Epey zor

Son bir aydır, geceli gündüzlü, hep aynı konunun etkisi altındayız: Deprem... 17 Ağustos 1999 tarihine kadar adını duymadığımız kişiler, ''deprem uzmanı'' sıfatıyla evlerimizin sürekli konukları haline geldiler. O zamana kadar yalnızca ilgilisinin bildiği bir çok ayrıntı ilkokul çocuklarının bile ağzında bugün. Devamı 10. Sayfada

Bilgi sahibi olmamız rahatlama getirmedi, depremden bir ay öncesine göre bugün daha da fazla korkuyoruz. Önceki gün meydana gelen Atina''dakine yakın şiddette deprem korkumuzu artırdı, kafalarımızı karıştırdı.

Artık hiç kuşkumuz olmayan gerçek şu: Bundan böyle depremle birlikte yaşamak zorundayız... Birkaç gün içerisinde çok büyük bir başka deprem beklentisinde olanlar da var, "Artçılar bir yıl daha sürebilir" diyen de çıkıyor bilim adamları arasından. İlk büyük sarsıntıdan bugüne yüzlerce küçük çaplı sarsıntıyla karşılaşıldı; bir ay içerisinde, yer hareketi olmadan sadece bir tek gece yaşandı deprem bölgesinde.

İnsan, bilgisi artsa bile, böyle durumlarda kendisini daha güçlü hissetmiyor. Basit bir yer hareketi can kaybına sebep oluyor; önceki günkü sallantıda altı kişi hayatını kaybetti, çok sayıda yaralı var. Depremin önceden bilinememesi korkuları büyüten bir etkiye sahip. Çadırda yaşayanlar bile, sarsıntı başlayınca, kendilerini dışarıya atma ihtiyacı hissediyorlar. Deprem bölgesinde yaşayan insanlar sürekli yerleşmek için daha uzak kentleri göze almaya başladılar.

Bir deprem oldu ve Türkiye''nin dengesi bozuldu. Sadece, sarsıntıya mâruz kalan bölgedekiler değil, depremin yoklamadığı coğrafyada yaşayan insanlarımız bile, son bir aydır yaşananların etkisi altındalar. Depremin ekonomi üzerine bindirdiği sıkıntıları da unutmamak gerekiyor. Birkaç alan dışında, ticari hayatın bütünü depremden etkilendi. Bölgedeki sanayi kuruluşlarının eski hallerine gelmeleri uzun zaman alacak; başka yerlerdeki fabrikalar ise, tüketimde beliren tıkanıklık yüzünden, üretimlerini yeniden gözden geçiriyorlar.

Deprem psikolojisinin etkisi altına almadığı görülen tek alan politika. Politika üzerinde etkili güçler, Meclis açılsın ve millet için hazırladıkları dar gömlek yasalaştırılsın beklentisindeler. Hükümeti oluşturan partiler arasında (bazen aynı partinin içinde) deprem ganimeti üzerine kavga verildiği görüntüsü baskın hale geliyor. Politikadaki çıkarcı tavır, kaçınılmaz olarak, bürokrasiyi de etkiliyor; elinde yetki bulunan, fırsat bu fırsat deyip, milleti daha da zora sokacak kendi gündemini ülkeye dayayıveriyor... 1,5 milyon genci mutsuz yapan YÖK, üniversiteler açılsın da başörtüsü yasağını daha da yaygınlaştırsın beklentisinde. Milli eğitim, İmam Hatip liselerini ve özel kolejleri karma eğitime zorlamayı marifet biliyor.

Depremin ''uyarı'' yönü üzerinde fikir yürüten, "Bir yerde hata mı yaptık acaba? Yaptıklarımızı bir daha gözden geçirelim" diyen olmamış besbelli... Bu konuda üzerine en büyük görev düşen Diyanet, açılan tartışmalarda darbe yememe telâşında; doğruyu söylemekten kaçınıyor, yanlışa işaret etmiyor; her zamanki gibi hareketsiz kalarak belâyı savuşturma kolaycılığında. Oysa, deprem gibi herkesi etkileyen ve sonucu itibariyle bilimin acze düştüğü bir olayda, her şeye pozitivist gözlükten bakanları telkinleriyle yönlendirmeyi düşünmeliydi Diyanet...

Doğal âfetler gibi toplumun bütününü sarsan olaylarda, herkesin kendine çeki düzen vermesini getirecek yeni fikirler hemen akla gelir; bu defa, neler yapılması gerektiğini yüreklice dile getiren uyarıcılar da çıktı. Ancak, ne sarsılan zihinler, ne de uyarılan akıllar tedbire yönelmedi. Hepimiz korkuyor ve sarsıntıların bir an önce bitmesini diliyoruz; ancak yumuşamayan vicdanları, açılmayan zihinleri, duvarları hâlâ yerle bir olmamış akılları nasıl harekete geçireceğiz?

Duaları unuttuk; aklımıza geldiğinde ettiğimiz dualar da sonuç vermiyor. Bu depremin sarsıntıları galiba biraz zor dinecek.