Helsinki"ye doğru...

Türkiye''nin Avrupa Birliği''ne (AB) adaylık serüveninde son dönemece girildi; şu sıralarda devam eden dışişleri bakanları toplantısını cuma günü yapılacak liderler zirvesi izleyecek.

Zirveye kadar geçen süreçte, Türkiye''nin adaylığı önündeki engellerin teker teker kalktığı, önemli Avrupalı birimler ile itirazcı ülkelerin itirazlarından vazgeçtiği görülüyor. Tek istisna, yakın zamanda ''balayı'' havası yaşanan Yunanistan; Atina''nın Helsinki Zirvesi''nden adaylık kararı çıkmasını belli şartlara bağlama eğilimi depreşti.

Yunanistan''ın önşart olarak ileri sürdüğü iki konu var: Biri, barış müzakereleri süren Kıbrıs''ta nihâî çözüme ulaşılmadan adanın AB''ye üyelik sürecinin hemen başlatılması; diğeri de, Ege sorununun çözümü için Lahey''deki Uluslararası Adalet Divanı''na gitmeyi Türkiye''nin kabul etmesi... Bu iki konuda, diğer üye ülkelerin kendisine garanti vermelerini istiyor Yunanistan.

Talepleri, hem basit celep mantığı sergilemesi açısından mâkul değil, hem de Türkiye''nin AB üyeliğine adaylığının anlamına bütün bütüne ters. Bu yüzden de, bugüne kadar Batı''dan anlayış gören ve itirazları dikkatle dinlenen Yunanistan, bu defa kendisini yalnız buluyor.

Türkiye ile Yunanistan arasında bir dizi sorun var; bu sorunların ara sıra depreştiği, iki ülkeyi savaşın eşiğine kadar getirdiği biliniyor. Bu sorunların hiçbiri yeni değil, kiminin tarihsel kökleri var, daha yeni olan sorunlar ise coğrafi özellikler yüzünden çetrefil. Bu açıdan, birikmiş sorunların, başkalarının da kolayca içinden çıkamadıkları ihtilâfların bir çırpıda çözülmesini beklemek safdillik olur. Konjonktürü kullanarak baskı uygulamak ise, sorunların çözümünü daha da zorlaştırabilir.

Oysa, Helsinki Zirvesi''nde Türkiye''nin AB üyeliğine adaylığının yeniden başlatılmasıyla açılacak süreç, Türkiye ile Yunanistan arasındaki ihtilâfların çözümü için de bir umut kapısı aralıyor. Esasen, sorunlar, büyük çapta, Yunanistan''ın AB üyesi olup Türkiye''nin dışarıda tutulmasından kaynaklanıyor. Çözüm de, iki ülkenin, daha üst bir ''supranasyonal'' çatı altında bir araya gelmeleriyle bulunabilir.

Her ikisi de AB üyesi olan, dolayısıyla ''egemenlik hakkı'' kavramının farklı algılandığı Türkiye ile Yunanistan, Ege Denizi üzerindeki iddialarının tanınmasını çok daha yumuşak yaklaşımlarla sağlayabilirler. NATO ve AB''nin eşit haklı iki ülkesinin, anlamsız ısrarlarından tamamıyla vazgeçmeleri bile beklenebilir. Kıbrıs''ın da bütün halinde üye olmasıyla, üç AB üyesi ülke, ada üzerindeki egemenlik tartışmalarının kendiliğinden sona ermesi gerçeğiyle karşı karşıya kalacaklardır. Bir çok AB üyesi arasında, Türkiye ile Yunanistan arasında yaşananlara benzer bir dizi ihtilâf vardı dün, hiçbirinin geçerliliği bugün kalmadı.

Yunanistan''ın bu gerçeği bilecek durumda olduğu halde Türkiye''nin adaylığı konusunda ayak sürümesi, deprem sonrası gördüğümüz yüzünün sahte olduğunu akla getiriyor. Bu, iki ülke arasında meydana gelen yaklaşma ve güven tazelemeyi boşa çıkartacak tehlikeli bir gelişme. Yunanistan''ın bu yanlışlığa acele son vermesi gerekiyor.

Türkiye''nin AB üyeliği, Türkiye''nin AB''ye vereceğinden daha fazlasını Türkiye''ye sağlayacak değil. Türkiye, AB üyesi olarak bazı imkânlardan yararlanacak elbette, ancak Türkiye''nin yanında getireceği potansiyel, üye ülkeler ve AB için çok daha önemli. Bu bakımdan, diğer üyeler ve Avrupalı birimler, Yunanistan''ı içine düştüğü yanlışlıktan kurtarmak için çaba göstermeliler.

Türkiye''de adaylığı çantada keklik görenlerin ve Helsinki Zirvesi''ne daha şimdiden her şey olup bitmiş gözüyle bakanların da konuya ihtiyatla yaklaşmalarında yarar var.

Umarız, Lüksemburg''taki hata bir daha tekrarlanmaz.