Çölde su çıkarmayla görevli bir derviş gibi...

WASHINGTON- Bu ancak Türkiye''de ve benzeri ülkelerde olur: Bir ay öncesine kadar, buradaki uluslararası bir kuruluşta memur olan Kemal Derviş, herhangi bir seçime katılmadığı halde, bugün ülkesinin ekonomiden sorumlu bakanı olarak Washington''da. Dışişleri bakanı İsmail Cem de ülkenin asker-sivil üst düzey bürokrasisi ile birlikte burada; ancak bütün dikkatler Kemal Derviş üzerinde yoğunlaşıyor. Sebebi belli: Ağır bir ekonomik bunalımdan geçen Türkiye''nin taze paraya ihtiyaç var; Derviş''in, şimdi bulunduğu konuma kendisini taşıyan uluslararası ilişkileri sayesinde, kaynak bulabileceği hesap ediliyor...

Kemal Derviş siyaseti uzaktan izleyen hemen herkesin düşebileceği bir tuzağın kendisi için de kurulduğunun herhalde farkındadır: Kendisini bir kaşık suda boğma niyetindeki rakipleri, bunu, şahsına yönelik beklenti çıtasını epey yükselterek sağlamaya çalışıyorlar. Ekonomiden sorumlu bakanla ilgili tuzak ustaca kuruldu: Buradan Türkiye''ye ulaşacak en şiddetli destek haberi bile, eğer hatırı sayılır bir finansal kaynak biçiminde değilse, müthiş bir hayal kırıklığına yerini bırakabilecek... Bilenler, ABD veya uluslararası kuruluşların, ne kadar arzu ederlerse etsinler, yerleşik kurallarını Türkiye için değiştiremeyeceğinin farkındalar. Yerleşik kurallara uyulduğu taktirde ise Washington''dan ''âcil mâlî destek'' almak mümkün görünmüyor.

Politikaya tepeden inme girmiş biri için, Kemal Derviş, şu ana kadar başarılı bir performans sergiledi. Verdiği basit mesajlarla en önemli desteği arkasına aldı: Halkın desteğini... Dibe vurmuş bir ekonominin sorumluları kolay kolay başlarını kaldırıp itiraz edemedikleri için, programının çatısını kendi zamanlamasıyla çatmayı da başardı. Türkiye''nin eline baktığı Batılı ülkelerin güveninin arkasında olduğunu da gösterebildi. Derviş''in ilk iki haftası, "Az zamanda büyük işler başardı" biçiminde özetlenebilir...

Ancak, Türkiye''de siyaset, sözcük anlamının işaret ettiği gibi ''hizmet'' amaçlı yürütülmüyor. Siyasetçiler her yerdeki benzerlerinin sahip olduğu kıvraklık ve ayak oyunlarını rakipleri üzerinde deniyor bizde de; fazla olarak, parti bağlarını, ideolojik-eğilimleri aşan ortaklıklar sayesinde hiç umulmadık manevralar içine de girebiliyorlar. Tamamen çıkar ilişkilerine uygun davranan medya da yönlendirme görevi için hazır bekliyor. Bürokrasi arkadan hançerleyebiliyor, yargı umulmadık biçimde devreye girebiliyor.

Siyaset sahnesine ''kurtarıcı'' giysisi ile giriveren Kemal Derviş, bir çok başarıyla birlikte, acemiliğinin gereğini yerine getirmekten de geri durmadı. Kendisine armağan edilen bir bürokrat kadroyla çalışmak zorunda; itibarı yerlerde sürünen bir hükümetin en fazla eleştiriye mâruz unsurlarına hulûs çakması gerekiyor... Dünya güçlerinin kasalarını Türkiye için ardına kadar açacakları hissini vermek aklından bile geçmemiştir; ''sûret-i hak''tan görünmeyi iyi bilen medya onun için bunu sağlayıverdi. Bakan Derviş, Washington''da, çölde su çıkarmayla mükellef tutulan dervişlere döndü.

Bunu yapanların amacını herhalde o da farketmiştir: Türkiye''de ''yeni siyaset'' ve onunla ilişkili olarak ''yeni siyasetçi'' arayışı var; mevcut ''donuk'' siyaseti, ''zombi'' siyasetçileri ve ''kokuşmuş'' sistemi en fazla korkutan da o arayışa cevap teşkil edebilecek gelişmeler... FP dâvâsı sürekli sürüncemede tutuluyor, bazı siyasetçilerin siyaset yapma hakları gasp ediliyor; bunları başka nasıl yorumlayabiliriz? Kemal Derviş, hiçbir şey yapmasa bile, varlığıyla, Türkiye''deki sisteme, siyasete ve siyasetçiye rakip teşkil ediyor... Ortadan kaldırılması gereken bir rakip...

Washington gezisi, o yüzden, çok önemli Derviş için... Washington onun 27 yıl "Evim" dediği bir kent değil sonuçta, dünya siyasetini yönlendiren bir süpergücün başkenti burası... Vaktiyle önemli bir konumda çalıştığı Dünya Bankası, dostluk ilişkileri içinde bulunduğu IMF burada... Türkiye''nin dostları ve düşmanları, Kemal Derviş''in Washington temaslarını ''sonuç alma'' sınavına tâbi tutarak izleyecekler... Oysa, Derviş''in hareket alanı, sadece uluslararası düzenin çalışma esasları, ABD yönetiminin uymak zorunda olduğu kurallar ve uluslararası kuruluşların kriterleri açısından değil, ülke ekonomisini berbat etmiş, halk desteğini yitirmiş bir iktidarın parçası olduğu için de sınırlı. Türkiye''de kendisine çelme takma gayreti içindeki kişiler, Washington''da da ayak bağı durumundalar...

Derviş''i Washington''da izlemeye Türkiye''den gelenler açısından ise hayli verimli bir gözlem fırsatı veriyor bu gezi.