CHP"nin açmazı

CHP Kurultayı''ndan yeni bir lider çıktı: Altan Öymen. Kurultayın olaylı geçmesi, seçimin ancak üçüncü turda sonuçlanması ve sonucun tepkilere yol açması, CHP''de suların kolay kolay durulmayacağına işaret ediyor. ''Çözüm'' olacağı umulan Kurultay işleri iyice çıkmaza sokabilir.

Bugünkü CHP''nin (ve ondan önceki Halkçı Parti, SODEP, SHP çizgisinin) en önemli sorunu, içinden geçilen her bunalıma ''lider sorunu'' olarak yaklaşmak... Bu yüzden, o çizgi içinde bulunan parlak isimlerden genel başkanlıkta denenmemiş pek az kişi kaldı. Yine bu yüzden, bir dönem genel başkanlık koltuğunu işgal etmişlerden Murat Karayalçın yeniden liderliğe aday olduğu gibi, son başarısızlık üzerine istifa eden Deniz Baykal da geri gelmeyi denemeyi düşünebildi. Büyük bir ihtimalle yine bu yüzden, bu çizgi, her başı sıkışınca kurultay yaptığı halde, temel sorununu çözemiyor, destek tabanı giderek küçülüyor.

Dünyada sola ve sosyal demokrasiye yeniden merak duyulan bir dönemden geçiyoruz. İsrail''de bir hafta önce yapılan seçimde, başbakanlığı, ''sosyalist'' İşçi Partili Ehud Barak kazandı. İsrail''deki sonuç bir dizi başka sol başarının son halkasıydı: İngiltere''de, Fransa''da, Almanya''da, İtalya''da hep sol partiler iktidara geldiler. ABD''de, iki dönemdir, sosyal demokrat eğilimli Bill Clinton Beyaz Saray''da bulunuyor. Çok partili demokratik sistemle yönetilen ülkelerde, solun, başarısızlıktan başarısızlığa sürüklendiği tek ülke var, o da Türkiye...

Bunun önemli bir sebebi, bizde, ''sol'' olduğunu ileri süren partilerin bu iddiayı doğrulayacak referanslara sahip olmayışlarıdır. Solun ''sosyal'' ve ''demokrat'' sıfatlarına yaklaştığı dönemlerde, SODEP / SHP / CHP çizgisinin yıldızının parladığını görmüştük; bugünkü CHP, ''solcu'' olduğuna bin şahit getirse inanılacak durumda değil. Dahası, onun ''sol'' iddiayla ortada bulunması, solda yeni girişimleri de olumsuz etkiliyor.

CHP, başka ülkelerde de varolan, meşruiyetini rejimi kuran iradeye sahip çıkmaktan alan ve ''kahraman kültü'' üzerine oturan siyasi partilere benziyor. Öncüsü olan eski CHP''nin, o özelliği, 1970''lere kadar çok daha belirgindi. O dönemdeki lider İsmet İnönü Cumhuriyet''i kuran kadrodan olduğu için, CHP politikaları geleneğin özelliklerini de yansıtıyordu. Kafa karışıklığı, eski CHP''de ''ortanın solu'' sloganının mucidi Bülent Ecevit''in egemen hale gelmesiyle başladı.

Fransa''da, rejim bunalımına girildiğinde sözleri daha dikkatle dinlenen ''de Gaulle'' çizgisinde siyasiler ve bunların partileri var. Cumhurbaşkanlığı koltuğunda oturan Jacques Chirac da bir ''de Gaullecü'' sözgelimi. Bizde de, CHP ve politik kariyerini CHP''de sürdüren politikacıların büyük bölümü, aslında ''Kemalist'' ilkeleri günümüzde sürdürmekten yanalar. Çoğu CHP''li politikacı, özellikle bunalımlarda kendini belli ettiği gibi, rejimin restorasyonunu 1930''ların ilkelerine dönüşte görüyorlar. Batı''da da bilinen örneklere bakarak, bunu, fazlaca yadırgamıyoruz.

Ancak, ikili tutum, yani ''sol'' iddialı ''Kemalist'' çizgi, CHP''nin varlığını tehdit eder hale geldiği gibi, savunduklarını da zor durumda bırakmaya başladı. Bütün dünyada ''yükselen yıldız'' olan sol, CHP''nin bu ikili görüntüsü yüzünden, Türkiye''de ciddiye alınmıyor; buna karşılık, ''Kemalist'' olma iddiası yüzünden, CHP''nin aldığı oy Atatürk ilkelerinin ülkedeki destek tabanı olarak yorumlanabiliyor. Yani, iki taraftan da yararlanma açgözlülüğü, hem solu hem de Atatürk''ü yıpratıyor ülkemizde.

CHP''nin ihtiyacı olan, bu açmazı çözmeye yarayacak tartışmaların yapılacağı bir tüzük kurultayı aslında; liderlerin değişmesiyle çizgi karışıklığının ortadan kalkması mümkün değil çünkü. CHP, ya evrensel anlamda bir ''sol''un yerli örneğine dönüşerek kitlelerin karşısına çıkmalı, ya da açıkça, "Ben 1930''lardaki gibi bir Türkiye projesinden yanayım" diyerek oy talep etmelidir. Her iki halde de, destek tabanının bugünkünden fazla olacağını düşünmemiz için çok sebep var.

Altan Öymen''in ''geçici bir çözüm'' olarak da olsa CHP liderliğine gelmesi, aslında bu parti için bir şans. Deneyimli bir politikacı ve dünyayı bilen bir aydın olarak Altan Öymen, yol çatısına gelmiş CHP''yi, bu iki yoldan birine doğru yönlendirebilir. CHP''nin yönünü doğrultması, hiç kuşkunuz olmasın, Türkiye''yi de rahatlatacaktır. CHP doğru dürüst bir ''sol'' anlayışı benimsemiş olsaydı son üç yılda yaşananlarla karşılaşmazdık; tam anlamıyla ''Kemalist'' bir parti olsaydı, bu defa, 28 Şubat''ı ülke gündemine dayayanların ellerinde kullanacak mazeret bulunmazdı.

CHP ya ''gerçek sol'' olmalı ya da ''gerçek Kemalist''; iki arada kalan, görüldüğü gibi, tasfiyeye uğruyor...