Devamı var

Belgelerin kapağı açıldıkça karşılaşılan sessizlik gerçekten ürkütücü. Devlet adına karar alan siyasiler ve onların bürokrasideki uzantılarının, enerji gibi ''stratejik'' bir konuda, herbiri ''Yüce Divan'' çağrışımları yaptıran bir dizi ''çarpık'' girişimine işaret ediyor belgeler... Kamuoyu cüretin boyutlarından şaşkına dönüyor; suçlanan siyasiler ve bürokratlar ise, herhalde bugüne kadar sergiledikleri ''inkâr'' havasını sürdüremeyeceklerini bilerek, suskun kalmayı yeğliyorlar... Ne zamana kadar?

Millete ait milyonlarca doların çarçur edildiği önemli bir proje ''mavi akım''... "Ne kadara mal olabilir?" sorusuna cevap olsun diye hazırlatılan raporda erişilen, büyük ihtimalle zaten âzami mâliyetler öngören tabloya, bürokrasi, "Mâliyetin yüzde 25 daha şişirilmesini" isteyerek mukabele ediyor. Türkiye tarafındaki boruların döşenmesi işi ihalesiz kendilerine verilen konsorsiyuma kafadan yüzde 25 daha fazla avans ödenmesi anlamına geliyor bu tâlimât... 394 milyon dolara mâl olacağı hesaplanan proje, "Şişirin" tâlimâtıyla yüzde 25 daha pahalı hale getiriliyor...

Devlet adına projenin sahibi olan kurum ile doğalgazı temin edecek yabancı firma olan Gazprom arasında imzalanan ve içeriği milletten kaçırılarak gizli tutulan anlaşmada bile, yüklenici konsorsiyuma avans ödenebilmesi için pek çok şart öngörülmüş... Ancak, bürokrasi, konsorsiyuma 52 milyon dolar avans ödemek için, ''gizli anlaşma''da öngörülen şartları tek taraflı olarak kaldırmaya karar veriyor... İmzalanmış anlaşmadaki şartlar yerine getirilmeden avans ödenmesi, millet adına karar alanların, resmi işlemlerde pek görülmemiş ölçülerde bonkörlük yaptığına işaret ediyor...

Daha garip bir uygulamayı haber sütunlarımızda bugün okuyorsunuz: Çeşitli dönemlerde aldığı eleştirilere projeyi savunarak karşı çıkan bürokrasinin, aslında, başlarda, büyük tereddüt geçirdiği anlaşılıyor. Botaş yönetim kurulu, 1998 sonlarında, ''mavi akım projesi'' ile ilgili olarak bakanlık tarafından soruşturma açılmasını istemiş... Böyle durumlarda âdet derhal soruşturma açmak olduğu halde, ''mavi akım''da beklenenin tam tersi gerçekleşmiş: Soruşturma açmak yerine, anlaşmaya aykırı bir biçimde ve daha önceki "Şişirilsin" tâlimâtıyla hacmi olduğundan fazla hale getirilmiş projeye avans açılıvermiş...

Bu üç vahim gelişme hakkında, elimizin altındaki belgelere bakarak değil de bir yerlerde okuyarak bilgi sahibi olsaydık, emin olun, okuduklarımıza inanamazdık. Her üç olaydaki üç ayrı görev suçu, bürokratlar açısından kolay kolay işlenecek türden değil çünkü. İnsanın aklına gelen tek ihtimal şu: Türkiye''nin o günlerde içinden geçtiği süreçte dikkatler çok farklı noktalar üzerinde yoğunlaştığından, akçalı kararları alan bürokrasi ile dönemin tercih edilen siyasileri arasında varolan fikri, siyasi, hatta ailevi yakınlıklar gözleri kör etmiş olmalı...

Geldiğimiz noktada, yayımlanacak diğer belgeleri değerlendirmeye almadan, durup sormamız gereken bir önemli soru var: ''Mavi akım'' gibi ''enerji'' kavramına yeni anlamlar katan ve ülkeyi gelecek 30 yıl boyunca tek bir kaynağa (Rusya) bağlayan stratejik bir proje, acaba yalnızca bürokrasinin arzuları istikametinde mi oluşup gelişti? Gerçi son zamanlarda tanık olduğumuz operasyonlarda akıl almaz cüret manzaralarıyla karşılaşılıyor, ama bürokrasi, tanımı gereği ürkektir ve stratejik yol değişiklikleriyle ilgili kararlarda hassasiyet gösterme eğilimindedir. Oysa, ''mavi akım'' konusunda, olağanüstü atak, sözleşmeler ve anlaşmaları esnetebilen, baş ağrıtacak kararları karar defterine işlemekten çekinmeyen, avans ödeme geleneklerini tanımayan farklı bir bürokrasi ile karşı karşıyayız.

Son yılların en büyük projesinin hayata geçirilmesi konusunda olağanüstü atak ve esnek olduğu görülmüş, kurallara uymazken çekingen davranmayan bürokrasi, üç gündür yayımladığımız belgeler karşısında sessiz kalmayı yeğliyor... Sebep oldukları skandalların siyasi sorumluları da, tıpkı bürokrasi gibi, olan biteni görmezden ve işitmezden geliyorlar... Akıl alır gibi değil.

Ne yapalım; bu durumda, bize de, "Nereye gidiyorsa oraya kadar" ipin ucunu izlemekten başka bir yol kalmıyor...