyler yapıyorlar mu?" gibi bir suâl sorduğumda, muhatabım tebessüm etti ve ekledi: "Gerek yok ki! Halk onların anlattıklarını/anlatacaklarını bizzât yaşayıp gördü. Mâliki yevmiddin''in anlamını, şimdi halk, din görevlililerinden çok daha iyi bilir bir durumda."

-Zamanında Bosnalara, Kosovalara uzanan ellere sessiz sessiz yol gösteren aziz dost Süleyman Gündüz, "Biz muhaciriz, siz ensarsınız, bu yüzden bize yardım edeceksiniz arkadaş!" diye lâtife yaptı. Ben de kendisine ensar''ın da fukarası olduğunu hatırlattım ve ekledim: "Başka yerde aramaya ne lüzûm var, asıl ensarullah sizlersiniz."

-Sakarya Dayanışma Platformu, Adapazarı''nın mümtaz insanlarının ellerinde yükseliyordu. Hayatımda yüzlerine tebessümün bu kadar yakıştığı insanlar görmemiştim. Acı ve keder içerisindeydiler, herşeylerini kaybetmişlerdi ve fakat izzet de, şeref de, haysiyet de, uhuvvet de onların o güzel tebessümlerinde tecessüm ediyordu.

-İHH çadırının önünde Burhan Yıldırım adlı bir gençle tanıştım. Kendisini dinlemeye başladığımda, "mahrumiyetler kemâlât tevlid eder" sözü aklıma geldi. Depremin büyüklüğünün bizlere yaşı küçük ve fakat gayreti büyük şahsiyetler armağan ettiğinde kuşku yoktu. Milletimizin teşkilatlanma kabiliyeti fevkalâde yüksektir. Nitekim Adapazarlılar bu hakikati bir kez daha tescil ettiler.

-Adapazarı''nın kadîm kitapseverlerinden Yılmaz ağabeyi gördüğümde önce tanıyamadım; ilk olarak ve üzüntüyle "20.000 kitaplık kütüphanesinin yerin altında kaldığını" söyledi. Dostların İskenderiye Kütüphanesi diye yâd eyledikleri meşhûr hazinenin sahibine, yıkılan 5 katlı eviyle ilgili bir suâl sormaya cesaret edemedim. Zorla tebessüm etti ve "Mehmed Varış''a söyle" dedi; "yeni çıkan kitapları benim için ayırsın!"

-Hükümet, depremzedelerin emlâk vergilerini Ekim ayının sonrasına ertelemiş. Adapazarlılar bu karara çok gülüyorlar ve diyorlar ki: "Hangi emlâkın vergisi? Olmayan emlâkin vergisi mi olur?"

Deprem sonrası yatırımlardan pay kapmak isteyen bazı şirketler Adapazarı''nın görünür yerlerinde boş kamyonlar dolaştırırlarken, adsız kahramanlar gözlerden ırak yerlerde halkın yaralarına melhem olmaya çalışıyorlar. Diğer yandan siyasî merkez ise biraz palazlanmaya başlar başlamaz, kendi damarlarını kesmeye çalışıyor. Oysa bu günler, "tepeden tırnağa şiir günleri" ve "yiğitlerimiz de aslanlarımız da orada yatıyor."