Herkese lâzım

Abdullah Öcalan''ın yargılanma takvimi hemen hemen belli oldu. İlk sorgudan sonra süresi içinde mahkemeye sevk edilecek. Açık, şeffaf ve âdil bir biçimde yargılanacağı da anlaşılıyor. Dünyanın dikkatinin bu olay sebebiyle Türkiye''nin üzerinde olacağının herkes farkında. Yıllarca kendi teröristlerini kendi usullerince yargılayan Almanya, İtalya, İngiltere gibi ülkelere kimse "Neden böyle?" diye hesap sormadı; ABD sağa-sola bombalı mektup gönderdiğinden kuşkulandığı ''Unobomber'' lâkaplı bir profesörü yargılıyor, kimsenin umurunda değil.

Batı''nın kendisine ve bize uyguladığı standartların farklılığını vurgulamak kolay, ancak bu uygulamanın en önemli sebebinin kendimiz olduğunu itiraf epey zor. Türkiye, insan hakları ve özgürlükleri konusunda ''özensiz'' ülkeler arasında sayılıyor epey bir süreden beri; bu sebeple, ne yapsa dikkat çekmesi kaçınılmaz. Gencecik çocukları duvara yazı yazdı diye cezaevine gönderir, köylülere dışkı yediren resmi sıfatlı kişiler yüzünden Uluslararası Adalet Divanı tarafından mahkum edilir, üniversite kapılarını başında örtü bulunan kızlara duvar haline getirirseniz, binlerce kişinin ölümünden sorumlu teröriste muamelenizi uluslararası bir sorun haline getirirler.

Abdullah Öcalan''ın yargılanmasında daha en baştan itiraz sesleri yükselten bir yön var: Devlet Güvenlik Mahkemelerinin (DGM) statüsü... Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, geçen yıl, Türkiye''deki DGM''lerin ''bağımsız yargı'' sayılmayacakları, bu yüzden de verdikleri kararların geçerli olamayacağı sonucuna vardı. Bu kararda, DGM''lerin mahkeme heyetinde, asker savcı ve yargıçlar bulunması rol oynadı. Sicil ve idari bakımdan tarafsız olamayacak bir kişinin yargı süreci içerisinde yer alması yargı bağımsızlığına aykırı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi''ne göre.

Türkiye''de, "Ülkenin özel şartları" ve askerlerin ''görev bilinci'' gibi gerekçeler ileri sürülerek DGM''lerin varlığını savunanlar çıkıyor. DGM''ler anayasal birer kurum. Ancak, DGM''lerin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi''nin ileri sürdüğü gerekçelerle kendi ülkemizde de kıyasıya eleştirildiğini unutmamak gerekiyor. 1980 öncesinde kurulduklarında, DGM''ler, Anayasa Mahkemesi tarafından, ''tabii hâkim'' ilkesine ve ''yargı bağımsızlığına'' aykırı oldukları için sakıncalı bulunmuş ve dayandıkları yasa iptal edilmişti. DGM''ler, 12 Eylül anayasası koruması altına alınarak 1983''te yeniden kurulabildi ancak.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi''nin DGM''lerle ilgili kararını, ''içişlerimize müdahale'' olarak yorumlamak ve kulak asmamak mümkün elbette; ancak, Türkiye, Avrupa Birliği üyeliği yolunda bir gerek-şart olduğu için, 1988 yılında, mahkeme kararlarının bağlayıcılığını kabul etmişti. Yanlışlıkta direnmek, Hazine tarafından ödenmesi gereken büyük tazminatlara yol açıyor. Daha önemlisi de, uluslararası standartlara aykırı bir yargılama biçiminin, Türkiye''nin iddialarına ters düşmesidir. Yolu yargıya düşenler, adaletin gözü bağlı meleğinin koruması altında olduklarını hissetmezlerse, vatandaşlık bağı da zayıflar. DGM''ler, Abdullah Öcalan''ı iyi yargılayamayacakları için değil, Türkiye''nin hak etmediği yanlış kurumlar oldukları için kaldırılmalıdır.

Meclis''in seçim tatiline girmiş olması, DGM ile ilgili düzenlemenin 2/3 çoğunluk gerektiren anayasa değişikliğiyle yapılabilmesi bugün için ciddi bir engel; ancak, Türkiye''nin bu arada bile iyi niyetini gösterme fırsatı var.

Adaletin herkese lâzım olduğunu unutmayalım; adalet teröriste de yansıtıldığında bir anlam taşır.