İcmal

Avrupa Birliği''nden (AB) ne zaman aykırı bir ses çıksa, Başbakan Tayyip Erdoğan''ın nasıl meydan okuduğunu biliyoruz: “Biz de ''Kopenhag kriterleri''ne ''Ankara kriterleri'' adını takar, yolumuza devam ederiz.” AB Komisyonu''nun ''müzakereleri yavaşlatma'' tavsiyesi üzerine de aynı mukabelede bulundu Başbakan Erdoğan. Acaba tavsiye zirvede karara dönüşürse AB ile keskin yol ayrımına gelinir mi?

Gelin, Türkiye-AB ilişkilerinin kısa bir icmalini birlikte çıkaralım.

Türkiye''nin AB yolunda aldığı en ciddi viraj, 1996 yılının ilk günü başlayan ''gümrük birliği'' uygulamasıdır. Türkiye üyesi olmadığı halde AB ile gümrüklerini birleştirmiş tek ülke bugün. Gümrük birliğinin Türkiye''den çok AB üyesi ülkelerin işine yaradığını ileri süren, bu tezlerini destekleyecek rakamları bulmakta zorlanmayan çevreler var; buna karşılık, gümrük birliğinin üretime standart getirdiği, ülkedeki yaşam kalitesini artırdığı da bir gerçek.

On yıldır uygulandığı için ''kâr-zarar'' hesabına gümrük birliğini katmamız gerekmiyor. 1999''da AB''den resmen koptuğunda bile, Türkiye, gümrük birliği anlaşmasını iptali düşünmemişti.

AB ile müzakereler 35 başlık altında yürütülecek, ama biz ilişkileri iki ana başlık altında toplayıp icmalimizi yapabiliriz: Ekonomi ve dış politika…

Türkiye kendisinden önce üyelik sürecine girmiş ülkeler kadar AB fonlarından yararlanamıyor; buna karşılık, AB''nin her alanda kendi düzeyine ulaşılmasını istemesi yüzünden dönüşüm pahalıya mâl oluyor. Ancak, dönüşüm yolunda bir ülke olmanın yararlarını fazlasıyla görüyor ülkemiz. Belki AB''nin varolan açık kaynaklarını bile tam kullanamıyoruz, ama büyük çapta AB hedefli olan ihracatımız müthiş artışta, bu arada Avrupalı turistleri de daha kolay çekiyor ülkemiz. Doğrudan yabancı yatırımların hızlanmasını da büyük çapta AB perspektifi içerisinde yer almamıza borçluyuz.

Kendi kendine yeten, dışarıya kapalı bir ekonomik yapı tercihinde değilsek, AB ile yakın ilişkimizin, daha tam üye de olmadığımız halde, ülkemiz yararına geliştiğini söyleyebiliriz. Ekonomileri bizimkine benzeyen başka ülkeleri cidden sarsmış olan dönüşüm sürecinin sıkıntılarını, hükümet, zamanı iyi kullanarak, dönüşümden olumsuz etkilenecek katmanlara fazla yansıtmamayı da başardı.

Dış politikada AB''nin etkisi tek bir konuda kendini belli ediyor: Kıbrıs… Komisyon''un müzakereleri yavaşlatma tavsiyesinin temelinde de Kıbrıs konusunda beklenen açılımın Ankara tarafından yapılmaması gerçeği yatıyor. AB üyesi olan Kıbrıslı Rumlar, birlik kararlarının ''ittifakla'' alınması gereğini sürekli pazarlık unsuru olarak kullanıyorlar. Bize müzakereleri yavaşlatma biçiminde yansıyan son tavsiye kararı da böyle bir pazarlığın sonucu; AB Komisyonu, müzakereleri gizliden gizliye baltalayan Rumlara diğer dosyaların müzakerelerinin açılması karşılığı ''bazı dosyaların ertelenmesi'' tâvizini veriyor.

Bizi rahatsız eden tavsiye, aslına bakılırsa, fiilî Rum boykotunu bizden yana kırmayı hedefleyen bir formül. Her haliyle tamamlanmış dosyaların görüşülmesini engelleyen Rumlar, hiç değilse 27 faslın (ay ortasında yapılacak AB Zirvesi''nde bu rakamın Türkiye lehine değişmesi mümkün) müzakeresini serbest bırakmak zorunda kalacak.

Kuzeyde Türklere uygulanan izolasyonlar hafifletilmeden Kıbrıs''ta en ufak bir tâvizin bile söz konusu olmayacağını AB çevreleri kadar Rumlar da biliyor.

Sözün kısası şu: Herşeye muhaliflerin aksini iddialarına rağmen, şu ana kadar izlenen AB politikası Türkiye''nin aleyhine sonuçlar getirmedi. Türkiye''nin bölgede gücünü artırması, siyasi ve ekonomik istikrarının devamı, AB ile ilişkilerini daha yararlı bir düzleme çıkaracaktır.

''Ankara kriterleri'' adıyla yola devamın zamanı henüz gelmedi.