Ekonomik yanlış

Hükümet, sermaye piyasası yasasında değişiklik peşinde; tasarının bu hafta Meclis gündemini meşgul edeceği anlaşılıyor. Yasa ekonomik, ama değişiklikler dayanağı ekonomik olmayan iki noktada yoğunlaşacak: Halk tasarruflarına dayalı şirketler dizginlenip işlevsiz bırakılacak; faizsiz sistemle çalışan finans kurumları tasfiye edilecek... İlk bakışta anlaşılan şu: Bu değişiklik gayreti, 28 Şubatçı ''irtica ile mücadele'' gündeminin son halkası...

Faizsiz finans kurumları da, halk tasarruflarını değerlendiren şirketler de, faizden ilke olarak kaçan bir kesimin yatırım araçları. Daha önce yastık altında duran tasarruflar, komplekssiz bir siyaset ortamında verilen güvencelerle, yatırıma dönüşecek biçimde değerlendirilmeye başlandı. Finans kurumlarının kasası beklendiği kadar büyük tasarruflarla dolmadıysa, bu tasarrufların sahiplerinin geleneksel ''devlet ürkekliği'' bunda rol oynadı. Ürkeklik gösterenler haklı çıktılar; kurumlar, kurulmalarından 15 yıl sonra, kapatılma tehdidi altına düştüler...

Hükümetin kararının ekonomik bir temeli yok. Faiz hassasiyetiyle hiç irtibatı olmayan Batılı ülkelerde bile, büyük bankalar, sırf faiz konusunda hassas kesimlerin tasarruflarını çekebilmek için, ya bizdeki kurumların çalıştığı usulleri benimsemiş şubeler açtılar, veya yatırım ortaklıkları kurdular. Deneyen Batılı bankaların uygulamadan memnun oldukları biliniyor. Zaten, hükümet de, kurumları kapatırken, bankaya dönüşmeleri şartını getirmekle kararın ekonomik olmadığını kendisi ilân ediyor. Esas amaç, faiz hassasiyeti bulunan kişi ve kesimlerin ekonomik devinim dışı kalmalarını sağlamak...

Siyasi amacı hemen kendini belli eden bu girişimin dayandığı felsefe bütünüyle yanlış. 28 Şubat, varlığını sanal bir ''irtica tehdidi'' üzerine oturtuyordu. Her tehdidinin bir ekonomik dayanağı olması doğaldır; ''irtica'' tehdidine yakıştırılan ekonomik dayanak da Turgut Özal''ın kurdurduğu ''özel finans kurumları'' oldu. Bu kurumların kuruluş amaçları dışında faaliyette bulundukları ve ''irtica kesimi''ne kaynak aktarımı yaptıkları varsayımı, hükümetin yasa tasarısının özünü oluşturuyor. Oysa, "Özal''ın yaptıklarını bir bir ortadan kaldırmak" biçiminde özetlenebileck 28 Şubat mantığı, aradan geçen üç yılda, en temel varsayımından su almakta: 28 Şubatçılar, devlete karşı irticaî bir kalkışma beklentisi içerisindeydiler; kendi muhayyilelerinin ürünü ''sanal bir tehdit'' dışında bir varlık bulamadılar karşılarında. ''Tehdit'' yoksa, tehdidin unsurları da yoktur; özel finans kurumlarının müşteri portföyüne bakıldığında, kredilendirilenler arasında çok sayıda gayr-ı müslim olduğu da görülecektir.

Finans kurumları, son üç yıldır, kuralsız baskılar altında tutularak sürekli zora sokuldular. Yasa ve yönetmeliklere uygun alınmış büyüme kararları kuralsız baskılarla boşa çıkartıldı. İzin alınmış şubelerin açılması bile yasaklandı; üç yıldır binasına kira ödenen, izni son anda iptal edildiği için açılamamış şubeler var. Sermaye arttırımı taleplerine karşı anlaşılmaz biçimde sağır davranıyor devlet. Bu da, kurumların daha verimli çalışmasını, ürkek tasarruflara daha kolay ulaşmasını engelliyor. Şimdiyse, tamamen ''sanal'' tehdit değerlendirmelerine dayanarak, ülke ekonomisine kaynak sağlayan bu kurumların ipi çekiliyor.

Ülkemizde son üç yıl içerisinde sahneye konulanın, güç kullanmasını bilen, ihtiraslı, ama çapsız ve ufuksuz kişilerden oluşan bir kadronun devletin en hassas koltuklarını ele geçirme oyunu olduğu yavaş yavaş ortaya çıkıyor. Çevik Bir''in "Ben adayım" demesinden sonra ''çarpıcı gerçek'' artık gizlenemez hale geldi.

Kendi tasarrufları için tercih etmeseler bile, tercih eden seçmenleri için faizsiz çalışan finans kurumlarını savunmaları gereken milletvekilleri bugünkü Meclis''te çoğunluğu teşkil ediyor. Bizim tavsiyemiz şu: Devletin ve toplumun hassas dengelerini daha fazla zorlamamak gerekiyor. Ekonomik gerçeklerle bağdaşmayan, ''sanal bir tehdit'' algılaması üzerine bina edilen karışık bir programın ana unsuru olan bu yasa değişikliğine geçit verilmemelidir. Aksi halde, bu yanlışlık, başka alanlar bir tarafa, ekonomide büyük sıkıntılara yol açacaktır...

Türkiye, 1978''in yokluklarına ve kuyruklarına bu tür ekonomik yanlışlarla gelmişti.