Yağmura hakkınız olsun!

Dergi sözcüğü derlemek''ten geliyor; tıpkı mecmuâ''nın cem''etmek''ten geldiği gibi... Gazete ise İtalyanca bir sözcük olan gazzeta''dan dilimize girmiş; Fransızca periodique karşılığı... Anlamı: "hergün veya belirli zaman aralıklarıyla çıkan, belli aralıklarla tekrarlanan yayın", kısacası ''süreli yayın'' demek... Chronique sözcüğü ise daha çok tarih alanında kullanılıyor; vekayinâme''nin karşılığı olarak... Gazzeta''da olduğu gibi, mecmua ve dergi sözcüklerinin de zamanla, vakitle, süreyle yakın bir ilgisi var... VE bu ilgi nedeniyledir ki dergiler hep haftalık, onbeş günlük, aylık, üç aylık, altı aylık, vs. periyotlarla çıkarlar... Şimdi kullanımdan kalkmış görünen mevkûte sözcüğü, "süreli yayın" anlamına gelmekle kalmıyordu; aynı zamanda, sadece "gazeteleri" değil, "mecmuaları" da kapsıyordu.

Tarih ve Düşünce dergisi de böyle... Bu dergi, sadece tarihî bilgileri derlemekle, toplamakla kalmıyor, bu bilgilerin zamanla, vakitle alâkasını da gözetiyor; dolayısıyla günü/günceli yakalamaya çalışıyor, güncelin sığlığına düşmeden okurlarının dikkatini olup bitenlerin arka-planına çekmeyi amaçlıyor, kısacası bilgilendiriyor, bilgi''yi tarih kılıyor...

Tarih ve Düşünce dergisinin 2. sayısı (Kasım sayısı) da çıkmış bulunuyor... Dosya konusu ise şu: "Mehmed Akif''in "Meâl"i Neden yakıldı?"

Dosya, uzun ve ayrıntılı bir söyleşinin yanısıra, Akif''in "Kur''an Meâli"ne temas eden 18 mektuba yer veren bir tedkikle, yine Akif''in Safahât''ta yer alan Batı''ya dâir tespitlerini hâvi bir araştırmadan oluşuyor... Bu arada dosyayı hazırlayanlar Akif''in Kur''an Meâli''yle ilgili birincil kaynaklardan derlenmiş 13 adet belgesel nitelikli hâtırâta yer vermeyi ihmal etmemişler... Türkçe Kur''an okumalarını manşete çıkaran devrin gazetelerinden alınmış kupürler, fotoğraflar, Akif''in el yazısının örnekleri, gönderdiği mektup sayfaları... Bir de (tahminen 1912-1913''lerde) Akif''in Babanzâde Ahmed Naîm''le müştereken hazırlayıp İzmirli İsmail Hakkı, Kuşadalı Rıza Efendi ve Kâmil Miras''la birlikte yapılan uzun müzakere ve münakaşalardan sonra uzlaşarak ortaya koydukları o güzelim "Fatiha Sûresi" çevirisi...

Bu metin ilk kez 1947''de kime ait olduğu belirtilmeksizin koca ciltlerin arasında yayımlanmış; iki yıl sonra da bir gazete yazısında hikâyesi anlatılıp çeviriye emeği geçenlerin isimleri açıklanmıştır. Hikâyesi dergide yer alan bu tarihî çeviriyi sizlere bir de bu köşeden aktarmak isterim: "Hamd Allah''ın; O, âlemleri nizamlayan; çok esirgeyen, koruyan; cezâ günü''nün sahibi, Allahım! Yalnız sana ibadet ederiz ve yalnız senden yardım dileriz. Allahım! Bizi doğru yola hidayet eyle! O kendilerine ihsan ettiğin mü''minlerin yoluna; hışmolunanların değil, sapkınların da değil."

27 Eylül 1999 Pazartesi günü yapılan bir konuşmanın hepimizi nasıl rencide ettiği, bir Kur''an Şâiri olan Akif''e yönelik hakaretlerin ne denli büyük tepkilere yol açtığı hâlâ hâfızalarımızda, hem de bütün canlılığıyla... Lâkin "tarih" denen o muhteşem levhanın üzeri, sadece hissî ve hamasi tepkilerle yazılmıyor... Bilâkis bilgi de gerekiyor, belge de tarihin bizlere doğruları anlatması için... Bizim bizden sonraki nesillere gerçekleri olduğu gibi aktarabilmemiz için, elimizde bilgimiz olmalı, belgemiz olmalı ki ileride ortalığı karıştırmak amacıyla bu milletin değerlerine saldıranlara hakkettikleri cevap verilebilsin!

Tarih ve Düşünce dergisi, sizler adına bu vazifeyi üstlenmiş ve sizleri bilgilendirebilmek için bilgi ve belge dolu bir dosya hazırlamış... Üstelik sadece geçmiş aydınlatmak, tarihe kayıt düşmek için değil, aynı zamanda Kur''an Şâiri''nin 27 Aralık 1999''daki vefat yıldönümüne dikkatlerimizi çekebilmek için...

Bu arada Musevi asıllı bir Osmanlı aydını olan Robert Mizrahi''nin "Besmele"li günlüğünü tanıtan yazıyla, Ali Emirî ve Millet Kütüphanesi''ne dâir kütüphane müdürü Serhan Tayşî Bey''le yapılan söyleşiye işaret etmeden geçmeyelim...

Derginin editörü M. Fatih Can, "Fidan dik büyüt onu/Ki yağmura hakkın olsun..." diye sesleniyor... Ne diyelim, madem kıyametler koparken bir fidan dikmeyi göze alanlar çıkmış, elbette o fidanı büyütmek için... yağmura hak kazanmak için... çaba sarfedecek sevdalılar da çıkacaktır!