Şablon

Egemen çevreler, muhayyileleri çok geniş olmadığı için, her seferinde aynı yöntemi uyguluyorlar: Önce bazı görüntüler eşliğinde, medya destekli bir ''irtica'' kampanyası açılıyor; ardından devletin ''çok gizli'' damgalı raporları ortalıkta uçuşuyor; sonunda da var olan özgürlüklerin bir bölümünü daha kısıtlama niyeti kendini dışa vuruyor.

Cumhuriyet''in herhangi bir dönemine baktığımızda, Takrir-i Sükun Kanunu, TCK 163. madde, 5816 sayılı Atatürk''ü Koruma Kanunu, Anayasa Nizamını Koruma Kanunu tartışmaları öncesinde hep bu yöntemin izlendiğini görüyoruz. Önce bir olay, sonra raporlar eşliğinde medya gürültüsü, ardından yasa...

Ufuk darlığı 1988-1991 arası dönemde, başörtüsü yasağına yönelik yasama çalışmalarında da görülmüştü. Yasağı ortadan kaldırmak için ilk yasa çıkarken, cumhurbaşkanının onaylamasından önce, Anayasa Mahkemesi karar verirken, ikinci yasa çıkartılırken toplumu geren olaylar yaşandı. Sonradan ''çete'' irtibatı ortaya çıkan fâili meçhul cinayetler, ''irtica'' diye yaftalanabilen bir olay, bir kaset veya ''çok gizli'' damgalı raporlar... Toplumu, "Aman, gerilim olacağına yasak devam etsin" noktasına getiren gelişmelerdi bunlar...

Şimdi de aynı şablon gündemde. Varlığının epeydir bilindiği anlaşılan bir kaset, bağlamından saptırılan yorumlarla devreye sokuldu önce; sonra nereden çıktığı anlaşılamayan Atatürk ile ilgili bir başka kaset ekrana taşındı. Bu arada, devletin bütün istihbarat birimlerinin kendi başlarına hazırladıkları raporlar medyada sökün etti. "Bakalım ardından ne gelecek?" merakımızı gideren niyeti, önceki gün bu gelişmelerin gölgesinde yapılan Milli Güvenlik Kurulu (MGK) toplantısından sonra öğrendik...

MGK, epeydir, hiç şaşmaz biçimde, her ayın son cuma günü toplanıyor. Geçen ay, hükümet kuruluşu yetişmediği için üç gün ertelense yeni sivil üyelerle yapılması mümkün olacağı halde, MGK toplantısının önceden belirlenmiş tarihi değiştirilmemişti. Oysa, bu ay, geleneği bozma pahasına çarşamba günü yapıldı MGK toplantısı.

Gündemi belirleyen egemen çevrelerin oluşturduğu havanın etkisinde toplanan MGK''dan dışarıya yansıyan niyet hemen kendini belli ediyor: Devletin tehdit algılanmasıyla irtibatlı ''milli strateji belgesi'' üzerinde değişiklik yapılması ve kaldırılan TCK 163. maddenin bir benzerinin yeniden çıkarılması...

Aslına bakılırsa, bu iki nokta da, mücadele edilmesi ''millî bir dâvâ'' haline getirilen ''irtica'' için pek gerekli değil. Değil, çünkü, en son üç yıl önce yeniden belirlenen devletin ''strateji belgesi'', 28 Şubat kararlarına yol açan bir tehdit algılamasını öngörmekteydi. TCK 163. madde kalktıktan sonra, aynı yasada daha önce sâkin sâkin duran 312. madde benzer bir işlev için devreye sokuluvermişti; geçmişte 163. madde ile alınan sonuç, bugün 312. madde ile sağlanıyor...

Bu gerçeğe rağmen, "İrticaın devleti ele geçirmeye niyetli olduğu" havasının yaygınlaştığı bir ortamda toplanan MGK''nın yeni strateji belirlemesini ve yeni bir 163. madde arayışını bütünüyle ''gereksiz'' görmemeli. Çünkü, geçmişin şablonu, ortam müsaitse, aşırı tedbirlerin de gündeme gelebildiğini gösteriyor. Değişiklik arayışıyla, çok daha kapsamlı bir özgürlük daraltmasına gidilebilir.

Bütün dünyada demokratik hak ve özgürlüklere sahip çıkan aydınlar ve onların yönettiği basın-yayın organları, bizde, biraz da kendilerinin kışkırtmasıyla doğan ''irtica-karşıtı'' ortamda, belli bir kesimi hedef alacak yasakçı uygulamalara ses çıkartmayacaktır. Ancak, biz, kapsamı önümüzdeki günlerde belli olacak tedbirlerin, sadece belli bir kesimi değil (çünkü onları tehdit eden yasal düzenlemeler zaten var), genel hak ve özgürlükleri kısıtlamayı hedefleyeceğini düşünüyoruz. Bankalar Kanunu ile ilgili düzenlemede bile, bir maddeyle, medyaya yayın yasağı getirilmek istenmedi mi?

Egemen çevrelerin muhayyileleri sahiden kıt ve bu sebeple her zaman aynı şablonu izliyorlar; bu tamam, ancak yıllar boyu aynı tuzağa hep düşenlere ne diyeceğiz?

25 Haziran 1999 Cuma