Avrupa Birliği"ne akıl lâzım

İşkencenin türlü çeşitlisi var da, galiba en can sıkıcı olanı Avrupa Birliği (AB) tarafından Türkiye''ye reva görülen: Rapor yoluyla işkence... Şimdi öyle bir dönemden geçiyoruz; Brüksel, hepimizi dehşetli rahatsız eden eleştirileri sözcüleri aracılığıyla birbiri ardına sıralıyor, ömür törpüsü bu işkenceye karşı Ankara''nın sabrı taştı taşacak...

Bir yönüyle bakılacak olursa, Türkiye''nin huzursuzluk duymasını gerektiren bir durum yok. Tarama süreci sona erdiği gibi 33 ana başlıklı dosyadan birkaçı müzakere başlar başlamaz rafa kaldırılacak kadar olgunlaştırıldı. Bir takvim verilse, bütün yükümlülükleriyle dosyaların hakkından gelmek beklenenden çok daha kısa sürebilir. Yolum Brüksel''e ne zaman düşse, gelişmeleri yakından izleyenler, 17 Aralık 2004''ten buyana katedilen mesafenin beklentilerden öte olduğunu memnuniyetle ifade ediyorlar.

Brüksel açısından da ortada büyütülecek bir yön yok aslında. ''Reform'' anlamını taşıyan sistemde iyileştirmeler gecikmeli de olsa yerine getiriliyor. Bugüne kadar çıkartılan ''uyum yasaları''nın büyük bir bölümü sorunsuz işliyor; bir-iki maddede yargı direniyor, ama direniş biraz daha sürerse yeni değişiklikler için siyasî iradenin varolduğunu herkes görüyor. Tek dikenli sorun Kıbrıs; ancak onda da Türkiye''nin elini-kolunu bağlayan AB''nin kendi geçmiş yanlışları...

Şu sıralarda Brüksel ve Ankara''dan işitilen aykırı sesler iyimserliğe fazla fırsat tanımıyor oysa. Komisyon Başkanı Barroso, sürecin ''travmatik biçimde durma noktasına gelebileceğinden'' söz edebildi geçen hafta; Olli Rehn ise ilişkilerde hiç bu kadar rahatsızlık yaşanmadığına dair sözler sarf etti. Buna karşılık, Başbakan Tayyip Erdoğan da, “İnceldiği yerden kopsun” keskinliğinde konuşmalar yapıyor. Financial Times gibi gazeteler, bu tavırlara bakarak, kıyamet senaryoları yazıyorlar.

Kısa süre sonra çıkacak Avrupa Komisyonu''nun Türkiye İlerleme Raporu''na iyimserlik mi egemen olacak, yoksa kötümserlik mi? Bazı görüşlere göre, aşırı eleştirilerle dolu çıkacak rapor ve koyacağı şartlar belli bir sürede yerine getirilmezse müzakerelerin askıya alınmasını bile öngörebilecek. Sızan haberler ise raporun kötümserliği fazla körüklemeyecek bir esneklikte olacağına işaret ediyor.

İyimserlerin beklentisi gerçekleşirse, bunu, AB Komisyonu ile müzakerelerde rol alan AB bürokrasisinin bir başarısı saymalıyız. Kıbrıs Cumhuriyeti adıyla AB üyesi yapılan ülke, elinden gelen bütün gayretle, Türkiye''nin yolunu tıkama derdinde; Yunanistan''ı da zaman zaman bu oyununa âlet ettiği fark ediliyor. Oldu-bittilerine boyun eğilse bugünkünden çok daha değişik bir tablonun ortaya çıkacağı yok; ama olsun, Rumlar, sırf Türkiye''yi hizaya getirmek için bile oyun içinde oyun sergiliyorlar.

AB çevreleri, kaleme aldıkları raporda adaletli davranmak ve sürecin devamını sağlamak zorundalar. Türkiye-AB ilişkileriyle ilgili bir raporu biz yazacak olsak, AB''nin yerine getirilmeyen vaatleri ve yanlış politikalarıyla dolu pekâlâ kapsamlı suçlayıcı bir metin ortaya çıkabilir. Kendi yanlışlarının faturasını Türkiye''ye ödettirerek bir yere varamaz AB.

Türkiye''nin AB yolunda ilerlemesi, hem Türkiye hem de AB açısından, ekonomik ve siyasî mülâhazaların ötesinde anlamlar taşıyor. İki taraf için de ''stratejik'' bir tercihi yansıtıyor bu süreç; ilerleyip sonuca ermesinde global yararlar olduğunu aklı olan herkes görebiliyor. Kıbrıslı Rumlar ile ara sıra onların peşine takıldıkları görüntüsünü veren Yunanlılar da bu gerçeği artık görse iyi olacak.

Çıkacak olan rapor, ülkemizde iyice kendini belli eden AB''den yorgunluğu daha da artıracak ''işkenceci'' bir üslupla kaleme alındığı taktirde, bu durumun meydana getireceği ''tsunami'' etkisini zayıf omuzlarında taşımakta zorlanacaktır AB.

Herhalde aklı bunlara eren insanlar Brüksel''de de vardır.