Doğruyu bulmak...

Maliye bakanı Sümer Oral şimdi oturduğu koltuğun epey kıdemlisi. Köken itibariyle de maliyeci olan Sümer Oral''ın vergi konusunda bizim öğütlerimize ihtiyacı yok. Ancak, depremin ertesinde etrafa yayılan kimi onun ağzından çıkma Maliye kaynaklı haberler, bakanın büyük bir şaşkınlık içinde olmasa asla râzı olmayacağı yanlışlıkların habercisi...

Türkiye ekonomisinin depremden önce de durumu iyi değildi, ekonominin temel göstergeleri alarm sinyalleri verip duruyordu. Devletin günlük işleyişi sırasında alınabilecek fazla bir tedbir yok; ya harcamalardan kısacak ya da vergi gelirlerini artıracaksınız... İsrafçı devleti tasarrufa alıştırmak ise kolay değil; bugünkü hükümetin bütçeyi disipline almakta fazla bir çabası da sezilmiyor zaten. Bu durumda yapılacak tek şey var: Vergiyle oynamak...

Vergiyle oynamak denildiğinde, bizde akla ilk gelen, dilimlerde yapılan değişiklik oluyor. Ya da, zaten vergi veren mükellefin işini daha da zorlaştırmak... Zekeriya Temizel''in mimarı olduğu ''vergi reformu'' bu yanlış anlayışı yansıtıyordu; piyasadan gelen eleştiriler üzerine, kendisi de kolay vergiden yana olduğu bilinen Sümer Oral''ın da tercihiyle, ''reform'' iddialı değişikliğin dengeleri yerle bir edildi. Deprem sonrası Maliye''den gelen haberler, vergide Temizel anlayışına yeniden dönüş hazırlıklarını haber veriyor...

İhtiyaç duyulan ek gelirleri vergisini veren mükelleften çıkarmak akıl kârı değil. Köprü başında durup geçenden bir geçmeyenden iki akça talep eden Deli Dumrul anlayışını hortlatmak olur bu. Konuşulan tarzın akla düşürdüğü, geçmişte kaldığını sandığımız ''salma'' usulü; bu usulün de günümüz anlayışıyla bir ilgisi yok. Doğru olan, Maliyenin gözünü vergilendirilemeyen veya az vergilendirilen kazançlara dikmesidir. Cep telefonundan tahsil edilecek ''salma'' yerine, rant ve fâiz gelirlerine bir defaya mahsus ek külfet getirmek daha makul olmaz mı? Paradan para kazanan, ya da kent rantlarını paylaşan az sayıda insan, kısmen de olsa sorumluluk taşıdıkları çarpık yapılaşmanın ceremesini ödemeliler.

Depremin ardından panikleyen hükümet ne yapacağını bilemez, en bilgili olduğunu sandığımız üyeleri hayatî yanlışlara imza atarken, kendisinden sağduyu beklemediğimiz medyanın doğru tavırlar alması dikkat çekici. Her eğilimden medya kuruluşunu millî bir dâvâ etrafında buluşturan "Bir tuğla da siz koyun" kampanyası gerçekten önemli. Kampanya daha ilk gün müthiş bir ilgi gördü. Medyanın yardım toplamada elini taşın altına sokması, yardımların çarçur edilme ihtimalini de azaltacak bir girişimdir. Medya eliyle toplanan trilyonlara başka bağışların eklenmesiyle oluşacak fona uğursuz bir elin uzanmasını engellemek, bu girişimi başlatan medyanın boynunun borcu olacaktır.

Türk medyası, yakın geçmişte, biraz kışkırtmalara kapılarak, biraz da doğasındaki kuşkuculuk korkuyla beslendiği için, olaylara yanlış teşhisler koydu. Toplumu ortasından bölen ve etkileri bugüne kadar devam eden paranoyalar geldi depremle noktalandı. Deprem yerle birlikte zihinleri de sarsmış olabilir. Medyanın, büyük bir dayanışma ruhu sergileyerek depreme tepki veren toplumun bütünüyle birlikte hareket etmesi, eğer buradan başka birliktelikler hedeflenebilirse, zedelenen itibarını iade etmeye de yarayacaktır.

Medyanın vergi konusuna yaklaşımı da böyle bir hedef arayışının varlığına işaret ediyor. Hükümetin, rahatını bozacak kadar fedakâr ve yardımsever olduğunu deprem felâketi sırasında bir kez daha ispat etmiş olan insanlara ''salma'' usulüyle Deli Dumrul vergisi yüklemesine medya geçit vermeyecek görünüyor. Mazlum-Der, İHH gibi sivil toplum örgütlerinin, halk sermayesi temsilcisi holdinglerin depremin acılarını azaltma çabalarına getirilmek istenen bürokratik engellere de, aynı görüşle, karşı çıkmalı medya.

Deprem sırasında ne kadar güçsüz ve plansız olduğu iyice sırıtan çarpık sistemi hizaya getirmenin yolu milletin önünde açılmış bulunuyor. Millet sistemin aşırılıklarına müsaade etmeyecek gibi; medyanın yapması gereken, dar çıkarların sözcüsü olmayı terk edip hedef kitlesine ve sorunlarına sahip çıkmaktır.

Çağdaş devlete ancak böyle ulaşabiliriz.