Envanter

Şu günler ticari işletmeler için ''envanter çıkarma'' zamanıdır: Stoklar tek tek sayılır, elde ne var ne yok bir listeye kaydedilir... Envanter daha sonra ödenecek vergilere esas teşkil eder...

2001 yılına girilirken, ne durumda olduğunu öğrenmek amacıyla kepenklerini envanter sayımı için kısa süreliğine kapatan dükkânlar gibi, Türkiye''nin envanterini çıkartan bir yer, bir odak var mıdır acaba? Hükümetin günlük gelişmelerin hayhuyundan, muhalefetin dağınıklığından bunu yapması beklenmemeli; kimbilir, belki de devletin derinliklerinde bir odak, bu tür bir çalışma yapıyordur...

Eğer öyle ''kayıt tutan'' bir yer varsa, Türkiye''nin envanterini çıkarttıktan sonra eldeki değerlere bakarak mutlu oluyor mudur? Yoksa, toplumun büyük çoğunluğuyla birlikte, o odak da, gördükleri karşısında kendi açısından umutsuzluğa mı düşüyordur?

Türkiye''nin, olayları etkileyebilecek eller tarafından belli bir istikamete doğru yönlendirildiğine hiç kuşku yok. Siyasiler ve kamuoyu -sözgelimi- Avrupa Birliği (AB) istikametinde umutlar beslerken, etkili eller, görüntünün aksine, son karede AB üyeliği olmadığını biliyorlar. ''Kopenhag kriterleri'', daha geniş demokratik hak ve özgürlükler, hukuk devleti gibi kavramlar ortalığı sardığında, ülke envanterini çıkartan odak içinde yer alanlar, kimbilir nasıl kafa buluyorlardır?

ANAR''ın dün açıklanan 2000 yılına ait son kamuoyu yoklamasında, partilerin destek oranı, siyasetin acınası haline ışık tutuyor: Biri (DSP) dışında bütün partiler barajı geçecek kadar oy alamıyorlar; barajı aşabilen tek partinin desteği de yüzde 10''un biraz üzerinde (10.6)... Kalabalık kitleler (yüzde 25) "Hiçbirine oy vermeyeceğim" kararlılığında görünürken, geri kalan insanlar mevcut partiler arasında dağılıyor (MHP 9.8; FP 9.7; DYP 8.9; ANAP 8.0; CHP 6.2; HADEP 4.1; BBP 2.7)... Hükümeti oluşturan partilerin tabanı olduğu anlaşılanlar bile ülkenin iyi yönetilmediği kanaatindeler... Envanterin ''siyaset'' hanesi eksi...

Son bir yıl içerisinde ekonomik açıdan ne oldu? Bu sorunun cevabı da göz açıcı. Çoğunluk (yüzde 56.5) "Ekonomik durumum daha kötüleşti" diyor; "Aynı kaldı" diyen yüzde 32.5''lik bir bölüm dışında "Dünden daha iyi durumdayım" diyen çok küçük bir azınlık: Yüzde 5.2... Envanterin ''ekonomi'' hanesi açıkça berbat... Büyük fedakârlık isteyen IMF imzalı ekonomik program harfiyen uygulansa bile ülkenin düze çıkacağına inanan az sayıdaki iyimser (22.1) karşısında, "Düze çıkmaz" inancında olanlar büyük çoğunluk: 66.3... Bu inançsızlık, kitlelerin fedakârlık yapmakta nazlanacaklarının işareti...

Siyaset ve ekonomi gibi iki belirleyici alanda yaşanan karamsarlık, toplumu, istenilen istikamete doğru kolayca yönlendirilebilir hale getiriyor. Ülke üzerinde envanter çalışması yapanların ellerini oğuşturduklarını tahmin etmek zor değil. Karamsarlığın yayılma özelliği vardır ve 2001 yılı başında ülke insanı kibrit çakılsa patlayacak durumda. İstenilen türden zorlama ve dayatmaların rahatlıkla hayata geçirilebileceği müsait bir zemin teşkil ediyor 2001 yılı başında ülkemiz...

Envanterde millet açısından umutlanılacak bazı unsurlar da yok değil. 40 yıllık bir kâbustan uyanmak anlamına gelen bir kabuk değişimi yaşandı sözgelimi; bazı kritik koltuklar envanterdeki eksilerden mutluluk duymayacak iyiniyetli kişilerce dolduruluyor bugün. Geçen yılın ikinci yarısında en fazla konuşulan konu ''hukuk'' oldu, bu da önemli. Kafaları karıştırma amaçlı tartışmalar daha sağlıklı bir din anlayışı yönünde bilinç oluşturdu.

Türkiye bir firma olsa, mevcutlar üzerinde yapılacak bir envanter çalışması 2001 yılının beklentilerine cevap teşkil edebilir; vatandaşın beklentilerinin istikametiyle, olayları yönlendirebilecek konumda olanların niyetleri arasında büyük bir terslik bulunmasına rağmen... Vatandaş kendi özgürlük alanını genişlettikçe ülkeyi kendi firmaları gibi görenlerin manevra alanları daralıyor; dayatmalarla sonuç almaya alışanlar kendi gündemlerini zorladıklarında vatandaşın ufku kararıyor...

2000 yılı envanteri iç açıcı değil, ama galiba ilk gününü idrak ettiğimiz 2001 yılı sonunda çıkartılacak envanter ülke açısından daha önemli...