Bir aday

Emekli orgeneral Çevik Bir beklenmeyen bir çıkış yaptı ve halk tarafından seçilmesini sağlayacak düzenlemeler gerçekleştirilirse cumhurbaşkanlığına aday olacağını açıkladı. "Düşünürüm" dedi, ama anlaşılan o ki, mevcut yasal çerçevenin devamı halinde, yani yeterince milletvekili kendisini aday gösterirse, buna da fazla bir itirazı olmayacak.

Böylece, makamın boşalmasına altı ay kala, cumhurbaşkanlığına bir tâlip çıkmış oldu.

Çevik Bir, Genelkurmay''da ''ikinci başkan'' sıfatıyla açıklamalar yaparken de, son olarak başında bulunduğu 1. Ordu Komutanlığı sırasında da, siyasete fazla uzak durmayan bir isimdi. Daha emekli olmadan önce, önemli makamlara hazırlandığı yolunda duyumlar alınıyordu. Son bir kaç aydır, belli çevrelerde, ''CHP genel başkan adayları'' arasında onun da adı geçiyordu.

Gerçi emeklilik sonrası siyasete girme niyetini, kendisi, "Hanımın kabul ve temizlik günlerinde spor yapmaya gidemezdim ya" basit gerekçesine bağladı, fakat onun gibi 41 yılını Türk Silâhlı Kuvvetleri saflarında geçirmiş birinin, zor ve yıpratıcı olduğu bilinen siyasete çok daha değişik amaçlar ve teşviklerle ilgi duyduğunu düşünmemiz gerekir. Adaylığını açıkladığı konuşmada, ısrarla, "Ben burada hiçbir kurum adına değil, kişisel olarak konuşuyorum" dese bile, bir çok çevre, onu bir süredir üzerinde spekülasyonlar yapılan etkili bir odağın adayı olarak göreceklerdir.

Onun konumundaki, hatta ondan daha yüksek makamlara çıkmış asker kişiler arasından, siyasete ilgi duyanlar geçmişte de çıkmıştı. Bazıları, zora tâlip olup halkın arasına karışmayı ve başarıya ulaşmayı bildiler; Ragıp Gümüşpala ve Tekin Arıburun bu türün iki güzide örneğidir. Buna karşılık, başarılı olması beklenen Turgut Sunalp''in partisini bölüğe komuta eder gibi yönettiği görülmüştü; pek başarılı olamadı o. Faruk Gürler ve Muhsin Batur gibi cumhurbaşkanlığına soyunup yarı yolda kalanlar da çıktı asker kişiler arasından. Çevik Bir''in cumhurbaşkanlığı yolundaki meşakkatli seyahati heyecanlı geçeceğe benziyor.

Kendisine akıl verenler, cumhurbaşkanlığına adaylığın sanıldığı kadar kolay olmadığını herhalde kulağına fısıldamışlardır. Bugünkü yasal çerçevede, Çevik Bir, ancak yeterli sayıda milletvekili kendisini aday gösterirse yarışa katılabilir. Yasal çerçeve değişse ve gönlünde yattığı türden bir başkanlık sistemi eşliğinde halkoyuyla seçim gündeme gelse bile, benzer sistemlerdeki örneklerden biliyoruz, kendisini yine bir partinin aday göstermesi gerekecek... Daha ilk adımda karşımıza şu soru çıkıyor: Çevik Bir, hangi parti veya hangi partinin milletvekilleri tarafından aday gösterilmeyi bekliyor?

Elbette, olağanüstü durumlarda bu tür soruları gündemden düşüren gelişmeler olabilir; Fahri Korutürk, AP ve CHP''nin ortak adayı olarak ilân edilmeden önce silik bir kontenjan senatörüydü. Demirel-Ecevit işbirliği ''emekli oramiral'' Korutürk''ü Çankaya''ya çıkarmıştı. ''Emekli orgeneral'' Çevik Bir de, Meclis''te yeterli sayıya sahip bir veya birden parti tarafından aday gösterilmeyi neden becermesin? Acaba becerebilir mi? Becerebilirse, hangi partiler tarafından?

Niyetini açıkladığı toplantıda söylediklerinden hareketle, Çevik Bir''in Washington''un ülkemizden beklediği misyonu sahiplenen aday olacağı sonucuna varmak mümkün; kendisi bunu çağrıştıran sözler sarf etti. Türkiye''nin Avrupa Birliği üyeliğini fazla önemsemeyen, bazı Avrupa ülkelerine ters bakan bir görüntü de verdi. Ancak, çokça tekrara yer verdiği konuşmasından, Türkiye''nin gerçeklerini tam kavradığının işaretlerini almak mümkün olmadı. Biraz garip bir aday Çevik Bir; vizyonu Amerika üzerinden Türkiye''yi kavramayı hedefleyen dağınık bir misyon. Sadece küçük bir azınlığın paylaşacağı görüşleriyle halkın çoğunluğunun oyunu alabileceğini düşünmesi de, siyasetin karmaşık yapısını uzaktan müdahale ederken öğrenemediğine işaret ediyor.

Cesareti yine de takdire değer. Bundan sonra tutacağı iki yol var: Ya mevcut partilerden biriyle yakınlaşmak, ya da kendi partisini kurmak zorunda. Altı ay sonraki seçime bugünden aday olması, gönlünde yatanın kendi partisini kurma düşüncesi olmasıyla mı ilgili acaba?

28 Şubat''a damgasını vurmuştu Çevik Bir, erken çıkışıyla başlatacağı süreç belki de 28 Şubat''ı geride bırakmamızı getirebilir. Kim bilir?