Amerika, ama hangi Amerika?

WASHINGTON

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Başkanı Rıfat Hisarcıklıoğlu ve heyeti burada çok yönlü temaslarda bulunuyor, ama hangi kapı çalınsa sohbet mutlaka mâlum konuya geliyor: Ermeni tasarısı… Geçen hafta da TÜSİAD heyeti ABD başkentindeydi; onlar da tasarının geçmesinin ikili ilişkileri olumsuz etkileyeceği mesajını verdiler. ATC toplantısında yapılan konuşmalarda, neredeyse herkes, aynı uyarıyı tekrarlayıp durdu. Son birkaç ay içerisinde yolunu Washington''a düşüren sivil toplum örgütleri, siyasîler, asker-sivil bürokratlar, işadamları, akademisyenler ve aydınların da yaptığı gibi…

Türkiye tarihin hiçbir döneminde rastlanmayan yoğunlukta bir seferberlik halinde, Amerika''ya, "Yanlış yapma" mesajını veriyor. Veriyor da, hangi Amerika''ya veriyor?

Amerika artık bizim bildiğimiz Amerika değil. Ulusal dâvâlarda birlik ve beraberlik gösterisine girerdi Amerikalı politikacılar; kenetlenir ve bunu bir güç yansıtması olarak kullanırlardı. Son örneğini Irak''a savaş açılacağı günlerde gördük: Bush ve ekibinin ''teröre karşı savaş'' kampanyasının bir durağı olarak Irak''a asker göndermesine aklı basmadığı halde, pek çok Demokrat Partili politikacı, Kongre''de desteğini esirgemedi; sırf o dayanışma gösterisi yüzünden bedel ödeyenler var bugün. Başkan olmak isteyen adaylara, seçmen, "Bush bizi aldatırken sen ne yapıyordun?" diye soruyor haklı olarak; cevabı düzgün veremeyenin üzerini çizmek üzere…

İlk önce üzeri çizilen kişi ise Beyaz Saray''da oturmaya devam ediyor. ABD Başkanı George W. Bush''un görevinin sona ermesine epey bir süre (18 ay) var. O süre içerisinde başkanlığın gücünü kullanmaya her kalkıştığında ciddi bir muhalefet duvarına tosluyor Bush. Son ara seçimde partisi geriledi ve Temsilciler Meclisi''nde çoğunluğu kaybetti; Senato''da eşitlik var, ama her girişiminde aleyhine bozulan bir eşitlik o da. Daha da vahimi, düne kadar arkasında bulduğu kendi partisinin desteği de zayıf; Cumhuriyetçi Partili politikacılar, her fırsatta, yaptıklarını kendisine ödetmek üzere hazır bekliyorlar. Daha önceki gün, etkili bir Cumhuriyetçi senatör, Bush''un yüzüne karşı ''görevden alma'' tehdidi savurdu.

Yüzeysel bir bakışla bile görülebilen bir ''yarılma'' hali yaşanıyor Amerikan siyasetinde ve bu farklılaşma ilk elde ''savaş'' eksenli gibi görünse de, kendisini hemen her alanda hissettiriyor…

Böyle bir ortamda, Ermeni tasarısı konusundaki hassasiyetini hangi Amerika''ya anlatacak Türkiye? Beyaz Saray''a, Neo-Çılgınlar ekibine ulaşıp mesajını iletse, onlar da konuyu gereken ciddiyette kavrasa ne yapabilirler? Demokrat politikacılara ulaşılsa ve 18 ay sonra ülke yönetimini bütünüyle ele geçirdiklerinde Türkiye''ye duyacakları ihtiyaç hatırlatılsa istenilen sonuç alınabilir mi? Kısa vâdeli düşünen politikacılar için Türkiye''nin hassasiyeti mi, yoksa birkaç yüz bin oy mu daha önemli?

Türkiye''den ''Ermeni tasarısı'' konusunun hassasiyetini aktarmak için Washington''a yolunu düşüren herkes ciddi bir muhatap sorunu yaşıyor.

Yaşanan bu sorunun, tasarının Kongre''ye sunulmasına kadar varacağını, Türk-Amerikan ilişkilerinin onarılması güç bir yara alacağını düşünmek bile istemiyorum. Tasarı Kongre''den geçerse ardından başlayacak süreç Amerikan yönetiminin kontrolünden çıkacak ve bugünden hesaplanması güç vahamette sonuçlar doğurabilecektir. Amerikan mahkemelerini meşgul edecek, alınan kararların hasmane tutuma bürünmeyi zorlayacağı sonuçlar… Ne kadar kısa görüşlü olursa olsun politikacılar, dünyanın aldığı yeni biçimde, ABD''nin ölümcül sıkıntılar yaşadığı bir bölgede, Türkiye gibi bir müttefiki gözden çıkaracak körlükte olamazlar.

Kafası karışıklar için bu tahlilin özeti şu: Ermeni tasarısı ABD Kongresi''nden geçirilmeye hiç bu kadar yakın olmamıştı; ancak yine de geçmemesi ihtimali geçmesi ihtimalinden daha fazla. Buraya gelen heyetler muhatap sıkıntısı çekseler bile, hemen herkese ulaşmaya çalışıp mesajı ilettikleri için, bu defa da (ve herhalde son defa) olumlu sonuç alınabilir.