Dikenli ve sorunlu…

WASHINGTON- Türkiye''nin dikkati Washington''da temaslarda bulunan Kemal Derviş üzerinde yoğunlaştığı için bir gerçek fark edilmiyor: Dışişleri bakanı İsmail Cem bakanlığının neredeyse bütün üst düzey kadrosu ile burada… Amerikan dışişleri bakanı Colin Powell yanında, başkan yardımcısı Dick Cheney ile de görüşecek Cem; bürokratları da, günlerdir, Foggy Buttom ve Pentagon''la, uluslararası kuruluşların Türkiye yetkilileri ile görüşüyorlar… Türkiye, dışişleri aracılığıyla, Washington''da görücüye çıktı…

ABD için pek çok bilinmezle dolu George W. Bush dönemi, bazı gözlemcilere göre, Türkiye açısından tam bir fırsat teşkil ediyor. Washington''da karar mekanizmasının en önemli noktalarını tutan isimler, "Türk dostu" olarak biliniyorlar. ''Dostluk'' ilişkileri bazısının askeri kimliğinden, çoğunun da Körfez Savaşı ''gazisi'' olmasından kaynaklanıyor. Baba Bush''un ekibiyle çalışan şimdiki başkan ''W'', bütün kilit makamlara, Sovyet sistemini çökerten, Saddam Hüseyin üzerinden Ortadoğu''ya yeni bir düzen getirmeye çabalamış insanları getirdi…

Bu, Türkiye açısından, bir yönüyle iyi, bir yönüyle sorunlu bir gelişme. İyi, çünkü bu kadro Türkiye''nin stratejik bir müttefik olarak değerini takdir edebilecek insanlardan oluşuyor; "Türkiye" dendiğinde bu kadronun aklına otomatik olarak ''askeri önemin'' gelmesi ise iyi değil. Dünyanın aldığı yeni biçimde Türkiye''nin oynaması gereken rol ve şu sırada karşı karşıya bulunduğu sıkıntılar düşünüldüğünde, gerçekten ''sorunlu'' bir durum var ortada… Sadece askeri önemi vurgulanan bir Türkiye, siyasetçilerin gözden düştüğü, ekonomik dertlerin milli güvenlik açısından sakıncalı görülebildiği günümüzde, akıllara karpuz kabuğu düşürebilir…

Hiç unutulmaması gereken dikenli konu ise, ABD''de yönetimlerle birlikte değişmeyen temel politikalar acısından Türkiye''nin giderek ''sorun'' görüntüsüne bürünmesidir…

"Sorun" derken sadece ekonomik krizi kast etmiyorum. Türkiye, Washington''a acil finansal yardım talebiyle geldi; istediğini buradan bütünüyle alması imkansız elbette, ancak imkansızı istemesi kendisini yönetim açısından bir ''baş ağrısı'' konumuna sokuyor. Mahalle kabadayısı bile yapamayacağı işlerin kendisinden talep edilmesinden hoşlanmaz; Türkiye''nin bütünüyle karşılanması imkansız talebi, bugünkü yönetimi, o duruma düşürüyor … Bu yanlış.

Ancak daha önemli bir sorun, İsmail Cem''in buradaki temaslarında karşısına çıkacak uluslararası konularda Türkiye''nin sergilediği tavır… Avrupa Birliği, Avrupa Güvenlik ve Stratejik Konsepti, Kıbrıs bu dikenli konuların bir kaçı. Kafkasya, Ortadoğu, Balkanlar coğrafyasında ise, Türkiye, eski dönemin zihinsel travmalarına bağlı olduğu görüntüsünü veriyor. Türkiye ''sorun çözücü'' bir ülke değil, tersine sürekli sorun üretiyor…

Washington, hemen her fırsatta, Türkiye''ye, "Sorun Ankara''dan kaynaklanıyor, çözümün aranması gereken yer de Ankara" mesajını verdi durdu. Yanlış bir mesaj değil bu. Türkiye''nin yapması gereken hemen her sey ABD''nin müdahalesi olmadan gerçekleşebilir. Washington''dan her talep Türkiye''nin zaten azalmış olan kozlarını hiç kullanamamasına yol açacaktır, açıyor da… ABD, Oğul Bush döneminde daha çok kendi içiyle ilgilenecek; ilgisi disarıya yöneldiğinde de Türkiye''yi incitebilecek gelişmeleri zorlayabilir ABD…

Türkiye, bir ara, Baba Bush ile Turgut Özal arasında oluşan olağanüstü yakın dostluk bağları sayesinde, stratejik önemi yanında ek bir ağırlık elde etmiş, o dönemde bu, "No aid, but trade" {Yardım değil, ticaret} biçiminde formüle edilmişti. Aradan onca yıl ve Bill Clinton yönetimi geçti, Türkiye, şimdi, "Aman acil yardım" cümlesini Beyaz Saray kapısında tekrarlayıp duruyor…

Türkiye''nin ABD ile ilişkilerini sağlıklı bir zemine oturtacaksak, bunu, ''karşılıklı bağımlılık'' ilkesini zedelemeden, Türkiye''yi Washington''un ağzına bakan bir ülke durumuna düşürmeden başarmak şart. Aksi halde, Washington''un yeni reflekslerinin zararını görebilir Ankara…

Kemal Derviş beklediği ''yarı kırmızı - yarı yeşil'' cevabı aldı; umarız, İsmail Cem ve kadrosu da bekledikleri anlayışı görürler…