Korku ile umut arasında

Sandıktan çıkan tablo açık: Bu seçimin iki gâlibi DSP ve MHP, üç mağlubu da CHP, ANAP ve DYP; belediyelerdeki başarısını -biraz törpülenerek de olsa- büyük çapta sürdüren FP ise genel seçimde oylarının erimeye başladığı gerçeğiyle karşı karşıya. Cumhuriyet''i kuran parti CHP ise bu dönem Meclis''te temsil edilemeyeceğe benziyor...

Kabaca çizdiğimiz bu tablo, açılmaya çalışıldığında, durum karmaşıklaşıyor. Bugüne kadar merkezde toplanan oylar, ilk defa olarak, büyük çoğunluğuyla merkez dışına kaçmış görünüyor; sağda ANAP ile DYP''nin oyları yüzde 25''e düştüğü halde MHP ile FP''nin oyları yüzde 34 oranına ulaştı. MHP''yi ''merkezde'' saymak mümkün olmadığına göre, seçmenin, tercihini, büyük bir bloğu sağda öbekleyerek, ''merkez dışı''na yönlendirmekte bir kez daha mahzur görmediği söylenebilir.

Bu nokta, seçim sonuçlarını erken yorumlayanların düştükleri zaaf sebebiyle önemli. Artan oylarını DYP, ANAP ve kısmen FP''den alan MHP, bu partilerin tabanlarındaki milli hisleri güçlü kitlelerin tercihi oldu bu seçimde. Daha önce oy verdikleri partilerden değişik sebeplerle tam mutlu olmayan seçmen kitlesi, "Bu defa MHP" görüşüyle hareket etti.

MHP ülkede kökleri bulunan bir parti; 1980 öncesinde zaman zaman ''anahtar'' görevi üstlendiği olmuştu. Milli değerlere önem veren, dini hassasiyeti olan insanları çatısı altında topluyor. Geçmişte ''9 ışık'' adıyla belirlenmiş bir ilkeler manzumesini ön planda tutardı; karizmatik liderini kaybettiğinden beri içine girdiği değişim sürecinde, ''ilkeci'' bilinmeye devam ettiği halde, pragmatik olmayı da ihmal etmedi MHP. Bugün de, içinde sistem açısından ''radikal'' denilebilecek unsurları da bulundurmakla birlikte, değişik kesimlere kendini sempatik göstermeyi başarıyor. Zaten, seçimlerden yüzde 20''ye yakın oy alarak çıkmasının sebebi de, MHP''nin geçirmekte olduğu bu değişim...

MHP''nin başarısını değerlendirmek, ülkenin içinde bulunduğu şartlar göz önünde bulundurulduğunda, o kadar zor değil; esas zorluk DSP''nin başarısını değerlendirmekte. Lideri Bülent Ecevit genç oylara câzip gelmeyecek kadar yaşlı; sağlığı konusunda çıkan dedikodular da DSP''ye lideri sebebiyle ilgi duyanları ürkütecek boyutta. Buna rağmen DSP oylarının yüksek çıkması seçmenlerin bir noktada kararlılığını da dışa vuruyor. Seçmen, ülke sorunlarının en önemlisinin PKK eksenli terör olduğunu vurguladı ve bu sorunu çözme yolunda adım atacağına inandığı partileri, ayrı noktalarda dursalar bile, destekledi...

DSP''de, solun geçmişte hayalini dahi kuramayacağı bir başka tür oy da var: Dindar oyu... Bülent Ecevit''in bir dini cemaat lideriyle kurduğu diyalog blok halinde oya dönüşmüş olmasa bile, geçmişte sol partilerden ısrarla uzak duran dindar kesimlerin direncini yıkmaya yaradı. DSP''li bazı bakanların olumsuz tavırları da Bülent Ecevit''in ''dindarlara saygılı'' olarak tanımladığı lâiklik anlayışını sevimsiz kılmaya yetmedi. DSP''yi yüzde 14''ten yüzde 24''e fırlatan başarıda, eskiden sola hiç gitmeyen dindar oylarının da payı kuşkusuz büyük.

Sandıktan çıkan sonuç umut ve umutsuzluğu birarada taşıyor. CHP''yi sınıftan atan, ANAP ve DYP''yi baraja doğru iterek tek ayak üzerinde durma cezasına çarptıran seçmen, belediyelerde varlığını devam ettirerek, oyunu belli bir büyüklükte tutarak, mâkul bir milletvekili sayısıyla Meclis''te temsiline imkân sağlayarak FP''ye uyarıda bulundu. DSP ve MHP, seçmenin verdiği avansı iyi kullanmazlarsa, kendi başlarına geleceği, sınıf arkadaşlarına bakarak, bugünden tahayyül edebilirler.

Tabloya göz atıp "İstikrar fırsatı kaçtı" diye hayıflanmak da, görünüşe aldanıp "Herşey sütliman" sanmak da yanlış. Türkiye, şu anda, korku ile umut arasında bir yerde; umarız, korkuya sırt çevirip umuda doğru yol alırız.