Meclis göreve

Türkiye Kosova''nın neredesinde? Tarih bilinci olanların, bölgeyle başkaca hiçbir bağları bulunmasa bile, Kosova denilince yüreklerinin titremesi gerekir. Kosova, 610 yıl önce, Anadolu''nun Balkanlar''a uzanmasında bir dönüm noktası teşkil etmişti; 85 yıl önce Kosova''da yaşananlar ise imparatorluğun Balkanlar''dan ayağının kesileceğinin ilk işareti oldu. 1999, Türkiye''nin Kosova üzerinden büyük politika arenasına dönüşünü getirebilirdi.

Ancak bugün açıkça görülen şu: Türkiye ısrarla Kosova''nın uzağında tutuluyor...

Türkiye''nin NATO müdahalesinin en başından itibaren Kosova konusunda üzerine düşeni fazlasıyla yerine getirdiğini biliyoruz elbette. F-16 uçakları NATO operasyonlarına fiilen katıldığı gibi, Türkiye, Batı Anadolu''daki askeri üslerini ilk defa yabancı uçakların kullanımına açtı. Hem de, yeni üs açmak ve yurtdışına asker göndermek için, anayasal gereklilik olan, Meclis''ten izin almaya gerek duymaksızın... Bosna''da yaşanan etnik temizliğin Kosova''da da tekrarlanmaması için, Türkiye, Batı''ya bütün desteği sağladı.

Anlaşma sonrası ortaya çıkan manzara, Türkiye''nin soruna verdiği önemle ciddi biçimde çelişiyor. Anlaşma sonrası Kosova''ya ilk giren Ruslar oldu; operasyonun başından itibaren NATO üyesi olmasına rağmen ayak sürüyen ve üsleri ile hava sahasını kullandırmayan Yunanistan, anlaşma sonrası Kosova''ya kara birliklerini gönderdi... Operasyonun ağırlığını taşımış Amerika, İngiltere ve Fransa''nın yanında yer alması beklenen Türkiye ise, ne hikmetse, ortalıkta görünmüyor.

Bu durum, bekleneceği üzere, tepkilere sebep oluyor. Türkiye''nin büyük devlet politikası uygulama reflekslerini kaybetmesinden dışişleri bakanlığının pasif tutumuna kadar bir dizi sebep bu oldu-bittiye gerekçe yapılıyor.

İmparatorluğu kaybetmesinden sonra Anadolu''ya sığınma ve küçülme psikozu etkisine düşülmesinin dış politikada sebep olduğu ilk acziyet değil bu. Daha önce, Bosna-Hersek konusunda, Türkiye, yeterince aktif olamamış, önce müttefiklerini askeri müdahaleye iknada sonra da kalıcı bir barışı sağlamada beklenen etkinliği gösterememişti. Türkiye''nin büyük devlet politikası uygulama refleksinin iyi çalışmadığına hiç kuşku yok.

Ancak, Kosova konusunda bayağı aceleci davrandı Türkiye. Askeri operasyona aktif biçimde katıldı. Türk uçakları NATO hedeflerini vurdular; anlaşmayı getiren gelişmelerde Türkiye''deki üslerden kalkan uçakların da payı büyük. Bu bakımdan, Kosova ihtilafında bu denli aktif olan Türkiye''nin, anlaşma sonrası mefluç görüntüsü kendi isteksizliğiyle ilgiliymiş gibi görünmüyor. Savaşa katılmaktan kaçınmayan bir ülke barışta görev almaktan neden geri dursun ki?

Şu andaki görüntü, bizi, Kosova''daki ihtilafta etkin rol oynayan Batılı güçlerin Türkiye''yi kasıtlı biçimde devre dışı bıraktığı sonucuna götürüyor. Bulgaristan''ın Türk birliklerinin geçişine topraklarını açmaması, ya da İsmail Cem ile başında bulunduğu dışişleri örgütünün pasifliğinden öte bir durum söz konusu.

Belleğimizi biraz zorlayalım: Bosna-Hersek''te (özellikle Turgut Özal''ın kişisel girişimleriyle) daha aktif olmaya çalışan Türkiye Batı''dan yükselen itirazlara hedef olmuştu. Bazı çevreler, Türkiye''nin Balkanlar ile tarihi ilişkisini soruna müdahil olma isteğine engel gördüklerini açıklamakta tereddüt etmemişlerdi. Kosova ihtilafında barışa kadar geçen sürede sergilenen aktif tavır bu itirazların aşıldığını düşündürmüştü. Ancak, şimdi yeniden, kasıtlı bir uzakta tutma tavrı ile karşı karşıya Türkiye. Batılı güçlerle Sırplar arasında, teslim anlaşmasının bir parçası olarak, böyle bir mutabakat sağlanmış olabilir.

Kosova''da şu sırada yaşanan gerçek, aslında, sanıldığı gibi Türkiye''nin ilgisizliğinden değil de bizim tahmin ettiğimiz gibi müttefiklerinin isteksizliği yüzünden ise, bu, gerçekten büyük bir fiyaskodur.

Türkiye, anayasal zorunluluğa rağmen Kosova''daki savaşı bütün boyutlarıyla Meclis''te tartışamadı; Meclis, hiç değilse barışı ve barış sonrasındaki tutukluğu kamuoyu önünde tartışsın.